সমললৈ যাওক

হতাশা

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
হতাশা
মেলানক’লিয়া আৰু আত্মহত্যাৰ প্ৰৱণতা থকা এজন ব্যক্তিৰ লিথ’গ্ৰাফ, ১৮৯২ চনৰ
বিভাগ মনোৰোগ চিকিৎসা, মনোবিজ্ঞান
লক্ষণ কম মেজাজ, কাৰ্য্যকলাপৰ প্ৰতি বিদ্বেষ, আগ্ৰহ হেৰুৱা, অনুভৱৰ আনন্দ হেৰুৱা
কাৰণ মগজুৰ ৰসায়ন বিজ্ঞান, জিনীয় বিজ্ঞান, জীৱনৰ পৰিঘটনা, চিকিৎসাজনিত অৱস্থা, ব্যক্তিত্ব[1]
আশংকাৰ কাৰণ মানসিক স্বাস্থ্যজনিত বিকাৰৰ দাগ[2]
ৰোগ নিৰূপণ ৰোগীৰ স্বাস্থ্য প্ৰশ্নাৱলী, বেক ডিপ্ৰেছন ইনভেণ্টৰী।
একেধৰণৰ ৰোগ উদ্বেগ, বাইপোলাৰ ডিছঅৰ্ডাৰ, বৰ্ডাৰলাইন পাৰ্চনেলিটি ডিছঅৰ্ডাৰ
প্ৰতিৰোধ সামাজিক সংযোগ, শাৰীৰিক কাৰ্য্যকলাপ
চিকিৎসা মনোৰোগ চিকিৎসা, মনোৰোগ-ঔষধবিজ্ঞান

হতাশা মনৰ উছাহহীন অৱস্থা আৰু কাম-কাজৰ প্ৰতি উদাসীন এক অৱস্থা।[3] ২০২০ চনলৈকে ইয়ে বিশ্বৰ প্ৰায় ৩.৫% বা বিশ্বৰ প্ৰায় ২৮ কোটি লোকক আক্ৰান্ত কৰে।[4] হতাশাই ব্যক্তিৰ চিন্তা, আচৰণ, অনুভৱ আৰু সুস্থতাৰ অনুভূতিত প্ৰভাৱ পেলায়।[5] কিছুমান বিশেষ অভিজ্ঞতাৰ পৰা ব্যক্তিয়ে যি আনন্দ লাভ কৰে, সেয়া কমি যায় আৰু আক্ৰান্ত ব্যক্তিজনে প্ৰায়ে সেই কামবোৰৰ প্ৰতি প্ৰেৰণা বা আগ্ৰহ হেৰুৱাই পেলোৱাৰ অনুভৱ কৰে।[6] হতাশাগ্ৰস্ত লোকে দুখ, হতাশা বা আশাৰ অভাৱ, চিন্তা আৰু একাগ্ৰতাত অসুবিধা, হাইপাৰছ’মনিয়া বা অনিদ্ৰা, অতিমাত্ৰা খাদ্য খোৱা বা ভোক নলগা, বা আত্মহত্যাৰ চিন্তা অনুভৱ কৰিব পাৰে।

হতাশাৰ উৎপত্তি একাধিক, কেতিয়াবা এটা কাৰণৰ ওপৰত আন এটা সোমাই থাকিব পাৰে। হতাশা কিছুমান মানসিক বিকাৰৰ লক্ষণ হ’ব পাৰে, যেনে মেজৰ ডিপ্ৰেছিভ ডিছঅৰ্ডাৰ, বাইপোলাৰ ডিছঅৰ্ডাৰ আৰু ডিষ্টাইমিয়া।[7] ইয়াৰ উপৰিও হতাশা জীৱনৰ পৰিঘটনাৰ প্ৰতি স্বাভাৱিক সাময়িক প্ৰতিক্ৰিয়া হ’ব পাৰে, যেনে আপোনজনক হেৰুৱাই পেলোৱা। বিষণ্ণতাও কিছুমান শাৰীৰিক ৰোগৰ লক্ষণ আৰু কিছুমান ঔষধ আৰু চিকিৎসাৰ পাৰ্শ্বক্ৰিয়া।

কাৰকসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

জীৱনৰ পৰিঘটনা

[সম্পাদনা কৰক]

শৈশৱৰ প্ৰতিকূলতাই যেনে শোক, অৱহেলা, মানসিক নিৰ্যাতন, শাৰীৰিক নিৰ্যাতন, যৌন নিৰ্যাতন বা ভাই-ভনীৰ প্ৰতি পিতৃ-মাতৃৰ অসমান ব্যৱহাৰে প্ৰাপ্তবয়স্ক কালত হতাশাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।[8][9] বিশেষকৈ শৈশৱৰ শাৰীৰিক বা যৌন নিৰ্যাতনৰ সৈতে জীৱিত ব্যক্তিৰ জীৱনকালত হতাশাৰ সন্মুখীন হোৱাৰ সম্ভাৱনাৰ যথেষ্ট সম্পৰ্ক আছে।[10] যিসকল লোকে শৈশৱৰ চাৰিটা বা তাতকৈ অধিক বিৰূপ অভিজ্ঞতাৰ সন্মুখীন হৈছে তেওঁলোকৰ হতাশাত আক্ৰান্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা ৩.২ৰ পৰা ৪.০ গুণ বেছি।[11] নিম্ন মানদণ্ডৰ থকা ঘৰ, অকাৰ্য্যকৰীতা, সেউজীয়া ঠাইৰ অভাৱ আৰু শব্দ আৰু বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ সৈতে হতাশাজনক মনোভাৱৰ সম্পৰ্ক আছে, যিয়ে এনে ফলাফল প্ৰতিৰোধৰ পৰিকল্পনাত বিবেচনাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।[12] বাস কৰা এলেকাৰ পৰিৱেশক হতাশা আৰু অন্যান্য নেতিবাচক মনোভাৱৰ সৈতেও জড়িত কৰা হৈছে। বৃহৎ চহৰ অঞ্চলত বাস কৰাসকলৰ মাজত হতাশাৰ হাৰ নথকা লোকসকলতকৈ কম হোৱা দেখা গৈছে।[13] একেদৰে সৰু চহৰ আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ লোকসকলৰ হতাশা, উদ্বেগ আৰু মানসিক অসুস্থতাৰ হাৰ অধিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে।[14]

অধ্যয়নসমূহে ধাৰাবাহিকভাৱে দেখুৱাইছে যে, আন বহুতো কামৰ লোকৰ তুলনাত চিকিৎসকৰ হতাশা আৰু আত্মহত্যাৰ হাৰ সৰ্বাধিক হৈছে—আত্মহত্যাৰ ক্ষেত্ৰত পুৰুষ চিকিৎসকৰ ক্ষেত্ৰত ৪০% বেছি আৰু মহিলা চিকিৎসকৰ ক্ষেত্ৰত ১৩০% বেছি।[15][16][17]

জীৱনৰ পৰিঘটনা আৰু পৰিৱৰ্তন যিয়ে হতাশজনক মেজাজৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে, সেইবোৰৰ ভিতৰত আছে, কিন্তু ইয়াৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়, সন্তান জন্ম, ৰজোনিবৃত্তি, আৰ্থিক অসুবিধা, নিবনুৱা সমস্যা, মানসিক চাপ (যেনে কৰ্ম, শিক্ষা, সামৰিক সেৱা, পৰিয়াল, জীৱন-যাপনৰ অৱস্থা, বিবাহ আদিৰ পৰা), চিকিৎসাৰ নিদান (কেন্সাৰ, এইচ আই ভি, ডায়েবেটিছ আদি), গুণ্ডাগিৰি, আপোনজনক হেৰুৱা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ, সামাজিক বিচ্ছিন্নতা, ধৰ্ষণ, সম্পৰ্কৰ সমস্যা, ঈৰ্ষা, বিচ্ছেদ বা বিপৰ্যয়জনক আঘাত।[18][19][20][21][22] একেধৰণৰ হতাশাজনক লক্ষণসমূহ জীৱিত ব্যক্তিৰ অপৰাধবোধৰ সৈতে জড়িত।[23] সামাজিক প্ৰত্যাখ্যান, সমনীয়াৰ হেঁচা বা গুণ্ডাগিৰিৰ পিছত কিশোৰ-কিশোৰীসকলে বিশেষকৈ হতাশাগ্ৰস্ত মেজাজৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে।[24]

শৈশৱ আৰু কৈশোৰ

[সম্পাদনা কৰক]

শৈশৱ আৰু কৈশোৰ কালত হতাশা প্ৰাপ্তবয়স্কৰ মেজৰ ডিপ্ৰেছিভ ডিছঅৰ্ডাৰৰ সৈতে একে যদিও যুৱ ৰোগীসকলে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ক্ষেত্ৰত দেখা পোৱা অধিক সাধাৰণ দুখ, শূন্য বা আশাহীন অনুভৱৰ পৰিৱৰ্তে বৃদ্ধি পোৱা খিংখিঙীয়া বা আচৰণৰ বিশৃংখলতা প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে।[25] যিসকল শিশু মানসিক চাপত থাকে, ক্ষতিৰ সম্মুখীন হয় বা অন্যান্য অন্তৰ্নিহিত বিকাৰ আছে, তেওঁলোকৰ হতাশাৰ সম্ভাৱনা অধিক। শৈশৱৰ হতাশা প্ৰায়ে অন্যান্য মেজাজৰ বিকাৰৰ বাহিৰৰ মানসিক বিকাৰৰ সৈতে সংপৃক্ত; বেছিভাগেই উদ্বেগজনক বিকাৰ আৰু আচৰণ বিকাৰ। পৰিয়ালতো হতাশাৰ প্ৰৱণতা থাকে।[26]

