স্বামী হৰিদাস
| স্বামী হৰিদাস | |
|---|---|
| ৰাষ্ট্ৰীয়তা | ভাৰতীয় |
| নাগৰিকত্ব | ভাৰতীয় |
স্বামী হৰিদাস (ইংৰাজী: Swami Haridas) স্বামী হৰিদাস এজন আধ্যাত্মিক কবি আৰু শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ আছিল।
জন্ম আৰু পৰিচয়
[সম্পাদনা কৰক]স্বামী হৰিদাসৰ জন্মৰ তাৰিখ লৈ বহু মতভেদ আছে। তানসেনৰ জন্মৰ কিছু কাল পূৰ্বে স্বামী হৰিদাসৰ জন্ম হয় বুলি ধাৰণা কৰা হয়।[1]স্বামী হৰিদাস (১৪৭৮-১৫৭৩) তেওঁ এগৰাকী আধ্যাত্মিক কবি আৰু শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ আছিল। ভক্তিমূলক ৰচনাসমূহৰ এক বৃহৎ অংশৰ কৃতিত্ব, বিশেষকৈ ধ্ৰুপদ শৈলীত, তেওঁক দিয়া যায় আৰু তেওঁ ৰহস্যবাদৰ হৰিদাসী বিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক, যি আজিও উত্তৰ ভাৰতত পোৱা যায়। তেওঁৰ কামে উত্তৰ ভাৰতৰ শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু ভক্তি আন্দোলন দুয়োটাকে প্ৰভাৱিত কৰিছিল৷ জনপ্ৰিয় হৰিবংশ মহাপ্ৰভু, হৰিৰাম ব্যাস, ৰূপগোস্বামী, বিদ্যাপতি, মহাপ্ৰভু বল্লভাচাৰ্য, বিতাৰ্থলনাথ (গুচাইঞ্জি) তেওঁৰ সমসাময়িক আছিল [2]
১৬০০ চনত তেওঁৰ অনুগামীসকলক বংশগত গৃহস্থ গোস্বামী আৰু তপস্বী সাধুসকলৰ মাজত বিভক্ত হোৱাৰ বাবে হৰিদাসৰ জীৱনীখনৰ পৃথক পৃথক সংস্কৰণ আছে। আধুনিক পণ্ডিতসকলে কয় যে তেওঁ ১৫০০ চনত বাস কৰিছিল। গোস্বামীসকলে তেওঁৰ জন্ম হৰিদাসপুৰত হোৱা বুলি দাবী কৰে আৰু তেওঁৰ পিতৃ মুলতানৰ বুলি দাবী কৰে যদিও সাধুসকলে তেওঁৰ জন্ম বৃন্দাবনৰ কাষৰ ৰাজপুৰত হোৱা বুলি দাবী কৰে। গোস্বামীসকলে তেওঁৰ পিতৃ অশুধীৰ, সাৰস্বত ব্ৰাহ্মণ বুলি দাবী কৰে, কিন্তু সাধুসকলে দাবী কৰে যে হৰিদাস এজন সানাথ্য ব্ৰাহ্মণ আছিল আৰু হৰিদাস কেৱল আশুধীৰৰ শিষ্য আছিল, তেওঁৰ পুত্ৰ নাছিল। গোস্বামীসকলে দাবী কৰে যে হৰিদাস এসময়ত বিবাহিত পুৰুষ আছিল যদিও পিছলৈ বিষ্ণুস্বামী সম্প্ৰদায়ত সাধু হৈ পৰিছিল, কিন্তু সাধুসকলে দাবী কৰে যে, হৰিদাস কেতিয়াও বিবাহিত নাছিলেই আৰু তেওঁ নিম্বাৰ্ক সম্প্ৰদায়ৰ সদস্য আছিল। আধুনিক পণ্ডিতসকলে কয় যে হৰিদাস সম্ভৱতঃ কোনো পন্থাত দীক্ষিত হোৱা নাছিল আৰু তেওঁ নিধিবনত নিজৰ স্বতন্ত্ৰ ভক্তিমূলক সখীভাৱৰ পথ অনুসৰণ কৰিছিল যদিও তেওঁ হয়তো দুয়োটা পন্থাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল। নিধিবনতেই তেওঁ বাঁকে বিহাৰী দেৱতাক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল, যাৰ পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত জগন্নাথ নামৰ এজন পুৰোহিতে পৰিচালনা কৰিছিল। গোস্বামী আৰু সাধুসকলে একমত যে গোস্বামীসকল জগন্নাথৰ বংশধৰ, যাক গোস্বামীসকলে হৰিদাসৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ বুলি দাবী কৰে, কিন্তু সাধুসকলে দাবী কৰে যে তেওঁ কেৱল হৰিদাসৰ কৃষ্ণ মূৰ্তিত উপস্থিত হোৱা সাৰস্বত পুৰোহিত আছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট তপস্বী অনুগামী আছিল বিথাল বিপুল।[3][4]
হৰিদাসে ব্ৰজ ভাষা কবিতা ৰচনা কৰিছিল, যিবোৰ অষ্টাদশ সিদ্ধান্ত আৰু কেলিমাল নামৰ দুখন গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। হৰিদাসে ধ্ৰুপদ শৈলীত গাইছিল আৰু তেওঁৰ গ্ৰন্থৰ বিষয়বস্তু কেৱল কৃষ্ণ-কুঞ্জবিহাৰী আৰু ৰাধা-শ্যামৰ বনলীলাৰ বৰ্ণনা আৰু প্ৰশংসাৰে গঠিত আছিল।[3]
জনপ্ৰিয় পৰম্পৰা অনুসৰি হৰিদাস আকবৰৰ দৰবাৰত গান গোৱা মিঞা তানচেনৰ শিক্ষক আছিল, অৱশ্যে পণ্ডিতসকলে ইয়াক অসম্ভৱ বুলি গণ্য কৰে।[5][3][4]
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ সৰল সংগীত শাস্ত্ৰ, পণ্ডিত নন্দ কিশোৰ চৌধুৰী, দ্বিতীয় প্ৰকাশ, ৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০১৪,পৃষ্ঠা-১১৪
- ↑ Bonnie C. Wade; Professor of Music Bonnie C Wade (1998). Imaging Sound: An Ethnomusicological Study of Music, Art, and Culture in Mughal India. University of Chicago Press. পৃষ্ঠা. 113. ISBN 978-0-226-86840-0. https://archive.org/details/imagingsoundethn0000wade.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Beck, Guy I.. "Haridāsī Sampradāya". In Jacobsen, Knut A.. Brill's Encyclopedia of Hinduism Online. Brill.
- ↑ 4.0 4.1 Entwistle, Alan W. (1987). Braj: A Center of Krishna Pilgrimage. Egbert Forsten. পৃষ্ঠা. 156.
- ↑ Bonnie C. Wade; Professor of Music Bonnie C Wade (1998). Imaging Sound: An Ethnomusicological Study of Music, Art, and Culture in Mughal India. University of Chicago Press. পৃষ্ঠা. 113. ISBN 978-0-226-86840-0. https://archive.org/details/imagingsoundethn0000wade.