সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন

মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন
মেজৰ; মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন; AC
	; সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন
জন্ম	১৫ মাৰ্চ, ১৯৭৭; কোঝিকোড, কেৰালা, ভাৰত
মৃত্যু	২৮ নৱেম্বৰ, ২০০৮ (৩১ বছৰ); মুম্বাই, মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত
Cremation	বাঙ্গালুৰু, কৰ্নাটক, ভাৰত
আনুগত্য	ভাৰত
চাকৰি/শাখা	ভাৰতীয় সেনা
চাকৰিৰ কাৰ্যকাল	১৯৯৯–২০০৮
পদমৰ্যদা	মেজৰ
চাৰ্ভিছ নাম্বাৰ	IC-58660
ইউনিট	51 SAG, NSG; ৭ বিহাৰ, বিহাৰ ৰেজিমেন্ত
যুদ্ধ-বিগ্ৰহ	অপাৰেচন বিজয়; অপাৰেচন পৰাক্ৰম; অপাৰেচন ৰক্ষক; Counter-Insurgency; অপাৰেচন ব্লেক টৰ্নাডো
পুৰস্কাৰ	অশোক চক্ৰ; অপাৰেচন পৰাক্ৰম মেডেল; বিশেষ সেৱা মেডেল; সৈন্য সেৱা মেডেল; হাই এলটিটুড মেডেল; ৯ বছৰৰ দীৰ্ঘসেৱা পদক;
মাতৃশিক্ষানুষ্ঠান	দ্যা ফ্ৰেংক এণ্টনি পাব্লিক স্কুল, বেঙ্গালুৰ; ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিৰক্ষা একাডেমী; ইণ্ডিয়ান মিলিটাৰী একাডেমী; হাই এলটিটুড ৱাৰফেয়াৰ স্কুল; বেলগাম কমাণ্ডো স্কুল

মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন, এ চি (ইংৰাজী: : Major Sandeep Unnikrishnan, AC, ১৫ মাৰ্চ ১৯৭৭ – ২৮ নবেম্বৰ ২০০৮) এজন ভাৰতীয় সেনা অধিকাৰী আছিল। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা গাৰ্ডৰ ৫১সংখ্যক বিশেষ কাৰ্য্য গোটত কৰ্মৰত অৱস্থাত থাকি ২০০৮ চনৰ মুম্বাই আক্ৰমণত অভিযান চলাই থাকোঁতে শহীদ হয়।^[2]তেওঁৰ বীৰত্বৰ বাবে ২০০৯ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত মৃত্যুৰ পাছত ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ শান্তিকালীন সাহসিকতাৰ বঁটা ‘অশোক চক্ৰ’ প্ৰদান কৰা হয়।^[3]

প্ৰাৰম্ভিক আৰু ব্যক্তিগত জীৱন

মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন, AC(P) বেঙ্গালুৰত অৱস্থিত এটা মালায়ালি নায়ৰ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।^[4]^[5] তেওঁলোক কেৰালাস্থিত কোঝিকোডৰপৰা বেঙ্গালুৰলৈ আহিছিল। তেওঁ অৱসৰ প্ৰাপ্ত আই এছ আৰ' বিষয়া কে.উন্নিকৃষ্ণন ^[6]^[7]আৰু ধনলক্ষ্মী উন্নিকৃষ্ণনৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ আছিল।^[8]^[9]

মেজৰ সন্দীপ বেঙ্গালুৰৰ দ্যা ফ্ৰেংক এণ্টনি পাব্লিক স্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল,^[10] ১৯৯৫ চনত ISC বিজ্ঞান শাখাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল।^[11] তেওঁ ছাত্ৰাৱস্থাৰপৰাই সেনা বাহিনীত যোগদান কৰিবলৈ ইচ্ছুক আছিল।^[12] তেওঁ পত্নী নেহাৰ সৈতে বৈবাহিক জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল।^[13]