ব্যক্তিত্ব

[সম্পাদনা কৰক]

হতাশা কম বহিৰ্মুখীতাৰ সৈতে জড়িত,[27] আৰু যিসকল লোকৰ স্নায়বিক ৰোগৰ মাত্ৰা অধিক, তেওঁলোকৰ হতাশাজনক লক্ষণ দেখা দিয়াৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু হতাশাজনক বিকাৰৰ নিদান পোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।[28] তদুপৰি, হতাশাৰ লগত কম বিবেচক হোৱাৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছে। নিম্ন বিবেকবোধৰ পৰা উদ্ভৱ হ’ব পৰা কিছুমান কাৰক হ’ল বিশৃংখলতা আৰু জীৱনৰ প্ৰতি অসন্তুষ্টি। এই কাৰকসমূহৰ ফলত ব্যক্তিসকল মানসিক চাপ আৰু হতাশাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে।[29]

চিকিৎসাৰ পাৰ্শ্বক্ৰিয়া

[সম্পাদনা কৰক]

সম্ভৱ যে কিছুমান প্ৰাৰম্ভিক প্ৰজন্মৰ বিটা-ব্লকাৰে কিছুমান ৰোগীৰ ক্ষেত্ৰত হতাশাৰ সৃষ্টি কৰে, যদিও ইয়াৰ প্ৰমাণ দুৰ্বল আৰু বিৰোধিতাযুক্ত। আলফা ইণ্টাৰফেৰন থেৰাপী আৰু হতাশাৰ মাজত সম্পৰ্ক থকাৰ এক শক্তিশালী প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। এটা অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে, আলফা ইণ্টাৰফেৰন চিকিৎসা কৰা এক তৃতীয়াংশ ৰোগীৰ চিকিৎসাৰ তিনিমাহৰ পিছত হতাশাত ভুগিছিল। (বিটা ইণ্টাৰফেৰন থেৰাপীয়ে হতাশাৰ হাৰত কোনো প্ৰভাৱ পেলোৱা যেন নালাগে। ) ফিনাষ্টেৰাইড ব্যৱহাৰ কৰিলে কিছুমান ৰোগীৰ হতাশাজনক লক্ষণ বৃদ্ধি পোৱাৰ মধ্যমীয়া প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ব্ৰণৰ চিকিৎসা আইছ’ট্ৰেটিনইনক হতাশাৰ সৈতে জড়িত কৰাৰ প্ৰমাণ শক্তিশালী।[30] আন কিছুমান ঔষধ যিবোৰে হতাশাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰা যেন লাগে সেইবোৰ হ’ল এণ্টিকনভালচেণ্ট, এণ্টিমাইগ্ৰেইন ঔষধ, এণ্টিচাইকোটিক আৰু হৰম’ন এজেণ্ট যেনে গ’নাড’ট্ৰপিন মুক্ত কৰা হৰম’ন এগ’নিষ্ট।[31]

পদাৰ্থ-প্ৰৰোচিত

[সম্পাদনা কৰক]

কেইবাবিধো ঔষধৰ অপব্যৱহাৰে হতাশাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে বা তীব্ৰতৰ কৰিব পাৰে, সেয়া মদ্যপানতেই হওক, প্ৰত্যাহাৰৰ পৰাই হওক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া ব্যৱহাৰৰ পৰাই হওক। ইয়াৰ ভিতৰত মদ, শান্তকাৰী ঔষধ (প্ৰেছক্ৰিপচন বেনজ’ডাইজেপিনকে ধৰি), অপিঅ’ইড (প্ৰেছক্ৰিপচন পেইন কিলাৰ আৰু হেৰ’ইনৰ দৰে অবৈধ ড্ৰাগছকে ধৰি), উদ্দীপক (যেনে কোকেইন আৰু এম্ফেটামাইন), হেলুচিন’জেন, আৰু ইনহেলেণ্ট আদি।[32]

অ-মনোৰোগ অসুস্থতা

[সম্পাদনা কৰক]

হতাশ মেজাজ কেইবাটাও সংক্ৰামক ৰোগ, পুষ্টিৰ অভাৱ, স্নায়ুজনিত অৱস্থা আৰু শাৰীৰিক সমস্যাৰ ফলত হ’ব পাৰে, য’ত হাইপ’এণ্ড্ৰ’জেনিজম (পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত), এডিচন ৰোগ, কুছিং চিনড্ৰম, বিপজ্জনক ৰক্তহীনতা, হাইপ’থাইৰয়ডিজম, হাইপাৰপেৰাথাইৰয়ডিজম, লাইম ৰোগ, মাল্টিপল স্ক্লেৰোচিছ, পাৰ্কিনছন ৰোগ, চিলিয়াক ৰোগ,[33] দীৰ্ঘদিনীয়া বিষ, ষ্ট্ৰোক, ডায়েবেটিছ, কেন্সাৰ আৰু এইচ আই ভি আদি থাকিব পাৰে।[34][35][36]

অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে, দীৰ্ঘদিনীয়া বিষত ভোগা ৩০ৰ পৰা ৮৫ শতাংশ ৰোগীয়েও ক্লিনিকেলভাৱে হতাশগ্ৰস্ত।[37][38][39] ২০১৪ চনত Hooley et al.এ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে, দীৰ্ঘদিনীয়া বিষে আত্মহত্যাৰ কৰাৰ সম্ভাৱনা দুগুণৰ পৰা তিনিগুণ বৃদ্ধি কৰে।[40] ২০১৭ চনত ব্ৰিটিছ মেডিকেল এছ'চিয়েচনে লক্ষ্য কৰিছিল যে ব্ৰিটেইনৰ ৪৯% দীৰ্ঘদিনীয়া বিষ ৰোগীৰ হতাশাও আছিল।[41]

ষ্ট্ৰোকৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা ১/৩ সংখ্যক লোকে পিছলৈ ষ্ট্ৰোকৰ পিছৰ হতাশাত ভুগিব। যিহেতু ষ্ট্ৰোকে আৱেগ, পুৰস্কাৰ আৰু জ্ঞান প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ লগত জড়িত মগজুৰ অংশসমূহৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে, সেয়েহে ষ্ট্ৰোকক হতাশাৰ প্ৰত্যক্ষ কাৰণ বুলি ধৰিব পাৰি।[42]

মনোৰোগ লক্ষণ

[সম্পাদনা কৰক]

কেইবাটাও মানসিক চিনড্ৰমত হতাশ মেজাজক মূল লক্ষণ হিচাপে দেখা যায়। মেজাজৰ বিকাৰ হৈছে মেজাজৰ প্ৰাথমিক বিকাৰ বুলি গণ্য কৰা বিকাৰৰ এটা গোট। ইয়াৰ ভিতৰত মেজৰ ডিপ্ৰেছিভ ডিছঅৰ্ডাৰ (সাধাৰণতে মেজৰ ডিপ্ৰেছন বা ক্লিনিকেল ডিপ্ৰেছন বুলি কোৱা হয়) য’ত এজন ব্যক্তিৰ মেজাজ কমেও দুসপ্তাহ ধৰি হতাশগ্ৰস্ত হৈ থাকে বা প্ৰায় সকলো কামতে আগ্ৰহ বা আনন্দ হেৰুৱাই পেলায়; আৰু ডিষ্টিমিয়া, দীৰ্ঘদিনীয়া হতাশাগ্ৰস্ত মেজাজৰ অৱস্থা, যাৰ লক্ষণসমূহে এটা ডাঙৰ হতাশাজনক পৰিঘটনাৰ তীব্ৰতা পূৰণ নকৰে। আন এটা মেজাজ বিকাৰ বাইপোলাৰ ডিছঅৰ্ডাৰত এটা বা ততোধিক মেজাজ, জ্ঞান আৰু শক্তিৰ মাত্ৰা অস্বাভাৱিকভাৱে বৃদ্ধি পোৱা দেখা যায়, কিন্তু ইয়াত এটা বা ততোধিক হতাশাৰ পৰিঘটনাও জড়িত থাকিব পাৰে।[43] বাইপোলাৰ ডিপ্ৰেছন ৰোগীক ইউনিপোলাৰ ডিপ্ৰেছন বুলি ভুলকৈ ধৰা পৰে।[44] যেতিয়া হতাশাজনক পৰিঘটনাৰ গতিপথ ঋতুভিত্তিক আৰ্হি অনুসৰণ কৰে, তেতিয়া এই বিকাৰ (মেজৰ ডিপ্ৰেছিভ ডিছঅৰ্ডাৰ, বাইপোলাৰ ডিছঅৰ্ডাৰ আদি)ক ঋতুভিত্তিক আৱেগিক বিকাৰ বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি।

