সুলতাল
সুলতাল (ইংৰাজী: Sultaal) হৈছে ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ এবিধ প্ৰাচীন তাল। এই তালটো বিশেষকৈ অসমীয়া আৰু পূৰ্ব ভাৰতীয় সংগীত পৰম্পৰাত ব্যৱহৃত হয় আৰু ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যমূলক ছন্দিক গাঁথনিৰ বাবে পৰিচিত।[1]
| হিন্দুস্তানী ধ্ৰুপদী সংগীত | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ধাৰণা | |||||||
| প্ৰকাৰ | |||||||
|
|||||||
| ঠাট | |||||||
| অলংকাৰ | |||||||
| বাদ্যযন্ত্ৰ | |||||||
|
|||||||
ব্যুৎপত্তি আৰু ইতিহাস
[সম্পাদনা কৰক]"সুলতাল" শব্দটো সংস্কৃত মূলৰপৰা অহা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। "সুল" অৰ্থ সুন্দৰ বা সুমধুৰ আৰু "তাল" অৰ্থ ছন্দ বা মাত্ৰা।[2] প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহত তালৰ বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত সুলতালকো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তাল হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।
গাঁথনি আৰু বৈশিষ্ট্য
[সম্পাদনা কৰক]মাত্ৰা বিভাজন
[সম্পাদনা কৰক]সুলতাল সাধাৰণতে **দহ মাত্ৰা** (১০ বিট) বিশিষ্ট এক জটিল তাল। ইয়াৰ মাত্ৰা বিভাজন নিম্নৰূপ:
| মাত্ৰা | বোল | তালি/খালী | বিৱৰণ |
|---|---|---|---|
| ১ | তা | ● | সম (তালি) |
| ২-৩ | ধিমি | দ্বিগুণ বোল | |
| ৪ | তক | সাধাৰণ বোল | |
| ৫ | ধা | ● | তালি |
| ৬ | ধা | ○ | খালী (ফাঁকা) |
| ৭ | ধা | সাধাৰণ বোল | |
| ৮-৯ | তিৰকিট | ● | তালি (যুগ্ম বোল) |
| ১০ | তক | সমাপনী বোল |
তালি আৰু খালী
[সম্পাদনা কৰক]- **তালি** (সম): ১ম, ৩য় আৰু ৮ম মাত্ৰাত
- **খালী** (ফাঁকা): ৬ষ্ঠ মাত্ৰাত[3]
সংগীতত প্ৰয়োগ
[সম্পাদনা কৰক]সুলতাল মূলতঃ ধ্ৰুপদী সংগীত, ঠুমৰী, টপ্পা আৰু বিশেষকৈ অসমীয়া শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ বিভিন্ন ৰাগত ব্যৱহৃত হয়। এই তালৰ জটিল গাঁথনিয়ে গায়কক বিশেষ কলাগত দক্ষতা প্ৰদৰ্শনৰ সুযোগ দিয়ে।
প্ৰধান ব্যৱহাৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ধ্ৰুপদী সংগীত
- খেয়াল
- অসমীয়া লোকগীতৰ শাস্ত্ৰীয় ৰূপায়ণ
- সত্ৰীয়া আৰু অন্যান্য শাস্ত্ৰীয় নৃত্যত
লয় আৰু গতি
[সম্পাদনা কৰক]সুলতালক তিনিটা প্ৰধান লয়ত পৰিৱেশন কৰা হয়:[4]
1. **বিলম্বিত লয়** - অতি ধীৰ গতি (৬০-৮০ BPM) 2. **মধ্য লয়** - মধ্যম গতি (১০০-১২০ BPM) 3. **দ্ৰুত লয়** - দ্ৰুত গতি (১৪০-১৮০ BPM)
বাদ্যযন্ত্ৰত প্ৰয়োগ
[সম্পাদনা কৰক]তবলা
[সম্পাদনা কৰক]তবলাত সুলতালৰ পৰম্পৰাগত বাদন কৌশল:
- **বায়া** (বাঁও হাত): গা, কে, ধা
- **দায়া** (সোঁ হাত): তা, তি, ৰি, কিট
অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]উল্লেখযোগ্য শিল্পী
[সম্পাদনা কৰক]অসমীয়া শিল্পী
[সম্পাদনা কৰক]- ভূপেন হাজৰিকা
- ড° ভুৱনেশ্বৰ হাজৰিকা (সংগীত গৱেষক)
- জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা (সংগীত পৰিচালক)
ভাৰতীয় শিল্পী
[সম্পাদনা কৰক]- পণ্ডিত যশৰাজ[6]
- উস্তাদ আল্লাউদ্দিন খান
আধুনিক প্ৰয়োগ
[সম্পাদনা কৰক]সমকালীন সংগীতত সুলতাল:
- ফিউজন সংগীত
- বলীউড চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত
- জাজ-ভাৰতীয় সংগীতৰ মিশ্ৰণ
- আধুনিক অসমীয়া আধুনিক গান
শিক্ষাক্ৰম
[সম্পাদনা কৰক]প্ৰাৰম্ভিক স্তৰ
[সম্পাদনা কৰক]- তালৰ মূল গাঁথনি শিকা
- তানপুৰাৰ সৈতে মাত্ৰা গণনা
- সৰল বোল অভ্যাস
মধ্যম স্তৰ
[সম্পাদনা কৰক]- জটিল বোল আৰু লয়কাৰী
- বিভিন্ন ৰাগত প্ৰয়োগ
- তবলা সংগতৰ কৌশল
উচ্চ স্তৰ
[সম্পাদনা কৰক]আনুষংগিক তাল
[সম্পাদনা কৰক]সুলতালৰ লগত সম্পৰ্কিত আন তালসমূহ:
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ "তাল (সংগীত)" (as ভাষাত). অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া. https://as.wikipedia.org/wiki/তাল_(সংগীত)। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-09-11.
- ↑ "সংগীতত তাল আৰু লয়ৰ আৱশ্যকতা" (as ভাষাত). সত্ৰীয়া সংস্কৃতি. 2021-10-08. https://satriyasanskriti.blogspot.com/2021/10/blog-post_8.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-09-11.
- ↑ "তাল" (bn ভাষাত). অনুশীলন. http://onushilon.org/music/tal/tal.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-09-11.
- ↑ "সংগীত কী? সংগীতেৰ স্বৰ, তাল ও সপ্তক" (bn ভাষাত). প্ৰশিক্ষণ ডট নেট. https://www.proshikkhon.net/music-class-01। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-09-11.
- ↑ "অসম সংগীত" (as ভাষাত). প্ৰতিপদ. 2017-01-14. https://pratipod.wordpress.com/কবিতা/axom-sangeet/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-09-11.
- ↑ "সুলক্ষণা পণ্ডিত" (as ভাষাত). অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া. 2021-03-30. https://as.wikipedia.org/wiki/সুলক্ষণা_পণ্ডিত। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-09-11.
- ↑ "তাল" (bn ভাষাত). বাংলাপিডিয়া. https://bn.banglapedia.org/index.php?title=তাল। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-09-11.
বাহ্যিক সংযোগ
[সম্পাদনা কৰক]
| |||||||||||||||||||