সেনা জীৱন

১৯৯৫ চনত মহাৰাষ্ট্ৰৰ পুনেৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিৰক্ষা একাডেমী (ভাৰত) (এন ডি এ)ত যোগদান কৰা মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন অস্কাৰ স্কোয়াড্ৰন (৪ নং বেটেলিয়ন)ৰ অংশ আৰু ৯৪ নং পাঠ্যক্ৰম এন ডি এৰ স্নাতক আছিল। তেওঁ কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।^[14]

ডেৰাডুনস্থিত ইণ্ডিয়ান মিলিটাৰী একাডেমী (আই এম এ), ত তেওঁ ১০৪ তম নিয়মীয়া পাঠ্যক্ৰমৰ অংশ আছিল। ১৯৯৯ চনৰ ১২ জুনত তেওঁ আই এম এৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ভাৰতীয় সেনাৰ বিহাৰ ৰেজিমেণ্ট^[2] (পদাহী বাহিনী)ৰ ৭ নং বেটেলিয়নত লেফটেনেণ্ট হিচাপে মকৰল লাভ কৰে।^[15] জুলাই ১৯৯৯ৰ অপাৰেচন বিজয়ৰ সময়ত, পাকিস্তানী সেনাবাহিনীৰ প্ৰচণ্ড কামানৰ গোলাবৰ্ষণ আৰু সামান্য অস্ত্ৰৰ অবিৰত গুলীচালনাৰ ভয়াবহ পৰিস্থিতিৰ মাজতো আগবঢ়া চৌকীৰ সৈন্যসকলৰদ্বাৰা তেওঁৰ প্ৰদৰ্শনক অত্যন্ত ধনাত্মকভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ১৯৯৯ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰৰ সন্ধিয়া^[16] তেওঁ ছয়জনীয়া এটা দলৰ নেতৃত্ব দিয়ে বিপৰীত দিশৰ চৌকীৰপৰা ২০০ মিটাৰ দূৰত, আৰু প্ৰত্যক্ষ নজৰদাৰী আৰু গুলী-বৰ্ষণৰ মাজতে এটা চৌকি স্থাপন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।^[17]

২০০৩ চনৰ ১২ জুনত তেওঁ কেপ্তেইন পদলৈ স্থায়ী পদোন্নতি লাভ কৰে,^[18] তাৰ পিছত ২০০৫ চনৰ ১৩ জুনত মেজৰ পদবীলৈ পদোন্নতি লাভ কৰে।^[19] ‘ঘটক পাঠ্যক্ৰম’ৰ সময়ত (বেলগামৰ ইনফেণ্ট্ৰি উইং কমাণ্ডো স্কুলত) তেওঁ দুবাৰকৈ পাঠ্যক্ৰমত শীৰ্ষস্থান দখল কৰি "প্ৰশিক্ষক" গ্ৰেডিং আৰু প্ৰশংসা লাভ কৰে।^[20]

তেওঁ গুলমাৰ্গৰ হাই এলটিটুড ৱাৰফেয়াৰ স্কুলতো প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।^[20] ছিয়াচেন, জম্মু-কাশ্মীৰ, গুজৰাট (২০০২ চনৰ গুজৰাট দাঙ্গাৰ সময়ত), হায়দৰাবাদ আৰু ৰাজস্থানকে ধৰি বিভিন্ন স্থানত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰক্ষী বাহিনীত যোগদান কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত হয়। প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত ২০০৭ চনৰ জানুৱাৰী মাহত তেওঁক এন এছ জিৰ ৫১নং বিশেষ কাৰ্য্য গোট (৫১ এছ এ জি)ৰ প্ৰশিক্ষণ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু এন এছ জিৰ বিভিন্ন কাৰ্য্যকলাপতো অংশগ্ৰহণ কৰে।^[21]