বাহিৰৰ মেজাজৰ বিকাৰ: সীমাবদ্ধ ব্যক্তিত্ব বিকাৰত প্ৰায়ে অত্যন্ত তীব্ৰ হতাশাজনক মেজাজ দেখা যায়; ডিপ্ৰেছন মেজাজৰ সৈতে এডজাষ্টমেণ্ট ডিছঅৰ্ডাৰ হৈছে চিনাক্তকৰণযোগ্য পৰিঘটনা বা মানসিক চাপৰ প্ৰতি মানসিক প্ৰতিক্ৰিয়া, য’ত ফলস্বৰূপে হোৱা আৱেগিক বা আচৰণৰ লক্ষণসমূহ উল্লেখযোগ্য যদিও এটা ডাঙৰ হতাশাজনক পৰিঘটনাৰ মাপকাঠী পূৰণ নকৰে; [45]আৰু পোষ্টট্ৰমেটিক ষ্ট্ৰেছ ডিছঅৰ্ডাৰ, কেতিয়াবা আঘাতৰ পিছত হোৱা মানসিক বিকাৰ, সাধাৰণতে হতাশ মেজাজৰ লগত থাকে।[46]

প্ৰদাহ

[সম্পাদনা কৰক]

নেতিবাচক জ্ঞান বা ইয়াৰ পৰিণতি যেনে মানসিক চাপ, হিংসা বা বঞ্চনাৰ ফলত প্ৰদাহজনিত প্ৰক্ৰিয়াৰ সূচনা হ’ব পাৰে। সেয়েহে ঋণাত্মক জ্ঞানে প্ৰদাহত অৰিহণা যোগাব পাৰে, যিয়ে পাছলৈ হতাশাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০১৯ চনৰ এটা মেটা-বিশ্লেষণত দেখা গৈছে যে দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰদাহৰ সৈতে মেজৰ ডিপ্ৰেছিভ ডিছঅৰ্ডাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা ৩০% বৃদ্ধি পায়, যিয়ে প্ৰদাহ আৰু মানসিক স্বাস্থ্যৰ মাজৰ সম্পৰ্কক সমৰ্থন কৰে।[47]

ঐতিহাসিক উত্তৰাধিকাৰ

[সম্পাদনা কৰক]

গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে যে নিয়াণ্ডাৰথেলৰ জেনেটিক্স আৰু কিছুমান ধৰণৰ হতাশাৰ মাজত সম্ভাৱ্য সম্পৰ্ক আছে।[48] লেখক আৰু গৱেষকসকলে বৰ্ণবাদ আৰু ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ ঐতিহাসিক উত্তৰাধিকাৰসমূহে হতাশাজনক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি কৰিব পৰা উপায়সমূহৰ ধাৰণা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে।[49][50] প্ৰব্ৰজন, শ্ৰেণী স্তৰবিন্যাস, সাংস্কৃতিক গণহত্যা, শ্ৰমিক শোষণ আৰু সামাজিক নিশ্চলতাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি প্ৰান্তীয় লোকসকলৰ জীৱিত অভিজ্ঞতাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এন চেভেটকোভিচৰ মতে হতাশাক “গোলকীয় পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি যুক্তিসংগত সঁহাৰি’’ হিচাপে চাব পাৰি।[51]

মনোভৌগোলিক বিষণ্ণতাই ২০১২ চনত কক্স, এব্ৰামছন, ডেভাইন আৰু হলনে প্ৰস্তাৱ কৰা “ডিপ্ৰেছন’’ আৰু “পক্ষপাতিত্ব’’ৰ এটা পৰ্টমেণ্ট “ডিপ্ৰিজুডিচ’’ তত্ত্বৰ সৈতে কিছু পৰিমাণে ওভাৰলেপ কৰে,[52] যিয়ে সততে কোম’ৰবিড অভিজ্ঞতাসমূহ অধ্যয়নৰ বাবে এক সংহত পদ্ধতিৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়ায়। কক্স, এব্ৰামছন, ডেভাইন আৰু হলনে সামাজিক কু-সংস্কাৰসমূহক প্ৰায়ে অভ্যন্তৰীণভাৱে লোৱাৰ ধৰণসমূহৰ প্ৰতি চিন্তিত, যাৰ ফলত নেতিবাচক আত্ম কু-সংস্কাৰৰ সৃষ্টি হয়, যিয়ে তাৰ পিছত হতাশাজনক লক্ষণৰ সৃষ্টি কৰে।

“অপক্ষপাতিত্ব’’ তত্ত্বৰ দৰে নহয়, হতাশাৰ মনোভৌগোলিক তত্ত্বই ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ বাহিৰলৈ বিষয়টোৰ অধ্যয়নক বহল কৰি সমাজৰ স্কেলত উৎপাদিত অভিজ্ঞতালৈ বহল কৰাৰ চেষ্টা কৰে, হতাশাৰ বিশেষ প্ৰকাশক অধিগ্ৰহণৰ শিপাত শিপাই থকা বুলি ভাবে; গণহত্যা, দাসত্ত্ব আৰু ঔপনিৱেশিকতাৰ ঐতিহাসিক উত্তৰাধিকাৰসমূহ পৃথক্কৰণ, বস্তুগত আৰু মানসিক বস্তুগত বঞ্চনা,[53] আৰু হিংসা, ব্যৱস্থাগত বৰ্জন আৰু আইনী সুৰক্ষাৰ সুবিধাৰ অভাৱৰ সমান্তৰাল পৰিস্থিতিৰ উৎপাদনশীল। এই পৰিস্থিতিত নেভিগেট কৰাৰ দাবীয়ে জনসংখ্যাই আৰাম, স্বাস্থ্য, স্থিতিশীলতা আৰু নিৰাপত্তাৰ অনুভূতি বিচাৰিবলৈ উপলভ্য সম্পদৰ সৈতে আপোচ কৰে। এই আঘাতৰ ঐতিহাসিক স্মৃতিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ মানসিক স্বাস্থ্যক চৰ্তসাপেক্ষ কৰি তোলে, যাৰ ফলত মনোভৌগোলিক হতাশাকো আন্তঃপ্ৰজন্মৰ অভিজ্ঞতা হৈ পৰে

এই কামটো জিনীয় বিজ্ঞানৰ শেহতীয়া অধ্যয়নৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত যিয়ে হ'ল'কাষ্টৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলে ভোগা আঘাত আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ জিনীয় প্ৰতিধ্বনিৰ মাজত এপিজেনেটিক সম্পৰ্ক প্ৰদৰ্শন কৰিছে।[54][অ-প্ৰাথমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন]

জোখ

[সম্পাদনা কৰক]

হতাশাৰ পৰিমাপসমূহৰ ভিতৰত আছে, কিন্তু ইয়াৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়: বেক ডিপ্ৰেছন ইনভেণ্টৰী-১১ আৰু ৰোগীৰ স্বাস্থ্য প্ৰশ্নাৱলী (PHQ-9)ত ৯টা বস্তুৰ হতাশাৰ মাপকাঠি।[55] এই দুয়োটা পদক্ষেপেই হৈছে অংশগ্ৰহণকাৰীক ব্যক্তিগত প্ৰশ্ন কৰা মানসিক পৰীক্ষা, আৰু বেছিভাগেই হতাশাৰ তীব্ৰতা জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বেক ডিপ্ৰেছন ইনভেণ্টৰী হৈছে এটা আত্ম-অনুসন্ধান মাপ-কাঠি যিয়ে এজন থেৰাপিষ্টক হতাশাৰ লক্ষণৰ আৰ্হি চিনাক্ত কৰাত আৰু আৰোগ্য নিৰীক্ষণ কৰাত সহায় কৰে। এই মাপ-কাঠিৰ সঁহাৰিসমূহ চিকিৎসাত আলোচনা কৰি হতাশাৰ আটাইতকৈ দুখজনক লক্ষণসমূহৰ বাবে হস্তক্ষেপ উদ্ভাৱন কৰিব পাৰি।[6]

তত্ত্বসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

ডিপ্ৰেছন তত্ত্বৰ একাধিক ক্ষেত্ৰ আছে। বেকৰ জ্ঞানমূলক ত্ৰিতত্ত্বটোৱে তত্ত্ব আগবঢ়ায় যে হতাশাগ্ৰস্ত ব্যক্তিৰ আত্মা, জগত বা পৰিৱেশ আৰু ভৱিষ্যতৰ বিষয়ে "স্বয়ংক্ৰিয়, স্বতঃস্ফূৰ্ত আৰু আপাত দৃষ্টিত অনিয়ন্ত্ৰিত নেতিবাচক চিন্তা" থাকে।[56] উদ্বেগ আৰু হতাশাৰ ত্ৰিপাক্ষিক আৰ্হি, নেতিবাচক প্ৰভাৱ, ইতিবাচক প্ৰভাৱ আৰু শাৰীৰিক অতি উত্তেজনাই এই লক্ষণসমূহক তিনিটা গোটত পৃথক কৰি উদ্বেগ আৰু হতাশাৰ সাধাৰণ সহ-ৰুগ্নতাক ব্যাখ্যা কৰাত সহায় কৰে।[57] ডিপ্ৰেছনৰ এপিজেনেটিক্স হৈছে এপিজেনেটিক্স (বংশগত বৈশিষ্ট্য যিবোৰত ডি এন এ ক্ৰমৰ পৰিৱৰ্তন জড়িত নহয়) হতাশাত কেনেদৰে অৰিহণা যোগায় তাৰ অধ্যয়ন। হতাশাৰ আচৰণ তত্ত্বসমূহে আচৰণ বিজ্ঞানৰ সৈতে হতাশাৰ কাৰক ব্যাখ্যা কৰে; অনুগামীসকলে চিকিৎসাৰ বাবে আচৰণ চিকিৎসাৰ ব্যৱহাৰক প্ৰসাৰিত কৰে। হতাশাৰ বিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি হৈছে বিৱৰ্তনশীল মনোবিজ্ঞানী আৰু বিৱৰ্তনশীল মনোৰোগ বিশেষজ্ঞসকলে বিৱৰ্তন তত্ত্ব ব্যৱহাৰ কৰি মেজাজৰ বিকাৰক অধিক বুজিবলৈ কৰা প্ৰচেষ্টা। মানসিক বা পৰিস্থিতিগত কাৰণত গুৰুত্ব দিয়া তত্ত্বৰ বিপৰীতে হতাশাৰ জৈৱৰাসায়নিক উৎপত্তি চিনাক্ত কৰাৰ প্ৰয়াস হ’ল হতাশাৰ জীৱবিজ্ঞান।

