পাইথেগাৰাছ

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
(পাইথাগ’ৰাছৰ পৰা পুনঃনিৰ্দেশিত)
Pythagoras (Πυθαγόρας)

Bust of Pythagoras of Samos in the Capitoline Museums, Rome
সম্পূৰ্ণ নাম Pythagoras (Πυθαγόρας)
জন্ম c. 570 BC
Samos
মৃত্যু c. 495 BC (aged around 75)
Metapontum
যুগ Ancient philosophy
অঞ্চল Western philosophy
ধাৰা Pythagoreanism
আগ্ৰহ Metaphysics, Music, Mathematics, Ethics, Politics
উল্লেখযোগ্য কৰ্ম Musica universalis, Pythagorean tuning, Pythagorean theorem
Pythagoras.jpg

পাইথেগাৰাছ , (ইংৰাজী ভাষাত: Pythagoras, /pɪˈθæɡərəs/; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Πυθαγόρας ὁ Σάμιος Pythagóras ho Sámios "Pythagoras the Samian", বা Πυθαγόρας; আয়'নিয়ান গ্ৰীকত Πυθαγόρης) (আনুমানিক খ্ৰী:পূ: ৫৭০-খ্ৰী: পূ: ৪৯৫[1][2]) আছিল প্ৰাচীন গ্ৰীছৰ গনিতজ্ঞ, জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আৰু দাৰ্শনিক । তেওঁৰ জন্ম আৰু মৃত্যুৰ সঠিক সময় জনা নাযায় । তেওঁৰ জন্ম হৈছিল গ্ৰীছৰ ছামোছত । পাইথেগাৰাছে প্ৰচাৰ কৰিছিল যে ক্ষমতালোভী লোক কিছুমানক পৰম্পৰাগতভাৱে শাসকৰ আসনত বহুওৱাৰ সলনি গুণী-জ্ঞানী লোককহে তেনে পদত বহুৱাব লাগে । ইয়াৰ ফলত তেওঁ শাসকসকলৰ ৰোষত পৰিল । খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৩২ত তেওঁ ছামোছ এৰি ইটালীৰ ক্ৰটন নগৰলৈ যায় আৰু তাত নীতি আৰু ধৰ্মশাস্ত্ৰ অধ্যয়নৰ এক টোল গঢ়ি তোলে । কোনো কোনোৱে বিশ্বাস কৰে যে পাইথেগাৰাছ থেলিছৰ চিন্তা-চৰ্চাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল । থেলিছৰ সমস্ত ৰচনা তেওঁৰ হাতত পৰিছিল বুলিও বিশ্বাস কৰা হয় । পাইথেগাৰাছৰ কোনো ৰচনা বা গ্ৰন্থয়েই পোৱা হোৱা নাই । তেওঁৰ মতে বাস্তৱ জগতখনৰ সকলো তথ্যয়েই আনকি সংগীতকো গণিতৰ ভাষাত বা সংখ্যাত প্ৰকাশ কৰিব পাৰি । জ্যামিতিৰ কেইবাটাও কথা যেনে বিখ্যাত ‘পাইথেগাৰাছৰ সূত্ৰ’ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰা বুলি কোৱা হয় । পঞ্চম শতিকাৰ মাজভাগত পাইথেগাৰাছৰ মতবাদৰ বিৰুদ্ধে শাসকগোষ্ঠী আৰু ৰাইজ সজাগ হৈ উঠে আৰু টোলবোৰ ধ্বংস কৰা হয় । পাইথেগাৰাছৰ ছাত্ৰ ফিল’লাউছে পাইথেগাৰাছ আৰু তেওঁৰ ছাত্ৰসকলৰ নানা উদ্ভাৱন কিতাপৰ আকাৰত লেখি উলিয়াইছিল । পাছৰ দাৰ্শনিক এৰিষ্ট’টলএ এই সকলো ধাৰণাকে পাইথেগাৰাছ আৰু তেওঁৰ ছাত্ৰসকলৰ সন্মিলিত ধাৰণা বুলি অভিহিত কৰিছে । পাইথেগাৰাছ আছিল অসামান্য প্ৰতিভাৰ অধিকাৰী৷ তেওঁ আছিল গণিত, দৰ্শন, জ্যোতিবিজ্ঞান আদি সকলোতে পাৰ্গত৷ পাইথেগাৰাছৰ শিক্ষাত গণিত শাস্ত্ৰ আৰু অতীন্দ্ৰিয়বাদ ধাৰণাৰ সংমিশ্ৰণত দেখা যায় ৷ তেখেতে গণিতলৈ দুটা অমূল্য অৱদান আগবঢ়াইছে ৷ প্ৰথম, জ্যামিতিৰ প্ৰমেয়ৰ যুক্তিযুক্ত প্ৰমাণ দিয়া আৰু তেওঁ আঢ়ৈহাজাৰ বছৰ পূৰ্বেই অনুভৱ কৰিছিল যে স্বাভাৱিক সংখ্যাসমূহেই (১, ২, ৩, ৪, ………..) যথেষ্ট নহয় ৷ তেওঁ স্বাভাৱিক সংখ্যাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল ৷ যথাযথভাৱে বিন্দু সজ্জিত কৰি কেনেকৈ বৰ্গক্ষেত্ৰ আৰু ত্ৰিভুজ নিৰ্মাণ কৰিব পৰা যায়, উদঙাই দেখুৱাই তেখেতে এহাতে সংখ্যাৰ লগত জ্যামিতিৰ সম্বন্ধ স্থাপন কৰিছিল আৰু তাঁৰৰ দৈৰ্ঘ্যৰ সৰল অনুপাত ক্ৰমে সুষম সংগীতধৰ্মী ধ্বনি, যেনে- তৃতীয়, অষ্টক আদি যে সৃষ্টি কৰিব পৰা যায়, সেই কথা আৱিষ্কাৰ কৰি তেখেতে পদাৰ্থবিদ্যাৰ লগত সংখ্যাৰ সম্বন্ধ স্থাপন কৰিছিল ৷ ত্ৰিভুজ, বৰ্গক্ষেত্ৰ আৰু পঞ্চভুজৰ ওপৰত মহাজাগতিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰি পাইথেগাৰাছৰ শিষ্যসকলে সমগ্ৰ গ্ৰীক জ্যামিতিৰ ভেটি গঢ়ি তুলিছিল ৷