অপাৰেচন ব্লেক টৰ্নাডো

২০০৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰৰ নিশা দক্ষিণ মুম্বাইৰ কেইবাটাও অট্টালিকাত আক্ৰমণ কৰা হয়।^[22] পণবন্দীক ৰখাৰ অন্যতম অট্টালিকা আছিল ১০০বছৰীয়া আইকনিক তাজমহল পেলেচ হোটেল। পণবন্দীসকলক উদ্ধাৰৰ বাবে তাজ হোটেলত নিয়োজিত ৫১ স্পেচিয়েল একচন গ্ৰুপ (৫১ এছ এ জি)ৰ টিম কমাণ্ডাৰ আছিল মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন, এ চি (পি)। ১০ জনীয়া কমাণ্ডোৰ দল এটা লৈ হোটেলত প্ৰৱেশ কৰি তেওঁ চিৰিৰে ষষ্ঠ মহলা পালেগৈ। ষষ্ঠ আৰু পঞ্চম মহলাৰপৰা পণবন্দীসকলক উলিয়াই অনাৰ পিছত দলটোৱে চিৰিৰপৰা নামি অহাৰ লগে লগে চতুৰ্থ মহলাৰ এটা কোঠাত সন্দেহ প্ৰকাশ কৰে, যিটো কোঠা ভিতৰৰপৰা বন্ধ হৈ আছিল। কমাণ্ডোসকলে দুৱাৰখন ভাঙি খুলি দিয়াৰ লগে লগে সন্ত্ৰাসবাদীৰ গুলীচালনাই কমাণ্ডো সুনীল কুমাৰ যাদৱৰ দুয়ো ভৰিত আঘাত কৰে।^[23] মেজৰ সন্দীপে যাদৱক বচাবলৈ আৰু খালী কৰিবলৈ সক্ষম হয় যদিও কোঠাটোৰ ভিতৰত গ্ৰেনেড বিস্ফোৰণ কৰি সন্ত্ৰাসবাদী নিৰুদ্দেশ হয়।^[24] মেজৰ সন্দীপ আৰু তেওঁৰ দলটোৱে হোটেলখনৰপৰা পণবন্দীসকলক উলিয়াই আনিছিল, প্ৰায় ১৫ ঘণ্টা ধৰি। ২৭ নৱেম্বৰত প্ৰায় মাজনিশা মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন আৰু তেওঁৰ দলটোৱে হোটেলৰ কেন্দ্ৰীয় চিৰিৰ বাটটোৱেদি ওপৰলৈ যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়, কিয়নো সেইটোৱেই তেওঁলোকৰ পণবন্দী আৰু সন্ত্ৰাসবাদীৰফালে লক্ষ কৰি উঠা একমাত্ৰ পথ।

আশা কৰা মতে, যেতিয়া সন্ত্ৰাসবাদীয়ে কেন্দ্ৰীয় চিৰিৰে কমাণ্ডোবোৰ ওপৰলৈ অহা দেখিলে, তেতিয়া তেওঁলোকে এন এছ জিৰ দলটোক আক্ৰমণ কৰিলে, প্ৰথম মহলাৰ পৰা, য’ত ২৭বছৰীয়া কমাণ্ডো সুনীল কুমাৰ জোধা সাতটা গুলীত ( বাঁওহাতত তিনিটা, সোঁহাতত এটা, সোঁ কান্ধত দুটা আৰু বুকুত এটা) গুৰুতৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। মেজৰ সন্দীপে তেওঁক খালী কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰি সন্ত্ৰাসবাদীক অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ লগত জড়িত কৰি থাকিল। তাৰ পিছত তেওঁ সন্ত্ৰাসবাদীক অকলে খেদিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়, কিয়নো তেওঁলোকে পৰৱৰ্তী মহলালৈ পলায়ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আছিল। ইয়াৰ পিছৰ এনকাউণ্টাৰত তেওঁ চাৰিওজন সন্ত্ৰাসবাদীকে অকলে তাজমহল হোটেলৰ উত্তৰ মূৰৰ বলৰুমত আবদ্ধ ৰাখিবলৈ সক্ষম হয়, কিন্তু সেই সন্মুখ সমৰত বীৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণনে নিজৰ প্ৰাণ আহুতি দিয়ে। এন এছ জিৰ বিষয়াসকলৰ মতে তেওঁৰ শেষ কথাষাৰ আছিল, "উপৰলৈ নাহিবা, মই সেইবোৰ চম্ভালিম।" পিছত এন এছ জিৰ কমাণ্ডোৱে মুম্বাই তাজ হোটেলৰ বলৰুম আৰু ৱাছাবি ৰেষ্টুৰেণ্টত আবদ্ধ হৈ থকা চাৰিওজন সন্ত্ৰাসবাদীক হত্যা কৰে।^[25]^[26]

