ৰায়গড় দুৰ্গ

ৰায়গড় দুৰ্গ (ইংৰাজী: Raigad Fort) ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৰায়গড় জিলাৰ মহাদ চহৰত অৱস্থিত এটা পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ই ডেকান মালভূমিৰ অন্যতম শক্তিশালী দুৰ্গ আৰু ঐতিহাসিকভাৱে ইয়াক ৰাইৰী বা ৰেইৰী দুৰ্গ বুলি কোৱা হৈছিল।^[1]

মাৰাঠা শাসক ছাত্ৰপতি শিৱাজী মহাৰাজে তেওঁৰ মুখ্য অভিযন্তা হিৰোজী ইণ্ডুলকাৰৰ সৈতে মিলি ৰায়গদকে ধৰি বিভিন্ন অট্টালিকা আৰু গঠন নিৰ্মাণ আৰু উন্নয়নৰ কাম কৰিছিল। ১৬৭৪ চনত কংকনৰ মাৰাঠা ৰাজ্যৰ ৰজা হিচাপে অভিষিক্ত হোৱাৰ পিছত শিৱাজী মহাৰাজে ৰায়গদক তেওঁৰ হিন্দাৱী স্বৰাজৰ ৰাজধানী হিচাপে বাছি লয়।^[2]

ইয়াৰ ভিত্তিৰ পৰা ৮২০ মিটাৰ (২,৭০০ ফুট) উচ্চতাত আৰু সাহ্যাদ্ৰী পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১,৩৫৬ মিটাৰ (৪,৪৪৯ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত এই দুৰ্গৰ পৰা চাৰিওফালৰ অঞ্চলৰ দৰ্শনীয় দৃশ্য দেখা যায়। গড়টোত প্ৰায় ১৫৫০ জন লোক আছিল আৰু গড় পৰিয়ালৰ আকাৰ আছিল ৫ জন। দুৰ্গটোত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ হ’লে প্ৰায় ১,৭৩৭ টা খোজ ওপৰলৈ উঠিব লাগিব। ইয়াৰ উপৰিও পৰ্যটকসকলে ৰাইগাড ৰ’পৱে, ৭৫০ মিটাৰ (২,৪৬০ ফুট) দৈৰ্ঘ্যৰ আৰু ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) উচ্চতা পৰ্যন্ত আকাশী ট্ৰামৱেৰ পথ বাছি ল’ব পাৰে, যিয়ে তেওঁলোকক সুবিধাজনকভাৱে মাটিৰ পৰা দুৰ্গলৈ মাত্ৰ চাৰি মিনিটতে লৈ যায়।

মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ

মূল ৰাজপ্ৰাসাদটো কাঠৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যাৰ মাত্ৰ ভিত্তি খুঁটাবোৰহে বাকী আছে। দুৰ্গৰ মূল ধ্বংসাৱশেষৰ ভিতৰত ৰাণীৰ বাসস্থান আৰু ছটা ৰুমৰে গঠিত, প্ৰত্যেকৰে নিজা ব্যক্তিগত শৌচাগাৰ আছে। কোঠাবোৰৰ কোনো খিৰিকী নাই। ইয়াৰ উপৰি ৰাজপ্ৰাসাদৰ চৌহদৰ পোনে পোনে বিপৰীতে তিনিটা প্ৰহৰী টাৱাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখা যায়, ইয়াৰে মাত্ৰ দুটাহে বাকী আছে, কিয়নো তৃতীয়টো বোমাবৰ্ষণত ধ্বংস হৈছিল। এই দুৰ্গৰপৰা গংগাসাগৰ হ্ৰদ নামৰ কৃত্ৰিম হ্ৰদ এটাও দেখা যায়।^[3]

দুৰ্গটোলৈ যোৱা একমাত্ৰ মূল পথটো "মহা দৰকাৰীাজা" (মহা দুৱাৰ)ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় যিটো পূৰ্বতে সূৰ্যাস্তৰ সময়ত বন্ধ হৈ আছিল। মহা দৰকাৰীাজাৰ দুৱাৰৰ দুয়োকাষে দুটা বিশাল দুৰ্গ আছে যিবোৰৰ উচ্চতা প্ৰায় ২০–২১ মিটাৰ (৬৫–৭০ ফুট)। এই দুৱাৰৰপৰা দুৰ্গৰ ওপৰ অংশ ১৮০ মিটাৰ (৬০০ ফুট) ওপৰত।

ৰায়গড় দুৰ্গৰ ভিতৰত থকা ৰজাৰ দৰবাৰত মূল দুৱাৰমুখৰফালে মুখ কৰি থকা মূল সিংহাসনৰ প্ৰতিৰূপ আছে যাক নগৰখানা দৰজা বুলি কোৱা হয়। ই ইষ্ট চাইডৰফালে মুখ কৰি আছে। ইয়াতেই ছাত্ৰপতি শিৱাজী মহাৰাজৰ ৰাজাভিষেক সংঘটিত হৈছিল। এই ঘেৰাওটো শব্দগতভাৱে ডিজাইন কৰা হৈছিল যাতে দুৱাৰৰপৰা সিংহাসনলৈকে শুনাত সহায়ক হয়। দক্ষিণ দিশত মেনা দৰকাৰীাজা নামৰ এটা গৌণ প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল বোধহয় ৰাণীৰ কোৱাৰ্টাৰলৈ যোৱা দুৰ্গৰ ৰাজকীয় মহিলাসকলৰ ব্যক্তিগত প্ৰৱেশদ্বাৰ। ৰজাৰ কনভয় আৰু ৰজাই নিজেই পালখী দৰজা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। উত্তৰ দিশত। পালখী দৰকাৰীাজাৰ সোঁফালে, তিনিটা অন্ধকাৰ আৰু গভীৰ কোঠাৰ শাৰী। ইতিহাসবিদসকলে বিশ্বাস কৰে যে এইবোৰেই আছিল দুৰ্গৰ বাবে শস্যৰ ভঁৰাল।^[4]

ঘটনাসমূহ

চত্ৰপতি শিৱাজীৰ পোহনীয়া কুকুৰটোৰ প্ৰতিমূৰ্তিটো ২০১২ চনৰ জুলাই মাহত সম্ভাজী ব্ৰিগেডৰ^[5] কথিত সদস্যসকলে প্ৰতিবাদ হিচাপে আঁতৰাই পেলাইছিল যদিও শিৱাজী ৰায়গড় স্মাৰক সমিতি, ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ, ভাস্কৰ্য্য শিল্পী ৰামভৌ পাৰ্খী আৰু জিলা প্ৰশাসনে পুনৰ স্থাপন কৰিছিল।^[6]