সৎকৰ্ম
সৎকৰ্ম, আক্ষৰিক অৰ্থত ছটা ক্ৰিয়া, যাক ষটক্ৰিয়া বুলিও কোৱা হয়,[2] যোগৰ মূল কাম মোক্ষ(মুক্তি)ৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাবলৈ শৰীৰৰ হঠযোগ শুদ্ধিকৰণৰ এটা গোট। হঠযোগ প্ৰদীপিকাত স্বত্মাৰমে ক্ৰিয়া বুলি উল্লেখ কৰা এই পদ্ধতিসমূহ হ'ল নেতি, ধৌতি, নৌলি, ৱাস্তি, কপালভাতী আৰু ত্ৰতক।[2][3][4] হঠৰত্নৱলীত হঠযোগ প্ৰদীপিকাই চকৰী আৰু গজকৰণি নামৰ অতিৰিক্ত দুটা শুদ্ধিকৰণৰ কথা উল্লেখ নকৰি ইয়াত কেৱল বাকী ছটাৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে বুলি সমালোচনা কৰিছে।[1]
উদ্দেশ্য
[সম্পাদনা কৰক]
ষটকৰ্ম হৈছে হঠযোগ প্ৰদীপিকা আৰু পৰৱৰ্তী গ্ৰন্থসমূহত বৰ্ণনা কৰা ছটা (বা তাতোকৈ অধিক) প্ৰাৰম্ভিক শুদ্ধিকৰণ। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে "স্থূল অশুদ্ধি আঁতৰোৱা", একাধিক ৰোগ নিৰাময় কৰা আৰু শৰীৰক প্ৰাণায়ামৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা, উশাহ-নিশাহক এনেদৰে আবদ্ধ কৰা যাতে গুৰুত্বপূৰ্ণ শক্তি প্ৰাণক কেন্দ্ৰীয় সুষুম্না নাড়ীত জোৰকৈ সোমাই যায়, যাৰ ফলত কুণ্ডলিনী উত্থিত হ’ব পাৰে আৰু তেনেকৈয়ে মোক্ষ, মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে।[1]
বিৱৰণ
[সম্পাদনা কৰক]
হঠযোগ প্ৰদীপিকাত শিকোৱা আৰু ঘেৰান্দ সংহিতাত পুনৰাবৃত্তি কৰা ছটা শুদ্ধিকৰণ হ’ল-
- নেটি, নাক ধোৱা। নাকৰ বাট পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ নেটি পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা এই অভ্যাস। মৌলিক নেটিত বিশুদ্ধ পানী আৰু আয়'ডিনবিহীন নিমখ থাকে, যাতে এটা কোমল চেলাইন দ্ৰৱ সৃষ্টি হয়।[2][5]
- ধৌতি, সমগ্ৰ পাচনতন্ত্ৰ পৰিষ্কাৰ কৰা।[2]
- নৌলি, কেৱল পেটৰ চৰ্মপেশী ব্যৱহাৰ কৰি স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে পেটৰ মালিচ। অনুশীলনকাৰীজনে ভৰি দুখন প্ৰায় নিতম্বৰ প্ৰস্থৰ দূৰত্বত, হাত দুখন আঁঠুৰ ওপৰত আৰু শৰীৰটো প্ৰায় ৪৫ ডিগ্ৰী কোণত ৰাখি থিয় হয়। পেটৰ পেশীবোৰক ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত আৰু তাৰ পিছত ঘড়ীৰ কাঁটাৰ বিপৰীত দিশত পাল পাতো লৈ মূল অংশ অভ্যন্তৰীণভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়।[2]
- ৱাস্তি, এটা কলনিক জল পৰিষ্কৰণ।[2]
- কপালভাতী, মূৰৰ খোলা পৰিষ্কাৰ কৰা, আৰু নাড়ী, আৰু চক্ৰসমূহক শক্তিশালী আৰু ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে কৰা প্ৰাণায়াম (শ্বাস-প্ৰশ্বাস) অনুশীলন। বিশেষকৈ ই চোকা, চুটি উশাহ, তাৰ পিছত মূল অংশটো শিথিল হৈ শৰীৰে নিজাববীয়াকৈ উশাহ ল'ব পাৰে।[2]
- ত্ৰটক, ক'লা দাগ বা মমবাতিৰ শিখাৰ দৰে নিৰ্দিষ্ট বিন্দুলৈ চাই থকা।[2]
হঠৰত্নৱলীত অতিৰিক্ত শুদ্ধিকৰণ দুটা হ’ল-
- চকৰি, মলদ্বাৰৰ প্ৰসাৰণ, আঙুলি ব্যৱহাৰ কৰি মলদ্বাৰত ঘূৰি ফুৰা।[1]
- গজকৰণি (হঠযোগ প্ৰদীপিকাত উপস্থিত কিন্তু বেলেগ ধৰণে বৰ্ণনা কৰা হৈছে), নিৰ্মল পানী আৰু উশাহ খাদ্যনলীত ধৰি ৰখা, তাৰ পিছত ইয়াৰ ভিতৰৰ বস্তুবোৰ বহিষ্কাৰ কৰা হয়।[1]
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Mallinson, James; Singleton, Mark (2017). Roots of Yoga. Penguin Books. পৃষ্ঠা. xxviii-xxxii, 46, 49–50, 71–79. ISBN 978-0-241-25304-5. OCLC 928480104.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 Shatkarmas - Cleansing Techniques Archived 2016-10-13 at the Wayback Machine, in Yoga Magazine, a publication of Bihar School of Yoga
- ↑ Muktibodhananda, Swami. (1985). Hatha Yoga Pradipika. New Delhi India: Thomson Press India, for The Yoga Publications Trust.
- ↑ These techniques and their practice are outlined in considerable detail by Swami Rama in his two volume set:
Rama, Swami. (1988). Path of Fire and Light, Volume I: Advanced Practices of Yoga; Volume II: A Practical Companion to Volume I. Honesdale, Pennsylvania. Himalayan Institute Press. - ↑ demonstration