অশোক চক্ৰ পৰিচয়

অশোক চক্ৰ বঁটাৰ বাবে আনুষ্ঠানিক উদ্ধৃতিত লিখা আছে-

আইচি-৫৮৬৬০ মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন বিহাৰ ৰেজিমেণ্ট/৫১ বিশেষ কাৰ্য্য গোট (পোষ্টহুমছ)

২০০৮ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত মুম্বাইৰ হোটেল তাজমহলৰপৰা সন্ত্ৰাসবাদীক উলিয়াই আনিবলৈ আৰম্ভ কৰা কমাণ্ডো অভিযানৰ নেতৃত্বত মেজৰ সন্দীপ উন্নীকৃষ্ণনে ১৪ জন পণবন্দীক উদ্ধাৰ কৰে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁৰ দলটোৱে তীব্ৰ শত্ৰুতাপূৰ্ণ গুলীচালনাৰ সন্মুখীন হয়, য’ত তেওঁৰ দলৰ এজন সদস্য গুৰুতৰভাৱে আহত হয়। মেজৰ সন্দীপে সঠিক গুলীৰে সন্ত্ৰাসবাদীক আবদ্ধ কৰি আহত কমাণ্ডোজনক নিৰাপদ স্থানলৈ উদ্ধাৰ কৰে। এই প্ৰক্ৰিয়াত তেওঁৰ সোঁহাতত গুলী লাগিছিল। আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ পিছতো শেষ-নিশ্বাস পৰ্যন্ত সন্ত্ৰাসবাদীৰ সৈতে যুঁজি থাকিল। মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণনে সতীৰ্থতা আৰু উচ্চতম পৰ্যায়ৰ নেতৃত্বৰ উপৰি আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য সাহস প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু জাতিটোৰ বাবে সৰ্বোচ্চ ত্যাগ কৰিছিল।^[27]

অন্ত্যেষ্টি ক্ৰিয়া

মেজৰ সন্দীপৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াত শোকসন্তপ্ত লোকসকলে "সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন অমৰ ৰাহে" ("সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণনৰ নাম চিৰন্তন হওক") ধ্বনিৰে উত্তাল কৰি তোলে।^[28] শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাবলৈ তেওঁৰ বাংগালুৰু ঘৰৰ বাহিৰত হাজাৰ হাজাৰ লোকে শাৰী পাতিলে। তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ সামৰিক সন্মানেৰে সম্পন্ন কৰা হয়।^[29]

সম্মান আৰু পৰম্পৰা

বেংগালুৰুৰ মাদাৰ ডেইৰী ডাবল ৰোডৰ ৪.৫ কিলোমিটাৰ (২.৮ মাইল) দৈৰ্ঘ্যৰ ডোডডাবল্লাপুৰ ৰোডৰ ফেডাৰেল মোগলৰপৰা এম এছ পালিয়া জংচনলৈকে ৰাস্তাৰ নাম, য়েলাহাংকা নিউ টাউনৰ ভিতৰত, তেওঁৰ সন্মানত মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণন নামেৰে নামাকৰন কৰা হয়।^[30] বাংগালুৰুৰ ৰামামূৰ্তি নগৰ আউটাৰ ৰিং ৰোড জংচনত মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণৰ এটা আৱক্ষ মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছে আৰু তেওঁৰ সন্মানত নামকৰণ কৰা হৈছে।^[31]

মুম্বাইৰ যোগেশ্বৰী বিখৰোলি লিংক ৰোডৰ ইণ্ডিয়ান এডুকেশ্যন ছ’চাইটিৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত মেজৰ সন্দীপ উন্নীকৃষ্ণনৰ আৱক্ষ মূৰ্তি। বাংগালুৰুৰ হোৱাইটফিল্ডত থকা এটা সেনাবাহিনীৰ গৃহ নিৰ্মাণ কমপ্লেক্সৰ নাম 'সন্দীপ বিহাৰ' আৰু হাউছিং কমপ্লেক্সৰ মাজত মেজৰ সন্দীপৰ আৱক্ষ মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছে।^[32]

জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত

মেজৰ শীৰ্ষক এখন ছবিত অভিনয় কৰিছে মেজৰ সন্দীপ উন্নিকৃষ্ণনৰ টাইটেল ৰ’লত অদিৱী ছেশে। অভিনেতা মহেশ বাবু, চনী পিকচাৰ্ছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল প্ৰডাকচন আৰু এ+এছ মুভিজৰ প্ৰযোজক।^[33]

ছবিখনৰ প্ৰধান ফটোগ্ৰাফী ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰপৰা আৰম্ভ হয়,^[34] আৰু ২০২২ চনৰ ৩ জুনত বিশ্বজুৰি মুক্তি পায়।^[35]

তথ্যসূত্ৰ

↑ Ravindran, Nirmala (29 November 2008). "Nation bid tearful adieu to Karkare, Unnikrishnan" (en ভাষাত). India Today. https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/nation-bid-tearful-adieu-to-karkare-unnikrishnan-34208-2008-11-29.
↑ ^2.0 ^2.1 "2 NSG men martyred, six others injured in Mumbai gunbattles". The Economic times (PTI). 28 November 2008. https://economictimes.indiatimes.com/2-nsg-men-martyred-six-others-injured-in-mumbai-gunbattles/articleshow/3770035.cms. [1]
↑ "11 security personnel to get Ashok Chakra". Archived from the original on 2009-02-03. https://web.archive.org/web/20090203074058/http://ibnlive.in.com/news/11-security-personnel-to-get-ashok-chakra/83597-3.html.
↑ "Biopic of Major Sandeep Unnikrishnan is all set to release this year, know all about the braveheart of India". https://www.jagrantv.com/en-show/major-sandeep-unnikrishnan-biography-family-age-wife-army-career-operation-black-tornado-awards-and-more-rc1031254.
↑ "Army Major from Kerala dies in Mumbai encounter". WebIndia 123. 28 November 2008. Archived from the original on 13 February 2012. https://web.archive.org/web/20120213105651/http://news.webindia123.com/news/articles/India/20081128/1115900.html.
↑ "Kerala aid for Maj Sandeep's family". https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/kerala-aid-for-maj-sandeeps-family/articleshow/22295745.cms.
↑ "'He asked me to watch the operation on TV'". 14 May 2012. https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2008/nov/29/he-asked-me-to-watch-the-operation-on-tv-3268.html.
↑ "Boy who had a crew cut in school". The Telegraph (Calcutta, India). 2008-11-29. http://www.telegraphindia.com/1081129/jsp/nation/story_10182139.jsp.
↑ "Major Sandeep Unnikrishnan AC". https://www.honourpoint.in/profile/major-sandeep-unnikrishnan-ac/#:~:text=Major%20Sandeep%20Unnikrishnan%20was%20born,of%20retired%20ISRO%20officer%20K..
↑ "Bangalore boy's supreme sacrifice". Bangalore Mirror, India Times. https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/bangalore-boys-supreme-sacrifice/articleshow/22313876.cms.
↑ "Maj Sandeep UnniKrishnan - A school remembers". Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Maj-Sandeep-UnniKrishnan-A-school-remembers/articleshow/3770767.cms.
↑ "A school remembers". The Times of India. Times of India. 2008-11-29. https://timesofindia.indiatimes.com/city/bangalore/Maj-Sandeep-UnniKrishnan--A-school-remembers/articleshow/3770767.cms.
↑ Lulla, Anil Budur (29 November 2008). "Thousands take first & last look at martyr". Telegraph India (The Telegraph (India)). https://www.telegraphindia.com/india/thousands-take-first-last-look-at-martyr/cid/525187.
↑ Mund, Prasenjit (2008-11-30). "NDA Buddies Remember Unni=". The Times of India. The Times Of India. https://timesofindia.indiatimes.com/india/NDA-buddies-remember-Sandeep-Unnikrishnan-/articleshow/3774026.cms.
↑ "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)". The Gazette of India. 13 May 2000. পৃষ্ঠা 625. http://egazette.nic.in/WriteReadData/2000/213126.pdf.
↑ "Major Unnikrishnan's colleagues recall his qualities". Zee News. https://zeenews.india.com/home/major-unnikrishnans-colleagues-recall-his-qualities_489857.html.
↑ "Major Unnikrishnan's colleagues recall his qualities". The Hindu (Chennai, India). 2008-12-10. http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200812101678.htm.