ব্যৱস্থাপনা

[সম্পাদনা কৰক]

হতাশগ্ৰস্ত মেজাজৰ বাবে পেছাদাৰী চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজন নহ’বও পাৰে, আৰু ই জীৱনৰ পৰিঘটনাৰ প্ৰতি স্বাভাৱিক সাময়িক প্ৰতিক্ৰিয়া, কোনো চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ লক্ষণ বা কিছুমান ঔষধ বা চিকিৎসাৰ পাৰ্শ্বক্ৰিয়া হ’ব পাৰে। দীৰ্ঘদিন ধৰি হতাশগ্ৰস্ত মেজাজ, বিশেষকৈ অন্যান্য লক্ষণৰ সৈতে মিলি মানসিক বা চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ নিদান হ’ব পাৰে যিটো চিকিৎসাৰ দ্বাৰা উপকৃত হ’ব পাৰে।

ব্ৰিটেইনৰ নেশ্যনেল ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থ এণ্ড কেয়াৰ এক্সেলেন্স (NICE) ২০০৯ চনৰ নিৰ্দেশনাই ইংগিত দিয়ে যে মৃদু হতাশাৰ প্ৰাৰম্ভিক চিকিৎসাৰ বাবে এণ্টিডিপ্ৰেছন ঔষধ নিয়মিতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়, কাৰণ বিপদ-লাভৰ অনুপাত বেয়া।[58]

কিছুমান মানুহৰ হতাশাৰ উত্থানৰ পৰা শাৰীৰিক কাৰ্য্যকলাপে সুৰক্ষামূলক প্ৰভাৱ পেলায়।[59]দৈনিক ষ্টেপ কাউণ্ট বৃদ্ধি হোৱাৰ লগে লগে হতাশাজনক লক্ষণ কম হোৱা দেখা গৈছে।[60]

ডিপ্ৰেছন ডিছঅৰ্ডাৰ বা ডিপ্ৰেছনৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পোৱা কিছুমান লোকক যোগ বা প্ৰাণায়ামে সহায় কৰিব পাৰে বুলি সীমিত প্ৰমাণ পোৱা গৈছে যদিও অধিক গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন।[61][62]

পুৰণি আৰু ভাল লগা স্মৃতিবোৰ মনত পেলোৱাটো চিকিৎসাৰ আন এক বিকল্প পদ্ধতি, বিশেষকৈ যিসকল বয়স্ক লোকে বেছি দিন জীয়াই আছে আৰু জীৱনত অধিক অভিজ্ঞতা লাভ কৰিছে।[63] ই এনে এক পদ্ধতি যাৰ ফলত ব্যক্তিয়ে নিজৰ জীৱনৰ স্মৃতিবোৰ মনত পেলায়, যাৰ ফলত আত্মচিনাকি আৰু চিনাকি উদ্দীপক চিনাক্তকৰণৰ এক প্ৰক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। নিজৰ ব্যক্তিগত অতীত আৰু পৰিচয় বজাই ৰাখি ই এনে এক কৌশল যিয়ে মানুহক নিজৰ জীৱনক অধিক বস্তুনিষ্ঠ আৰু সুষমভাৱে চাবলৈ উদ্বুদ্ধ কৰে, যাৰ ফলত তেওঁলোকে নিজৰ জীৱন কাহিনীত ইতিবাচক তথ্যৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়ে, যিয়ে হতাশাজনক মেজাজৰ মাত্ৰা সফলতাৰে হ্ৰাস কৰিব।[64]

দীৰ্ঘম্যাদী যত্ন(LTC)ৰ সুবিধাত বাস কৰা বৃদ্ধসকলৰ মাজত হতাশা এক সাধাৰণ অৱস্থা। যদিও এণ্টিডিপ্ৰেছন ঔষধ সঘনাই দিয়া হয়, বহু বাসিন্দাই মানসিক চিকিৎসাৰ দৰে অনা-ঔষধবিজ্ঞানসন্মত চিকিৎসা পছন্দ কৰে। ১৯টা ৰেণ্ডম নিয়ন্ত্ৰিত পৰীক্ষাৰ পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনাত দেখা গৈছে যে জ্ঞানমূলক আচৰণ চিকিৎসা, আচৰণ চিকিৎসা, আৰু স্মৃতি চিকিৎসাৰ দৰে চিকিৎসাই হতাশাজনক লক্ষণসমূহ হ্ৰাস কৰি হ্ৰস্বম্যাদী জীৱনৰ মান উন্নত কৰিব পাৰে। কিন্তু প্ৰমাণৰ নিশ্চয়তা অতি কম আছিল আৰু কিছুমান অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে চিকিৎসা এৰি দিয়াৰ সম্ভাৱনা বেছি আছিল। লক্ষণসমূহৰ ওপৰত কোনো স্পষ্ট প্ৰভাৱ দেখা নগ’ল, মানসিক চিকিৎসাৰ দ্বাৰা মাত্ৰ হ্ৰস্বম্যাদী উন্নতিহে দেখা গৈছিল। অধিক উচ্চমানৰ অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন।[65]

মহামাৰী বিজ্ঞান

[সম্পাদনা কৰক]

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ (UN) স্বাস্থ্য সংস্থাই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি বিশ্বজুৰি অক্ষমতাৰ প্ৰধান কাৰণ হতাশা, অনুমান কৰা হৈছে যে, ইয়াৰ প্ৰভাৱ বিশ্বজুৰি ৩০ কোটিতকৈ অধিক লোক – ইয়াৰে অধিকাংশই মহিলা, যুৱক আৰু বৃদ্ধ। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই (WHO) প্ৰকাশ কৰা এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি বিশ্বৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪.৪ শতাংশই হতাশাত ভুগিছে, য’ত ২০০৫ চনৰ পৰা ২০১৫ চনৰ ভিতৰত হতাশাত আক্ৰান্ত লোকৰ সংখ্যা ১৮ শতাংশ বৃদ্ধি পোৱা দেখা গৈছে।[66][67][68]

বিভিন্ন বেমাৰৰ বোজাৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা হতাশা এটা প্ৰধান মানসিক-স্বাস্থ্য কাৰণ। ইয়াৰ পৰিণতিৰ ফলত জনস্বাস্থ্যৰ ওপৰত অধিক বোজা পৰে, য’ত ডিমেনচিয়াৰ আশংকা অধিক, শাৰীৰিক বিকাৰৰ ফলত হোৱা অকাল মৃত্যু আৰু শিশুৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশৰ ওপৰত মাতৃৰ হতাশাৰ প্ৰভাৱ আদি অন্তৰ্ভুক্ত।[69] কম আৰু মধ্যম আয়ৰ দেশসমূহৰ প্ৰায় ৭৬%ৰ পৰা ৮৫% হতাশগ্ৰস্ত লোকে চিকিৎসা গ্ৰহণ নকৰে; [70] চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত বাধাসমূহৰ ভিতৰত আছে: ভুল মূল্যায়ন, প্ৰশিক্ষিত স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদানকাৰীৰ অভাৱ, সামাজিক কলংক আৰু সম্পদৰ অভাৱ।[4]

মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত লোকসকল সকলোতকৈ পৃথক, আৰু তেওঁলোকে নিজে ইচ্ছা কৰিলেহে ভাল হ’ব পাৰে, এই ধাৰণাটো সমাজক পথচ্যুত কৰা ধাৰণাৰ পৰাই আহিছে।[71] ইয়াৰ বাবে আধাতকৈ অধিক হতাশাগ্ৰস্ত লোকে নিজৰ বিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত সহায় লাভ নকৰে। দুৰ্নামৰ ভয়ত গোপনীয়তা ৰক্ষাৰ প্ৰতি প্ৰবল ধাউতিৰ সৃষ্টি হয়। ৭০খন প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ৪০,৩৫০ গৰাকী স্নাতক ডিগ্ৰীধাৰীৰ ওপৰত কৰা বিশ্লেষণত দেখা গৈছে যে, যিসকল স্নাতকে নিজৰ শ্ৰেণীকোঠাৰ পৰিৱেশক অতি প্ৰতিযোগিতামূলক বুলি ভাবে, তেওঁলোকৰ হতাশাৰ সম্ভাৱনা ৩৭% বেছি আৰু উদ্বেগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা ৬৯% বেছি।[72] কেইবাটাও গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে যে নিবনুৱাৰ ফলত হতাশাৰ সম্ভাৱনা প্ৰায় দুগুণ হয়।[73][74][75][76][77]

বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই মানসিক, স্নায়ুজনিত আৰু দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বিকাৰগ্ৰস্ত লোকসকলৰ বাবে সেৱা বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্যৰে নিৰ্দেশনা নিৰ্মাণ কৰিছে – যাক মানসিক স্বাস্থ্য গেপ একচন প্ৰগ্ৰেম (mhGAP) বুলি জনা যায়।[4] কাৰ্যসূচীয়ে অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া অৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত এটা হিচাপে হতাশাক তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। চলোৱা পৰীক্ষাসমূহে প্ৰাথমিক চিকিৎসাৰ চিকিৎসক আৰু সাধাৰণ স্বাস্থ্যকৰ্মীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল কম সম্পদৰ প্ৰাথমিক যত্নৰ পৰিৱেশত এই কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণৰ সম্ভাৱনা দেখুৱাইছে।[78] হতাশাক লক্ষ্য কৰি mhGAP-এণ্ডাৰছড থেৰাপীৰ উদাহৰণ হ’ল হতাশাৰ গ্ৰুপ চিকিৎসা হিচাপে গ্ৰুপ ইণ্টাৰপাৰ্ছনেল থেৰাপী আৰু "থিংকিং হেল্থ", যিয়ে পেৰিনেটেল ডিপ্ৰেছনৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ জ্ঞানমূলক আচৰণ চিকিৎসা ব্যৱহাৰ কৰে।[4] তদুপৰি প্ৰাথমিক চিকিৎসাত ফলপ্ৰসূ পৰীক্ষা চিকিৎসাৰ সুবিধাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। mhGAP এ সাধাৰণ চিকিৎসকক প্ৰশিক্ষণ দি হতাশা ধৰা পেলোৱাৰ হাৰ উন্নত কৰাৰ পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু এই প্ৰশিক্ষণৰ সমৰ্থনত এতিয়াও দুৰ্বল প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।[69]

২০১১ চনৰ অধ্যয়ন অনুসৰি যিসকল লোকৰ অতি প্ৰতিযোগিতামূলক বৈশিষ্ট্য বেছি, তেওঁলোকৰ হতাশা আৰু উদ্বেগৰ বাবেও অধিক জোখ লোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।[79]

ইতিহাস

[সম্পাদনা কৰক]

ডিপ্ৰেছন শব্দটো লেটিন শব্দ deprimere, যাৰ অৰ্থ "নি তললৈ হেঁচা মাৰি ধৰা"ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল।[80] চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰা "হতাশ কৰা"ৰ অৰ্থ আছিল বশ কৰা বা আত্মাক অৱনমিত কৰা। ১৬৬৫ চনত ইংৰাজী লেখক ৰিচাৰ্ড বেকাৰৰ ক্ৰনিকলত ইয়াক "আত্মৰ অতি বিষণ্ণতা" হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ইংৰাজ লেখক চেমুৱেল জনছনেও ১৭৫৩ চনত একে অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰিছিল।[81]

প্ৰাচীন গ্ৰীচত শৰীৰৰ চাৰিটা মৌলিক তৰল পদাৰ্থ বা হাস্যৰসৰ ভাৰসাম্যহীনতাৰ বাবে ৰোগ হোৱা বুলি ভবা হৈছিল। ব্যক্তিত্বৰ প্ৰকাৰসমূহ একেদৰেই কোনো বিশেষ ব্যক্তিৰ প্ৰধান হাস্যৰসৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত বুলি ভবা হৈছিল। প্ৰাচীন গ্ৰীক মেলাছ, "black", and kholé, "bile", পৰা উদ্ভৱ হোৱা,[82] মেলাংকোলিয়াক হিপ’ক্ৰেটিছে তেওঁৰ এফ’ৰিজমত বিশেষ মানসিক আৰু শাৰীৰিক লক্ষণ থকা এক সুকীয়া ৰোগ হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল, য’ত তেওঁ সকলো “ভয় আৰু হতাশাক, যদি ই দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকে’’ ৰোগৰ লক্ষণ বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।[83]

১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত মেলাংকোলিয়াৰ হাস্যৰস তত্ত্বক যান্ত্ৰিক আৰু বৈদ্যুতিক ব্যাখ্যাৰ দ্বাৰা ক্ৰমান্বয়ে প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল; অন্ধকাৰ আৰু ম্লান অৱস্থাৰ উল্লেখে ৰক্ত সঞ্চালন লেহেমীয়া আৰু শক্তিৰ অভাৱৰ ধাৰণাক ঠাই দিলে।[84] জাৰ্মান চিকিৎসক জোহান খ্ৰীষ্টিয়ান হাইনৰোথে অৱশ্যে যুক্তি দিছিল যে ৰোগীৰ ভিতৰত নৈতিক সংঘাতৰ বাবে হোৱা আত্মাৰ বিঘিনি হৈছে বিষাদ।

২০ শতিকাত জাৰ্মান মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ এমিল ক্ৰেপেলিনে মেনিক ডিপ্ৰেছনৰ পাৰ্থক্য উলিয়াইছিল। ক্ৰেপেলিনে আগবঢ়োৱা প্ৰভাৱশালী ব্যৱস্থাটোৱে প্ৰায় সকলো ধৰণৰ মেজাজ বিকাৰক একত্ৰিত কৰি মেনিক–ডিপ্ৰেছিভ উন্মাদনালৈ পৰিণত কৰিছিল। ক্ৰেপেলিনে মগজুৰ অন্তৰ্নিহিত ৰোগবিজ্ঞানৰ ধাৰণা এটাৰ পৰা কাম কৰিছিল, কিন্তু এণ্ড'জেন (অভ্যন্তৰীণভাৱে কাৰণ) আৰু বহিৰ্জাতীয় (বাহ্যিকভাৱে কাৰণ) প্ৰকাৰৰ মাজত পাৰ্থক্যও প্ৰসাৰিত কৰিছিল।[85]

আন আন মনোগতিশীল তত্ত্বও প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল। অস্তিত্ববাদী আৰু মানৱতাবাদী তত্ত্বই ব্যক্তিবাদৰ এক বলপূৰ্বক দৃঢ়তাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।[86] অষ্ট্ৰিয়াৰ অস্তিত্ববাদী মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ ভিক্টৰ ফ্ৰেংকলে হতাশাক অসাৰতা আৰু অৰ্থহীনতাৰ অনুভূতিৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল।[87] ফ্ৰেংকলৰ ল’গ’ থেৰাপীয়ে এনে অনুভৱৰ সৈতে জড়িত “অস্তিত্বৰ শূন্যতা’’ পূৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল আৰু ই হতাশগ্ৰস্ত কিশোৰ-কিশোৰীসকলৰ বাবে বিশেষভাৱে উপযোগী হ’ব পাৰে বুলি ধৰা হৈছিল।[88][89]

গৱেষকসকলে তত্ত্ব আগবঢ়াইছিল যে, মগজুৰ স্নায়ুসংবহনকাৰীৰ ৰাসায়নিক ভাৰসাম্যহীনতাৰ বাবে হতাশাৰ সৃষ্টি হয়, যিটো তত্ত্ব ১৯৫০ চনত ম’ন’এমাইন স্নায়ুসংবহনকাৰীৰ মাত্ৰা সলনি কৰাত আৰু হতাশাৰ লক্ষণসমূহক প্ৰভাৱিত কৰাত ৰিজাৰ্পিন আৰু আইছ’নিয়াজিডৰ প্ৰভাৱৰ ওপৰত কৰা পৰ্যবেক্ষণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা হৈছে।[90] ১৯৬০ আৰু ৭০ৰ দশকত মেনিক-ডিপ্ৰেছনে মাত্ৰ এটা ধৰণৰ মেজাজ বিকাৰক (বৰ্তমান সাধাৰণতে বাইপোলাৰ ডিছঅৰ্ডাৰ বুলি জনা যায়) বুজাবলৈ আৰম্ভ কৰে যিটো (ইউনিপোলাৰ) ডিপ্ৰেছনৰ পৰা পৃথক। ইউনিপোলাৰ আৰু বাইপোলাৰ শব্দটো জাৰ্মান মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ কাৰ্ল ক্লেইষ্টে উদ্ভাৱন কৰিছিল।[85]

২০২২ চনৰ জুলাই মাহত ব্ৰিটিছ মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ জোয়ানা মনক্ৰিফ, লগতে মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ মাৰ্ক হ'ৰ'টিজ আৰু আনসকলে একাডেমিক জাৰ্নেল মলিকুলাৰ চাইকিয়াট্ৰিৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত প্ৰস্তাৱ দিছিল যে মানৱ শৰীৰত চেৰ'টনিনৰ ভাৰসাম্যহীনতাৰ ফলত হতাশাৰ সৃষ্টি নহয়, যিটো মনোৰোগ চিকিৎসা সম্প্ৰদায়ৰ বেছিভাগেই আঙুলিয়াই দিয়াৰ দৰে নহয়, আৰু সেয়েহে এণ্টি-ডিপ্ৰেছন ঔষধে এই ৰোগৰ বিৰুদ্ধে কাম নকৰে।[91][92] কিন্তু এনে অধ্যয়নত কিছুমান মনোৰোগ বিশেষজ্ঞৰ সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল, যিয়ে যুক্তি দিছিল যে অধ্যয়নৰ পদ্ধতিত অণুৰ প্ৰত্যক্ষ জোখ লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে চেৰ'টনিনৰ পৰোক্ষ লেখ-জোখ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।[93] মনক্ৰিফে কয় যে, তেওঁৰ অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্ত সত্ত্বেও, যদি তেওঁলোকে কোনো এণ্টি-ডিপ্ৰেছন ঔষধ খাই আছে, তেন্তে তেওঁলোকৰ চিকিৎসাত কোনোৱে বাধা দিব নালাগে।[93]