তথ্যৰ মতভেদ[সম্পাদনা কৰক]

পাইথাগ'ৰাচৰ বিষয়ে থকা তথ্যসমোহৰ মাজত মতভেদ দেখা যায়। প্ৰায়বোৰ জীৱনীতে তেওঁক ঈশ্বৰীক আৰু পবিত্ৰ দেখোৱা হৈছে। তেওঁৰ শৰীৰৰ পৰা দৈবিক পোহৰ ওলোৱাৰ কথাও কোৱা হয়।[3]

জীৱন[সম্পাদনা কৰক]

প্ৰায়বোৰ তথ্যৰ মতে তেওঁৰ জন্ম গ্ৰীচ দেশৰ চাম'চত, ব্যবসায়ী নেচৰ্কাচৰ ঘৰত প্ৰায় ৫৭০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত হৈছিল।[4] তেওঁ ক্ৰেওফিলাচ, হাৰ্মদমাচ, বাইঅাচ, থেলেচ, এনেক্সিমেণ্ডাৰ, ফেৰেচাইদ্চ, থেমিষ্টীবা আদিৰ পৰা শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ শিক্ষা অৰ্জনৰ বাবে বিভিন্ন ঠাই ভ্ৰমণ কৰাৰ কথা জানিব পৰা যায়। শিক্ষিত হৈ তেওঁ চাম'চ এৰি ক্ৰতনলো গ'ল। বিভিনন পণ্ডিতে বিভিনন কাৰণ দেখুৱাই। ক্ৰতনত তেওঁৰ ঢেৰ শিষ্য হ'ল।