↑ "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)". The Gazette of India. 8 November 2003. পৃষ্ঠা 1508. http://egazette.nic.in/WriteReadData/2003/W_45_2011_107.pdf.
↑ "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)". The Gazette of India. 29 October 2005. পৃষ্ঠা 2075. http://egazette.nic.in/WriteReadData/2005/W_44_2012_126.pdf.
↑ ^20.0 ^20.1 Verma, Kumod (2008-11-29). "Bihar Regiment fondly remembers Major Unnikrishnan". The Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Bihar-Regiment-fondly-remembers-Major-Unnikrishnan/articleshow/3774097.cms.
↑ "Mangalorean.Com- Serving Mangaloreans Around The World!". Archived from the original on 4 December 2008. https://web.archive.org/web/20081204011331/http://www.mangalorean.com/news.php?newstype=broadcast&broadcastid=102951। আহৰণ কৰা হৈছে: 29 November 2008.
↑ Levy, Adrian; Scott-Clark, Cathy (2013) (English ভাষাত). The Siege : The Attack on the Taj. প্ৰকাশক New Delhi, India: Penguin Books. পৃষ্ঠা. clxxxviii. ISBN 978-0-14-342010-1.
↑ "A buddy called Major Unnikrishnan". Sify. http://sify.com/news/fullstory.php?id=14809318। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 December 2008.
↑ "sify.com". Sify. http://sify.com/news/fullstory.php?id=14809318। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 December 2008.
↑ "Sandeep Unnikrishnan waged a valiant battle against terrorists". The Hindu (Chennai, India). 29 November 2008. http://www.hindu.com/2008/11/29/stories/2008112959030900.htm.
↑ Nation bids adieu to ATS chief, NSG commando – India News – IBNLive
↑ Ashoka Chakra awardees and their saga of gallantry, Press Information Bureau, Government of India, 25 January 2009, http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=46980, আহৰণ কৰা হৈছে: 14 September 2014
↑ "Hundreds pay tributes to slain NSG major in Bangalore — The Hindu". The Hindu. প্ৰকাশক Chennai, India. 2008-11-29. http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200811291431.htm.
↑ Ravindran, Nirmala (29 Nov 2008). "Nation bid tearful adieu to Karkare, Unnikrishnan". India Today. https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/nation-bid-tearful-adieu-to-karkare-unnikrishnan-34208-2008-11-29.
↑ "Karnataka to name road after Major Sandeep Unnikrishnan | India News - Times of India" (en ভাষাত). The Times of India. 2 Mar 2009. https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-to-name-road-after-major-sandeep-unnikrishnan/articleshow/4213803.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: 2022-07-28.
↑ "Teachers' Colony pays tribute, names park after Sandeep Unnikrishnan - Bangalore Mirror -". Bangalore Mirror. http://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/Teachers-Colony-pays-tribute-names-park-after-Sandeep-Unnikrishnan/articleshow/50523731.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: 28 September 2017.
↑ "Tributes to a martyr: Major Unnikrishnan's bust unveiled" (en ভাষাত). Bangalore Mirror. 29 November 2021. https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/tributes-to-a-martyr-major-unnikrishnans-bust-unveiled/articleshow/87968575.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: 2022-06-26.
↑ "Film on Major Sandeep Unnikrishnan's life set to release in July" (en ভাষাত). ANI News. https://www.aninews.in/news/entertainment/bollywood/film-on-major-sandeep-unnikrishnans-life-set-to-release-in-july20210129194905/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2022-11-04.
↑ "Shoot commences for Adivi Sesh's 'Major'". The News Minute. 17 February 2020. https://www.thenewsminute.com/article/shoot-commences-adivi-sesh-s-major-118379। আহৰণ কৰা হৈছে: 2 September 2020.
↑ "Adivi Sesh's Major to release in theatres on June 3. New poster out". The Indian Express. 27 April 2022. https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/adivi-sesh-s-major-to-release-in-theatres-on-june-3-new-poster-out-1942439-2022-04-27.