তথ্যসূত্ৰ

[সম্পাদনা কৰক]
  1. ↑ "Depression". Cleveland Clinic. 2022. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9290-depression। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 June 2022. 
  2. ↑ "Clinical risk of stigma and discrimination of mental illnesses: Need for objective assessment and quantification". Indian Journal of Psychiatry খণ্ড 55 (2): 178–82. April 2013. doi:10.4103/0019-5545.111459. PMID 23825855. 
  3. ↑ "Depression Basics". NIMH. 2016. https://www.nimh.nih.gov/health/publications/depression/index.shtml। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 October 2020. 
  4. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 "Depression" (en ভাষাত). World Health Organization. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression। আহৰণ কৰা হৈছে: 7 April 2021. 
  5. ↑ "Empirical evidence for definitions of episode, remission, recovery, relapse and recurrence in depression: a systematic review". Epidemiology and Psychiatric Sciences খণ্ড 28 (5): 544–562. October 2019. doi:10.1017/S2045796018000227. PMID 29769159. 
  6. ↑ 6.0 6.1 Psychotherapy and counselling for depression (3rd সম্পাদনা). প্ৰকাশক Los Angeles: Sage. 2007. ISBN 978-1-84920-349-4. OCLC 436076587. [পৃষ্ঠা নং প্ৰয়োজন]
  7. ↑ American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5). American Psychiatric Association. [পৃষ্ঠা নং প্ৰয়োজন]
  8. ↑ "The link between childhood trauma and depression: insights from HPA axis studies in humans". Psychoneuroendocrinology খণ্ড 33 (6): 693–710. July 2008. doi:10.1016/j.psyneuen.2008.03.008. PMID 18602762. 
  9. ↑ "Mothers' Differentiation and Depressive Symptoms among Adult Children". Journal of Marriage and the Family খণ্ড 72 (2): 333–345. April 2010. doi:10.1111/j.1741-3737.2010.00703.x. PMID 20607119. 
  10. ↑ "Sexual and physical abuse in childhood is associated with depression and anxiety over the life course: systematic review and meta-analysis". International Journal of Public Health খণ্ড 59 (2): 359–72. April 2014. doi:10.1007/s00038-013-0519-5. PMID 24122075. 
  11. ↑ "The enduring effects of abuse and related adverse experiences in childhood. A convergence of evidence from neurobiology and epidemiology". European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience খণ্ড 256 (3): 174–186. April 2006. doi:10.1007/s00406-005-0624-4. PMID 16311898. 
  12. ↑ Rautio, Nina; Filatova, Svetlana; Lehtiniemi, Heli; Miettunen, Jouko (February 2018). "Living environment and its relationship to depressive mood: A systematic review" (en ভাষাত). International Journal of Social Psychiatry খণ্ড 64 (1): 92–103. doi:10.1177/0020764017744582. ISSN 0020-7640. PMID 29212385. 
  13. ↑ Stier, Andrew J.; Schertz, Kathryn E.; Rim, Nak Won; Berman, Mark G. (August 2021). "Evidence and theory for lower rates of depression in larger US urban areas". Proceedings of the National Academy of Sciences খণ্ড 118 (31). doi:10.1073/pnas.2022472118. PMID 34315817. 
  14. ↑ Willroth, Emily C.; Graham, Elieen K.; Luo, Jing; Mrocezk, Daniel K.; Lewis-Thames, Marquita W. (February 2023). "Rural–urban differences in personality traits and well-being in adulthood". Journal of Personality খণ্ড 92 (1): 73–87. doi:10.1111/jopy.12818. PMID 36725776. 
  15. ↑ Rotenstein, Lisa S.; Ramos, Marco A.; Torre, Matthew; Segal, J. Bradley; Peluso, Michael J.; Guille, Constance; Sen, Srijan; Mata, Douglas A. (6 December 2016). "Prevalence of Depression, Depressive Symptoms, and Suicidal Ideation Among Medical Students: A Systematic Review and Meta-Analysis". JAMA খণ্ড 316 (21): 2214–2236. doi:10.1001/jama.2016.17324. PMID 27923088. 
  16. ↑ Mata, Douglas A.; Ramos, Marco A.; Bansal, Narinder; Khan, Rida; Guille, Constance; Di Angelantonio, Emanuele; Sen, Srijan (8 December 2015). "Prevalence of Depression and Depressive Symptoms Among Resident Physicians". JAMA খণ্ড 314 (22): 2373–83. doi:10.1001/jama.2015.15845. PMID 26647259. 
  17. ↑ Chen, Pauline W. (7 October 2010). "Medical Student Distress and the Risk of Doctor Suicide". The New York Times. https://www.nytimes.com/2010/10/07/health/views/07chen.html. 
  18. ↑ "Mood, depression, and reproductive hormones in the menopausal transition". The American Journal of Medicine খণ্ড 118 (12B): 54–8. December 2005. doi:10.1016/j.amjmed.2005.09.033. PMID 16414327. 
  19. ↑ Rashid, Tariq; Haider, Ijaz (31 January 2008). "Life Events and Depression". Annals of Punjab Medical College খণ্ড 2 (1): 11–16. doi:10.29054/apmc/2008.621. https://apmcfmu.com/index.php/apmc/article/view/621. 
  20. ↑ "Prevalence of Depression and Depressive Symptoms Among Resident Physicians: A Systematic Review and Meta-analysis". JAMA খণ্ড 314 (22): 2373–83. December 2015. doi:10.1001/jama.2015.15845. PMID 26647259. 
  21. ↑ "NIMH » Perinatal Depression". www.nimh.nih.gov. https://www.nimh.nih.gov/health/publications/perinatal-depression/index.shtml। আহৰণ কৰা হৈছে: 29 October 2020. 
  22. ↑ "Postpartum Depression". medlineplus.gov. https://medlineplus.gov/postpartumdepression.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 29 October 2020. 
  23. ↑ Fimiani, Ramona; Gazzillo, Francesco; Dazzi, Nino; Bush, Marshall (2022-07-03). "Survivor guilt: Theoretical, empirical, and clinical features" (en ভাষাত). International Forum of Psychoanalysis খণ্ড 31 (3): 176–190. doi:10.1080/0803706X.2021.1941246. ISSN 0803-706X. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/0803706X.2021.1941246. 
  24. ↑ "The emergence of depression in adolescence: development of the prefrontal cortex and the representation of reward". Neuroscience and Biobehavioral Reviews খণ্ড 32 (1): 1–19. 2008. doi:10.1016/j.neubiorev.2007.04.016. PMID 17570526. 
  25. ↑ "Childhood and adolescent depression: a review of the past 10 years. Part I". Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry খণ্ড 35 (11): 1427–1439. November 1996. doi:10.1097/00004583-199611000-00011. PMID 8936909. 
  26. ↑ "The Depressed Child". Facts for Families (The American Academy of Child and Adolescent Psychiatry) (4). July 2013. https://www.aacap.org/AACAP/Families_and_Youth/Facts_for_Families/FFF-Guide/The-Depressed-Child-4.aspx. 
  27. ↑ "Linking "big" personality traits to anxiety, depressive, and substance use disorders: a meta-analysis". Psychological Bulletin খণ্ড 136 (5): 768–821. September 2010. doi:10.1037/a0020327. PMID 20804236. 
  28. ↑ "Neuroticism's prospective association with mental disorders halves after adjustment for baseline symptoms and psychiatric history, but the adjusted association hardly decays with time: a meta-analysis on 59 longitudinal/prospective studies with 443 313 participants". Psychological Medicine খণ্ড 46 (14): 2883–2906. October 2016. doi:10.1017/S0033291716001653. PMID 27523506. https://zenodo.org/record/895885। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 July 2019. 
  29. ↑ Daze, Gilad (2022-03-08). "Explore the Impact of Depression Traits" (en-US ভাষাত). BrainsWay. https://www.brainsway.com/knowledge-center/personality-traits-associated-with-depression/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2024-04-30. 
  30. ↑ "General Medical Drugs Associated with Depression". Psychiatry খণ্ড 5 (12): 28–41. December 2008. PMID 19724774. 
  31. ↑ Drug-Induced Diseases Section IV: Drug-Induced Psychiatric Diseases Chapter 18: Depression. পৃষ্ঠা. 1–23. Archived from the original on 23 December 2010. https://web.archive.org/web/20101223035009/http://www.ashp.org/DocLibrary/Policy/Suicidality/DID-Chapter18.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: 14 January 2017. 
  32. ↑ American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5). প্ৰকাশক Arlington, VA: American Psychiatric Association. [পৃষ্ঠা নং প্ৰয়োজন]
  33. ↑ Zingone, Fabiana; Swift, Gillian L; Card, Timothy R; Sanders, David S; Ludvigsson, Jonas F; Bai, Julio C (April 2015). "Psychological morbidity of celiac disease: A review of the literature" (en ভাষাত). United European Gastroenterology Journal খণ্ড 3 (2): 136–145. doi:10.1177/2050640614560786. ISSN 2050-6406. PMID 25922673. 
