সমাধি
এটা সমাধি (প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষাৰ τύμβος tumbos, অৰ্থাৎ "টিলা" বা "সমাধিস্থল স্মৃতিসৌধ") হৈছে মৃতকৰ শৰীৰৰ শেষ অৱস্থানৰ ঠাই। ই মাটিৰ ওপৰত বা তলত হ’ব পাৰে আৰু আকৃতি, আকাৰ আৰু সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত বহু পৰিমাণে ভিন্ন হ’ব পাৰে। সমাধিস্থল হৈছে অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ স্মৃতিসৌধৰ অন্যতম পুৰণি ৰূপ, ই চূড়ান্ত অৱস্থানৰ মাধ্যম আৰু ধৰ্মীয় বিশ্বাস, আৰু স্মৃতি আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ প্ৰকাশ দুয়োটা কাম কৰে।[1]
সমাধিস্থলত মৃতদেহ ৰখাটোক সমাধিস্থ বুলি ক’ব পাৰি, যিটো সৰল সমাধিৰ পদ্ধতিৰ পৰা পৃথক। সমাধিবোৰ প্ৰায়ে স্থাপত্য বা কলাত্মক শৈলীৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ই উল্লেখযোগ্য সাংস্কৃতিক বা ধৰ্মীয় কীৰ্তিচিহ্নত পৰিণত হ’ব পাৰে।[2]
সমাধিৰ প্ৰকাৰ
[সম্পাদনা কৰক]"সমাধি" শব্দটোৱে প্ৰাক্-ঐতিহাসিক কবৰস্থানৰ টিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিশৃংখল কীৰ্তিচিহ্নস্বৰূপ সমাধিক্ষেত্ৰলৈকে বিভিন্ন ধৰণৰ গঠন আৰু পৰম্পৰাক সামৰি লৈছে।
প্ৰাক্-ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন সমাধি
[সম্পাদনা কৰক]বহুতো প্ৰাথমিক সমাজে মাটি, শিল আৰু কাঠ ব্যৱহাৰ কৰি সমাধি নিৰ্মাণ কৰিছিল, যিবোৰ প্ৰায়ে ধৰ্মীয় বা আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ তাৎপৰ্যৰে ৰঞ্জিত আছিল।
- টুমুলাছ: (বহুবচন: tumuli): এটা বা ততোধিক কবৰৰ ওপৰত উঠা মাটি আৰু শিলৰ টিলা। ইউৰোপ, এছিয়া আৰু আমেৰিকাত এইবোৰ পোৱা যায়।[1]
- মেগালিথিক সমাধি: ডাঙৰ শিল (মেগালিথ)ৰে নিৰ্মিত আৰু প্ৰথমে মাটিৰে আবৃত; ডলমেন আৰু চেম্বাৰ সমাধি অন্তৰ্ভুক্ত।[1]
- শিলত কটা সমাধি: কঠিন শিলত পোনপটীয়াকৈ খোদিত, সৰল গুহাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিশৃংখল মুখাৱয়বলৈকে ভিন্ন। প্ৰাচীন মিচৰ, লাইচিয়া আৰু জৰ্ডানৰ পেট্ৰা চহৰত পোৱা যায়।[3][4]
- পিৰামিড: বিশেষকৈ প্ৰাচীন মিচৰ আৰু মেছ’আমেৰিকাত কীৰ্তিচিহ্নযুক্ত সমাধি বা আনুষ্ঠানিক গঠন। গিজাৰ গ্ৰেট পিৰামিড আয়তনৰ হিচাপত বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পিৰামিড।[5][6]
- জাহাজত সমাধিস্থ কৰা: মৃতকক কবৰৰ সামগ্ৰীৰ সৈতে জাহাজত ৰখাৰ প্ৰথা, যিটো ভাইকিং আৰু জাৰ্মানিক জনগোষ্ঠীৰ মাজত সাধাৰণ (যেনে, অ'চেবাৰ্গ জাহাজ সমাধিস্থ কৰা)।[1]
- কবৰৰ পথাৰ: একাধিক সমাধি থকা বৃহৎ প্ৰাক্-ঐতিহাসিক কবৰস্থান, বহুতো আদিম সংস্কৃতিত পোৱা যায়।
স্থাপত্যসুলভ সমাধি আৰু কীৰ্তিচিহ্ন
[সম্পাদনা কৰক]
মুক্তভাৱে থকা আৰু প্ৰায়ে কীৰ্তিচিহ্নস্বৰূপ সমাধিবোৰ বংশগত, ৰাজকীয় বা ধৰ্মীয় ক্ষমতাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ চিহ্নিতকাৰী হৈ পৰিছিল।
- সমাধিস্থল: বাহ্যিক পৰিৱেশত মুক্তভাৱে থকা গঠন, যিয়ে স্মৃতিসৌধ আৰু সমাধিস্থল দুয়োটা হিচাপে কাম কৰে। হেলিকাৰ্নাছাছৰ সমাধিক্ষেত্ৰ প্ৰাচীন বিশ্বৰ সাতটা আশ্চৰ্যৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।[7]
- ছাৰ্কোফেগাছ: মৃতদেহ বা কফিনৰ বাবে শিলৰ পাত্ৰ, প্ৰায়ে চিত্ৰ আৰু শিলালিপিৰে সজাই তোলা হয়। ইজিপ্ত, গ্ৰীচ, ৰোম আৰু বাইজেণ্টিয়ামত ছাৰ্কোফেজি প্ৰধান আছিল।[8][9]
- স্তম্ভৰ সমাধি: স্তম্ভ বা স্তম্ভৰে চিহ্নিত কৰা এটা কীৰ্তিচিহ্নযুক্ত কবৰ, আফ্ৰিকা আৰু আৰবৰ কিছু অংশত সাধাৰণ।[1]
- মাৰ্টিৰিয়াম: শ্বহীদৰ সমাধিস্থল চিহ্নিত কৰা খ্ৰীষ্টান অট্টালিকা, প্ৰায়ে বৃত্তাকাৰ বা বহুভুজীয়া, যেনে মণ্টৰিঅ’ৰ ছান পিট্ৰ’।[10]