[1] Ravindran, Nirmala (29 November 2008). "Nation bid tearful adieu to Karkare, Unnikrishnan" (en ভাষাত). India Today. https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/nation-bid-tearful-adieu-to-karkare-unnikrishnan-34208-2008-11-29.

[pti1-2] 2.0 ^2.1 "2 NSG men martyred, six others injured in Mumbai gunbattles". The Economic times (PTI). 28 November 2008. https://economictimes.indiatimes.com/2-nsg-men-martyred-six-others-injured-in-mumbai-gunbattles/articleshow/3770035.cms. [1]

[ashoka-3] "11 security personnel to get Ashok Chakra". Archived from the original on 2009-02-03. https://web.archive.org/web/20090203074058/http://ibnlive.in.com/news/11-security-personnel-to-get-ashok-chakra/83597-3.html.

[4] "Biopic of Major Sandeep Unnikrishnan is all set to release this year, know all about the braveheart of India". https://www.jagrantv.com/en-show/major-sandeep-unnikrishnan-biography-family-age-wife-army-career-operation-black-tornado-awards-and-more-rc1031254.

[webd-5] "Army Major from Kerala dies in Mumbai encounter". WebIndia 123. 28 November 2008. Archived from the original on 13 February 2012. https://web.archive.org/web/20120213105651/http://news.webindia123.com/news/articles/India/20081128/1115900.html.

[6] "Kerala aid for Maj Sandeep's family". https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/kerala-aid-for-maj-sandeeps-family/articleshow/22295745.cms.

[7] "'He asked me to watch the operation on TV'". 14 May 2012. https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2008/nov/29/he-asked-me-to-watch-the-operation-on-tv-3268.html.

[8] "Boy who had a crew cut in school". The Telegraph (Calcutta, India). 2008-11-29. http://www.telegraphindia.com/1081129/jsp/nation/story_10182139.jsp.

[9] "Major Sandeep Unnikrishnan AC". https://www.honourpoint.in/profile/major-sandeep-unnikrishnan-ac/#:~:text=Major%20Sandeep%20Unnikrishnan%20was%20born,of%20retired%20ISRO%20officer%20K..

[10] "Bangalore boy's supreme sacrifice". Bangalore Mirror, India Times. https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/bangalore-boys-supreme-sacrifice/articleshow/22313876.cms.

[11] "Maj Sandeep UnniKrishnan - A school remembers". Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Maj-Sandeep-UnniKrishnan-A-school-remembers/articleshow/3770767.cms.

[TOI-SchoolRemembers-12] "A school remembers". The Times of India. Times of India. 2008-11-29. https://timesofindia.indiatimes.com/city/bangalore/Maj-Sandeep-UnniKrishnan--A-school-remembers/articleshow/3770767.cms.

[13] Lulla, Anil Budur (29 November 2008). "Thousands take first & last look at martyr". Telegraph India (The Telegraph (India)). https://www.telegraphindia.com/india/thousands-take-first-last-look-at-martyr/cid/525187.

[TOI-NDABuddiesRemember-14] Mund, Prasenjit (2008-11-30). "NDA Buddies Remember Unni=". The Times of India. The Times Of India. https://timesofindia.indiatimes.com/india/NDA-buddies-remember-Sandeep-Unnikrishnan-/articleshow/3774026.cms.

[15] "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)". The Gazette of India. 13 May 2000. পৃষ্ঠা 625. http://egazette.nic.in/WriteReadData/2000/213126.pdf.

[16] "Major Unnikrishnan's colleagues recall his qualities". Zee News. https://zeenews.india.com/home/major-unnikrishnans-colleagues-recall-his-qualities_489857.html.

[17] "Major Unnikrishnan's colleagues recall his qualities". The Hindu (Chennai, India). 2008-12-10. http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200812101678.htm.