  34. ↑ Murray ED, Buttner N, Price BH. (2012) "Depression and Psychosis in Neurological Practice". In: Neurology in Clinical Practice, 6th Edition. Bradley WG, Daroff RB, Fenichel GM, Jankovic J (eds.) Butterworth Heinemann আই.এচ.বি.এন. 978-1437704341[পৃষ্ঠা নং প্ৰয়োজন]
  35. ↑ "The relationship of depression and diabetes: pathophysiological and treatment implications". Psychoneuroendocrinology খণ্ড 36 (9): 1276–86. October 2011. doi:10.1016/j.psyneuen.2011.03.005. PMID 21474250. 
  36. ↑ "Evidence-based treatment of depression in patients with cancer". Journal of Clinical Oncology খণ্ড 30 (11): 1187–96. April 2012. doi:10.1200/JCO.2011.39.7372. PMID 22412144. 
  37. ↑ Sheng, Jiyao; Liu, Shui; Wang, Yicun; Cui, Ranji; Zhang, Xuewen (2017). "The Link between Depression and Chronic Pain: Neural Mechanisms in the Brain". Neural Plasticity খণ্ড 2017: 1–10. doi:10.1155/2017/9724371. PMID 28706741. 
  38. ↑ Surah, A; Baranidharan, G; Morley, S (April 2014). "Chronic pain and depression". Continuing Education in Anaesthesia Critical Care & Pain খণ্ড 14 (2): 85–89. doi:10.1093/bjaceaccp/mkt046. 
  39. ↑ Holmes, Alex; Christelis, Nicholas; Arnold, Carolyn (October 2013). "Depression and chronic pain". Medical Journal of Australia খণ্ড 199 (S6): S17-20. doi:10.5694/mja12.10589. PMID 25370278. 
  40. ↑ U.S. Department of Veterans Affairs (2022). "Managing Chronic Pain May Protect Against Suicide Risk". https://www.mentalhealth.va.gov/suicide_prevention/docs/FSTP-Chronic-Pain.pdf. 
  41. ↑ "Chronic pain: supporting safer prescribing of analgesics". British Medical Association. 2017. https://www.bma.org.uk/media/2100/analgesics-chronic-pain.pdf. 
  42. ↑ Medeiros, Gustavo C.; Roy, Durga; Kontos, Nicholas; Beach, Scott R. (2020-09-01). "Post-stroke depression: A 2020 updated review". General Hospital Psychiatry খণ্ড 66: 70–80. doi:10.1016/j.genhosppsych.2020.06.011. ISSN 0163-8343. PMID 32717644. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0163834320300955. 
  43. ↑ Treatment of Psychiatric Disorders. 2 (3rd সম্পাদনা). প্ৰকাশক Washington, DC: American Psychiatric Publishing. পৃষ্ঠা. 1296. 
  44. ↑ Jackel, Donna (2024-01-24). "Bipolar Depression vs. Unipolar Depression" (en-US ভাষাত). bpHope.com. https://www.bphope.com/everything-you-ever-wanted-to-know-about-bipolar-depression/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2024-07-20. 
  45. ↑ American Psychiatric Association (2000). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fourth Edition, Text Revision: DSM-IV-TR. প্ৰকাশক Washington, DC: American Psychiatric Publishing, Inc.. পৃষ্ঠা. 355. ISBN 978-0890420256. 
  46. ↑ "Posttraumatic stress disorder: clinical features, pathophysiology, and treatment". The American Journal of Medicine খণ্ড 119 (5): 383–90. May 2006. doi:10.1016/j.amjmed.2005.09.027. PMID 16651048. 
  47. ↑ "behavior and immunity". https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7327519/। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 July 2025. 
  48. ↑ Whitley, David S. (24 July 2019). "The archaeology of madness". Handbook of Cognitive Archaeology: Psychology in Prehistory. প্ৰকাশক New York: Routledge. পৃষ্ঠা. 462. ISBN 9780429950032. https://books.google.com/books?id=LjKoDwAAQBAJ। আহৰণ কৰা হৈছে: 13 December 2024. "As Simonti et al. observed: 'The significant replicated association of Neanderthal SNPs [single nucleotide polymorphisms] with mood disorders, in particular depression, is intriguing since Neanderthal alleles are enriched near genes associated with long-term depression, and human–Neanderthal DNA and methylation differences have been hypothesized to influence neurological and psychiatric phenotypes. [...]' (2016, p. 737)" 
  49. ↑ Depression: A Public Feeling. প্ৰকাশক Durham, NC: Duke University Press Books. 2012. পৃষ্ঠা. 126–127. ISBN 978-0-8223-5238-9. "As a story about gaps in the historical record, Lose Your Mother sheds light on the gaps in my own efforts to track the relation between depression and the histories of slavery, genocide, and colonialism that lie at the heart of the founding of U.S. culture. I want depression, too, to be considered part of the 'afterlife of slavery,' but it can be hard to trace the connections between contemporary everyday feelings (especially those of white middle-class people) and the traumatic violence of the past - they might emerge as ghosts or feelings of hopelessness, rather than as scientific evidence or existing bodies of research or material forms of deprivation. [...] Lose Your Mother not only puts the category of depression in contact with histories of racism and colonialism but also lends itself to being read as a text of political depression." 
  50. ↑ Cox, William T.L.; Abramson, Lyn Y.; Devine, Patricia G.; Hollon, Steven D. (September 2012). "Stereotypes, Prejudice, and Depression: The Integrated Perspective". Perspectives on Psychological Science খণ্ড 7 (5): 427–449. doi:10.1177/1745691612455204. PMID 26168502. "Social psychologists fighting prejudice and clinical psychologists fighting depression have long been separated by the social–clinical divide, unaware that they were facing a common enemy. Stereotypes about others leading to prejudice (e.g., Devine, 1989) and schemas about the self leading to depression (e.g., A. T. Beck, 1967) are fundamentally the same type of cognitive structure.".  closed access publication – behind paywall
  51. ↑ Cvetkovich, Ann (2012). Depression: A Public Feeling. প্ৰকাশক Durham, NC: Duke University Press. পৃষ্ঠা. 25. ISBN 978-0822352389. OCLC 779876753. https://books.google.com/books?id=qn9jSPVRcDMC&pg=PA25. "…the histories of genocide, slavery, and exclusion and oppression of immigrants that seep into our daily lives of segregation, often as invisible forces that structure comfort and privilege for some and lack of resources for others, inequities whose connection to the past frequently remain obscure. These are depressing conditions, indeed, ones that make depression seem not so much a medical or biochemical dysfunction as a very rational response to global conditions." 
  52. ↑ Cox, William T.L.; Abramson, Lyn Y.; Devine, Patricia G.; Hollon, Steven D. (September 2012). "Stereotypes, Prejudice, and Depression: The Integrated Perspective". Perspectives on Psychological Science খণ্ড 7 (5): 427–49. doi:10.1177/1745691612455204. PMID 26168502.  closed access publication – behind paywall
  53. ↑ Ta-Nehisi Coates (June 2014). "The Case for Reparations". The Atlantic. https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2014/06/the-case-for-reparations/361631/. 
  54. ↑ Yehuda, Rachel; Daskalakis, Nikolaos P.; Bierer, Linda M.; Bader, Heather N.; Klengel, Torsten; Holsboer, Florian; Binder, Elisabeth B. (August 12, 2015). "Holocaust Exposure Induced Intergenerational Effects on FKBP5 Methylation". Biological Psychiatry খণ্ড 80 (5): 372–380. doi:10.1016/j.biopsych.2015.08.005. PMID 26410355.  closed access publication – behind paywall
  55. ↑ "The PHQ-9: validity of a brief depression severity measure". Journal of General Internal Medicine খণ্ড 16 (9): 606–13. September 2001. doi:10.1046/j.1525-1497.2001.016009606.x. PMID 11556941. 
  56. ↑ "Cognitive Behavioral Therapy (CBT): Types, Techniques, Uses" (en-US ভাষাত). 2023-11-29. https://www.simplypsychology.org/cognitive-therapy.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2024-11-22. 
  57. ↑ Clark, L.; Watson, D. (1991). "Tripartite model of anxiety and depression: Psychometric evidence and taxonomic implications". Journal of Abnormal Psychology খণ্ড 100 (3): 316–336. doi:10.1037/0021-843X.100.3.316. PMID 1918611. 
  58. ↑ NICE guidelines, published October 2009 Archived 21 January 2021 at the Wayback Machine. Nice.org.uk. Retrieved on 24 November 2015.
  59. ↑ "Physical Activity and Incident Depression: A Meta-Analysis of Prospective Cohort Studies". The American Journal of Psychiatry খণ্ড 175 (7): 631–648. July 2018. doi:10.1176/appi.ajp.2018.17111194. PMID 29690792. 