- ষ্টেকাক: বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা, ক্ৰ'ৱেচিয়া, মণ্টেনেগ্ৰো আৰু ছাৰ্বিয়াত পোৱা যায়।[11]
ধৰ্মীয় প্ৰেক্ষাপটত সমাধিস্থল
[সম্পাদনা কৰক]বহুতো ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত মৈদাম বা সমাধিক পৱিত্ৰ অট্টালিকা বা কবৰস্থানত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
- সমাধিকোঠা: মাটিৰ তলৰ শিল বা ইটাৰ ৰেখাৰে আবৃত কোঠা, প্ৰায়ে পৰিয়ালৰ মালিকানাধীন, কবৰস্থান বা গীৰ্জাৰ তলত অৱস্থিত।[9]
- ক্ৰিপ্ট: গীৰ্জাৰ তলৰ মাটিৰ তলৰ কোঠা, প্ৰায়ে বিচপ, সন্ত বা পৃষ্ঠপোষকৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[12]
- গীৰ্জাৰ স্মৃতিসৌধ: গীৰ্জাৰ ভিতৰত থকা এটা প্ৰতিমূৰ্তি বহন কৰা স্মৃতিসৌধ, সম্ভ্ৰান্ত বা ধৰ্মগুৰুৰ স্মৃতিত।[9]
- চাৰ্নেল হাউচ: কংকালৰ অৱশিষ্ট সংৰক্ষণৰ বাবে এটা অট্টালিকা, মধ্যযুগীয় ইউৰোপত।[2]
- মন্দিৰ: কোনো সন্তৰ প্ৰথম সমাধিস্থলৰ ওপৰৰ এটা গঠন, যিটো ধ্বংসাৱশেষৰ পৰা পৃথক।[10]
- সমাধি: বিশেষকৈ ইহুদী আৰু খ্ৰীষ্টান পৰম্পৰাত (যেনে, জেৰুজালেমৰ পবিত্ৰ সমাধি) এটা গুহাযুক্ত শিলৰ কটা সমাধি।[10]
- ওহেল: এজন হাছিদী নেতাৰ কবৰৰ চাৰিওফালে থকা এটা গঠন।
- ইছলামিক সমাধি: মাজাৰ, তুৰ্বে, কুব্বা, দৰগাহ বা গংবেই নামৰ সমাধিস্থল বা মন্দিৰ, প্ৰায়ে তীৰ্থস্থান।[13][14]
- সমাধি: ভাৰতত সন্তসকলৰ বাবে সমাধিস্থল, য'ত অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া আৰু ভক্তিমূলক উপাদানসমূহৰ সংমিশ্ৰণ ঘটে।[1]
- মৈদাম: অসমৰ আহোমসকলৰ সমাধিস্থান।
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Renfrew, Colin; Bahn, Paul (2012). Archaeology: Theories, Methods, and Practice. Thames & Hudson. ISBN 978-0500292105.
- ↑ 2.0 2.1 Ariès, Philippe (1981). The Hour of Our Death. Vintage Books. ISBN 978-0394751566.
- ↑ Lloyd, Alan B. (2010). A Companion to Ancient Egypt. Wiley-Blackwell. ISBN 978-1405155984.
- ↑ Arnold, Dieter (1991). Building in Egypt: Pharaonic Stone Masonry. Oxford University Press. ISBN 978-0195063509.
- ↑ Hawass, Zahi (2003). The Treasures of the Pyramids. American University in Cairo Press. ISBN 978-9774248258.
- ↑ Budge, E.A. Wallis (1967). The Egyptian Book of the Dead. Dover Publications. ISBN 978-0486218663.
- ↑ Curl, James Stevens (2002). The Egyptian Revival: Ancient Egypt as the Inspiration for Design Motifs in the West. Routledge. ISBN 978-0415243267.
- ↑ Boardman, John (1995). Greek Sculpture: The Classical Period. Thames & Hudson. ISBN 978-0500201985.
- ↑ 9.0 9.1 9.2 Toynbee, Jocelyn M.C. (1971). Death and Burial in the Roman World. Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0801839672.
- ↑ 10.0 10.1 10.2 Brown, Peter (1981). The Cult of the Saints: Its Rise and Function in Latin Christianity. University of Chicago Press. ISBN 978-0226076225.
- ↑ Bešlagić, Šefik (1982). Stećci: Kultura i umjetnost. Veselin Masleša.
- ↑ Elsner, Jas (1998). Imperial Rome and Christian Triumph: The Art of the Roman Empire A.D. 100–450. Oxford University Press. ISBN 978-0192842015.
- ↑ Flood, Finbarr B. (2001). The Great Mosque of Damascus: Studies on the Makings of an Umayyad Visual Culture. Brill. ISBN 978-9004116380.
- ↑ Grabar, Oleg (1996). The Shape of the Holy: Early Islamic Jerusalem. Princeton University Press. ISBN 978-0691038164.