[18] "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)". The Gazette of India. 8 November 2003. পৃষ্ঠা 1508. http://egazette.nic.in/WriteReadData/2003/W_45_2011_107.pdf.

[19] "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)". The Gazette of India. 29 October 2005. পৃষ্ঠা 2075. http://egazette.nic.in/WriteReadData/2005/W_44_2012_126.pdf.

[:0-20] 20.0 ^20.1 Verma, Kumod (2008-11-29). "Bihar Regiment fondly remembers Major Unnikrishnan". The Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Bihar-Regiment-fondly-remembers-Major-Unnikrishnan/articleshow/3774097.cms.

[21] "Mangalorean.Com- Serving Mangaloreans Around The World!". Archived from the original on 4 December 2008. https://web.archive.org/web/20081204011331/http://www.mangalorean.com/news.php?newstype=broadcast&broadcastid=102951। আহৰণ কৰা হৈছে: 29 November 2008.

[22] Levy, Adrian; Scott-Clark, Cathy (2013) (English ভাষাত). The Siege : The Attack on the Taj. প্ৰকাশক New Delhi, India: Penguin Books. পৃষ্ঠা. clxxxviii. ISBN 978-0-14-342010-1.

[23] "A buddy called Major Unnikrishnan". Sify. http://sify.com/news/fullstory.php?id=14809318। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 December 2008.

[24] "sify.com". Sify. http://sify.com/news/fullstory.php?id=14809318। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 December 2008.

[hindu1-25] "Sandeep Unnikrishnan waged a valiant battle against terrorists". The Hindu (Chennai, India). 29 November 2008. http://www.hindu.com/2008/11/29/stories/2008112959030900.htm.

[26] Nation bids adieu to ATS chief, NSG commando – India News – IBNLive

[PIB-27] Ashoka Chakra awardees and their saga of gallantry, Press Information Bureau, Government of India, 25 January 2009, http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=46980, আহৰণ কৰা হৈছে: 14 September 2014

[Hindu-Tributes-28] "Hundreds pay tributes to slain NSG major in Bangalore — The Hindu". The Hindu. প্ৰকাশক Chennai, India. 2008-11-29. http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200811291431.htm.

[Funeral_-_India_Today_News-29] Ravindran, Nirmala (29 Nov 2008). "Nation bid tearful adieu to Karkare, Unnikrishnan". India Today. https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/nation-bid-tearful-adieu-to-karkare-unnikrishnan-34208-2008-11-29.

[30] "Karnataka to name road after Major Sandeep Unnikrishnan | India News - Times of India" (en ভাষাত). The Times of India. 2 Mar 2009. https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-to-name-road-after-major-sandeep-unnikrishnan/articleshow/4213803.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: 2022-07-28.

[31] "Teachers' Colony pays tribute, names park after Sandeep Unnikrishnan - Bangalore Mirror -". Bangalore Mirror. http://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/Teachers-Colony-pays-tribute-names-park-after-Sandeep-Unnikrishnan/articleshow/50523731.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: 28 September 2017.

[32] "Tributes to a martyr: Major Unnikrishnan's bust unveiled" (en ভাষাত). Bangalore Mirror. 29 November 2021. https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/tributes-to-a-martyr-major-unnikrishnans-bust-unveiled/articleshow/87968575.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: 2022-06-26.

[33] "Film on Major Sandeep Unnikrishnan's life set to release in July" (en ভাষাত). ANI News. https://www.aninews.in/news/entertainment/bollywood/film-on-major-sandeep-unnikrishnans-life-set-to-release-in-july20210129194905/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2022-11-04.

[The_News_Minute_2020-34] "Shoot commences for Adivi Sesh's 'Major'". The News Minute. 17 February 2020. https://www.thenewsminute.com/article/shoot-commences-adivi-sesh-s-major-118379। আহৰণ কৰা হৈছে: 2 September 2020.

[35] "Adivi Sesh's Major to release in theatres on June 3. New poster out". The Indian Express. 27 April 2022. https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/adivi-sesh-s-major-to-release-in-theatres-on-june-3-new-poster-out-1942439-2022-04-27.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]