  60. ↑ Bizzozero-Peroni, B.; Díaz-Goñi, V.; Jiménez-López, E.; Rodríguez-Gutiérrez, E.; Sequí-Domínguez, I.; Núñez De Arenas-Arroyo, S.; López-Gil, J. F.; Martínez-Vizcaíno, V. et al. (2024). "Daily Step Count and Depression in Adults A Systematic Review and Meta-Analysis". JAMA Netw Open খণ্ড 7 (12): e2451208. doi:10.1001/jamanetworkopen.2024.51208. PMID 39680407. 
  61. ↑ "Yoga for depression: a systematic review and meta-analysis". Depression and Anxiety খণ্ড 30 (11): 1068–83. November 2013. doi:10.1002/da.22166. PMID 23922209. 
  62. ↑ "Effect of traditional yoga, mindfulness-based cognitive therapy, and cognitive behavioral therapy, on health related quality of life: a randomized controlled trial on patients on sick leave because of burnout". BMC Complementary and Alternative Medicine খণ্ড 18 (1): 80. March 2018. doi:10.1186/s12906-018-2141-9. PMID 29510704. 
  63. ↑ Wu, Yuejin; Xu, Haiyan; Sui, Xin; Zeng, Ting; Leng, Xin; Li, Yuewei; Li, Feng (2023-11-01). "Effects of group reminiscence interventions on depressive symptoms and life satisfaction in older adults with intact cognition and mild cognitive impairment: A systematic review". Archives of Gerontology and Geriatrics খণ্ড 114: 105103. doi:10.1016/j.archger.2023.105103. ISSN 0167-4943. PMID 37354738. 
  64. ↑ "A Follow-Up Study of a Reminiscence Intervention and Its Effects on Depressed Mood, Life Satisfaction, and Well-Being in the Elderly". The Journal of Psychology খণ্ড 151 (8): 789–803. November 2017. doi:10.1080/00223980.2017.1393379. PMID 29166223. 
  65. ↑ "Psychological therapies for depression in older adults residing in long-term care settings". Cochrane Database of Systematic Reviews খণ্ড 3 (3): CD013059. March 2024. doi:10.1002/14651858.CD013059. PMID 38501686. 
  66. ↑ "UN health agency reports depression now 'leading cause of disability worldwide'" (en ভাষাত). UN News. 23 February 2017. Archived from the original on 27 June 2019. https://web.archive.org/web/20190627090709/https://news.un.org/en/story/2017/02/552062-un-health-agency-reports-depression-now-leading-cause-disability-worldwide। আহৰণ কৰা হৈছে: 27 June 2019. 
  67. ↑ Solomon, Andrew (17 November 2006). "Opinion | Our Great Depression". The New York Times. https://www.nytimes.com/2006/11/17/opinion/17solomon.html. 
  68. ↑ "Depression is leading cause of disability worldwide, says WHO study". The Guardian. Agence France-Presse. 31 March 2017. https://www.theguardian.com/society/2017/mar/31/depression-is-leading-cause-of-disability-worldwide-says-who-study. 
  69. ↑ 69.0 69.1 "Screening for depression: the global mental health context". World Psychiatry খণ্ড 16 (3): 316–317. October 2017. doi:10.1002/wps.20459. PMID 28941110. 
  70. ↑ "Use of mental health services for anxiety, mood, and substance disorders in 17 countries in the WHO world mental health surveys". Lancet খণ্ড 370 (9590): 841–50. September 2007. doi:10.1016/s0140-6736(07)61414-7. PMID 17826169. 
  71. ↑ Borenstein, Jeffrey (August 2020). "Stigma, Prejudice and Discrimination Against People with Mental Illness". MakeItOK.org. American Psychiatric Association. https://www.psychiatry.org/patients-families/stigma-and-discrimination. 
  72. ↑ Posselt, Julie R.; Lipson, Sarah Ketchen (2016). "Competition, Anxiety, and Depression in the College Classroom: Variations by Student Identity and Field of Study". Journal of College Student Development খণ্ড 57 (8): 973–989. doi:10.1353/csd.2016.0094. সাঁচ:Project MUSE. 
  73. ↑ Pew Research Center (2010). "The Impact of Long-term Unemployment Lost Income, Lost Friends—and Loss of Self-respect". https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/3/2010/11/760-recession.pdf. 
  74. ↑ "Press Statement Irish Health Survey 2019 - Main Results - CSO - Central Statistics Office" (en ভাষাত). www.cso.ie. https://www.cso.ie/en/csolatestnews/pressreleases/2020pressreleases/pressstatementirishhealthsurvey2019-mainresults/। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 November 2023. 
  75. ↑ Leopold, Les (17 January 2023). "Op-Ed: Being laid off is devastating. Yet society never measures that toll" (en-US ভাষাত). Los Angeles Times. https://www.latimes.com/opinion/story/2023-01-17/tech-layoffs-stress-trauma-unemployment-economy। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 November 2023. 
  76. ↑ McGee, Robin E.; Thompson, Nancy J. (19 March 2015). "Unemployment and Depression Among Emerging Adults in 12 States, Behavioral Risk Factor Surveillance System, 2010". Preventing Chronic Disease খণ্ড 12: E38. doi:10.5888/pcd12.140451. PMID 25789499. 
  77. ↑ Farré, Lídia; Fasani, Francesco; Mueller, Hannes (December 2018). "Feeling useless: the effect of unemployment on mental health in the Great Recession". IZA Journal of Labor Economics খণ্ড 7 (1). doi:10.1186/s40172-018-0068-5. 
  78. ↑ "The effectiveness and cost-effectiveness of lay counsellor-delivered psychological treatments for harmful and dependent drinking and moderate to severe depression in primary care in India: PREMIUM study protocol for randomized controlled trials". Trials খণ্ড 15 (1): 101. April 2014. doi:10.1186/1745-6215-15-101. PMID 24690184. 
  79. ↑ "Perspective | Yes, you can be too competitive. Here's why, and how to stop." (en-US ভাষাত). The Washington Post. 8 September 2022. https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2021/11/01/too-competitive-tips/. 
  80. ↑ depress. (n.d.). Online Etymology Dictionary. Retrieved 30 June 2008, from dictionary.com
  81. ↑ Wolpert, L.. "Malignant Sadness: The Anatomy of Depression". The New York Times. https://www.nytimes.com/books/first/w/wolpert-sadness.html. 
  82. ↑ Liddell, Henry; Robert Scott (1980). A Greek-English Lexicon (Abridged সম্পাদনা). প্ৰকাশক United Kingdom: Oxford University Press. ISBN 0-19-910207-4. https://archive.org/details/lexicon00lidd. 
  83. ↑ Hippocrates, Aphorisms, Section 6.23
  84. ↑ "Melancholia and mechanical explanation in eighteenth-century medicine". Journal of the History of Medicine and Allied Sciences খণ্ড 38 (3): 298–319. July 1983. doi:10.1093/jhmas/38.3.298. PMID 6350428. 
  85. ↑ 85.0 85.1 "Historical aspects of mood disorders". Psychiatry খণ্ড 5 (4): 115–18. 2006. doi:10.1383/psyt.2006.5.4.115. 
  86. ↑ Covi, Lino (1986). "The Depressive Syndromes: An Overview". In Freeman, Arthur; Epstein, Norman; Simon, Karen M. Depression in the Family. Psychology Press. পৃষ্ঠা. 41–78 [64, 66]. ISBN 978-0-86656-624-7. https://books.google.com/books?id=JmjjTgW7DG0C&pg=PA64. 
  87. ↑ Man's search for ultimate meaning. প্ৰকাশক New York, NY, USA: Basic Books. 2000. পৃষ্ঠা. 139–40. ISBN 0-7382-0354-8. 
  88. ↑ Seidner, Stanley S. (10 June 2009) "A Trojan Horse: Logotherapeutic Transcendence and its Secular Implications for Theology" Archived 1 May 2011 at the Wayback Machine. Mater Dei Institute. pp 14–15.
  89. ↑ "Helping older adolescents search for meaning in depression". Journal of Mental Health Counseling খণ্ড 26 (4): 333–347. October 2004. doi:10.17744/mehc.26.4.w8u9h6uf5ybhapyl. 
  90. ↑ "The catecholamine hypothesis of affective disorders: A review of supporting evidence". American Journal of Psychiatry খণ্ড 122 (5): 509–22. 1965. doi:10.1176/ajp.122.5.509. PMID 5319766. 
  91. ↑ Moncrieff, Joanna; Cooper, Ruth E.; Stockmann, Tom; Amendola, Simone; Hengartner, Michael P.; Horowitz, Mark A. (August 2023). "The serotonin theory of depression: a systematic umbrella review of the evidence". Molecular Psychiatry খণ্ড 28 (8): 3243–3256. doi:10.1038/s41380-022-01661-0. PMID 35854107. 
  92. ↑ Moncrieff, Joanna; Horowitz, Mark (20 July 2022). "Depression is probably not caused by a chemical imbalance in the brain – new study" (en ভাষাত). The Conversation. http://theconversation.com/depression-is-probably-not-caused-by-a-chemical-imbalance-in-the-brain-new-study-186672। আহৰণ কৰা হৈছে: 11 August 2022. 
  93. ↑ 93.0 93.1 "Study on serotonin and depression sparks fierce debate". France 24. AFP. 11 August 2022. https://www.france24.com/en/live-news/20220811-study-on-serotonin-and-depression-sparks-fierce-debate. 
"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=হতাশা&oldid=572549"ৰ পৰা অনা হৈছে