পাইথেগাৰিয়ান সমূহ[সম্পাদনা কৰক]

ক্ৰতনত তেওঁৰ ঢেৰ শিষ্য হ'ল। তেওঁলোকে পাইথাগ'ৰাছৰ নামত প্ৰতিস্থান খুলিলে। তেওঁলোকে পাইথাগ'ৰাছৰ তত্বাৱধানত গণিত, ধৰ্ম, বিজ্ঞান আদি চৰ্চা কৰিবলৈ ধৰিলে।

পাইথেগাৰিয়ান সকলৰ ধ্বংস[সম্পাদনা কৰক]

এবাৰ ক্ৰতন আৰু চাইবাৰিচৰ মাজত যুদ্ধ হ'ল। চাইবাৰিচক পৰাজিত কৰাৰ পিছত ক্ৰতনৰ মানুহবোৰে এখন অধিক গণতান‍‍ত্ৰিক সংৱিধানৰ দাবি কৰিকে। পাইথেগেৰাছ সনমত নহ'ল। সুযোগ বুজি বহিসক্ৰিত পাইথেগাৰিয়ান চাইলনে নেনন নামৰ এজনৰ লগত মিলি ৰাইজক উত্তেজিত কৰি প্ৰাৰ্থনা সভাৰ সময়ত তেওঁলোকক দাহ কৰিলে।[5] অনেকৰ মতে পাইথেগাৰাছৰো তাতেই মৃত্যু হ'ল।[6] কিন্তু আন কোনো কোনোৰ মতে, তেওঁ পলায় গ'ল মেতাপ'ন্তামলৈ, য'ত তেওঁ মৃত্যু নোহোৱা লৈকে উপবাস কৰিলে।[7]

পাইথেগাৰিয়ান থিয়'ৰাম[সম্পাদনা কৰক]

পাইথাগোৰিয়ান থিয়ৰাম পাইথেগাৰাছে প্ৰথম প্ৰমাণ কৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰথম প্ৰয়োগ বেবিলোনিয়া আৰু ভাৰতত হৈছিল। পাইথাগৰিয়ান থিয়ৰামৰ মতে এটি ত্ৰিভোজত যদি কোনো অটি এংগ্ল-ৰ জোখ ৯০ ডিগ্ৰী হয়, তেনেহ'লে আতাইতকৈ দীঘল চাইদৰ বৰ্গফল আন দুটি চাইদৰ বৰ্গফল যোগ কৰিলে পোৱা যাব পাৰে। অৰ্থাৎ, যদি তেনে এটি ত্ৰিভোজৰ চাইদ সমোহ 'ক','খ' আৰু 'গ' হয়, আৰু 'গ' আতাইতকৈ দীঘল, তেনেহ'লে 'ক'ৰ বৰ্গফল + 'খ'ৰ বৰ্গফল = 'গ'ৰ বৰ্গফল।[8]


তথ্যসংগ্ৰহ-[সম্পাদনা কৰক]

  • দৈনিক জনমভূমি ১০ জুন ২০০৯ ত প্ৰকাশিত (উজ্জীৱন কুমাৰ দত্ত)

(লেখকৰ অনুমতি সাপক্ষে)

  • গণিতৰ ক্ৰমবিকাশৰ ইতিহাস –ড০ বুদ্ধ প্ৰসাদ চেতিয়া
    • "The dates of his life cannot be fixed exactly, but assuming the approximate correctness of the statement of Aristoxenus (ap. Porph. V.P. 9) that he left Samos to escape the tyranny of Polycrates at the age of forty, we may put his birth round about 570 BC, or a few years earlier. The length of his life was variously estimated in antiquity, but it is agreed that he lived to a fairly ripe old age, and most probably he died at about seventy-five or eighty." William Keith Chambers Guthrie, (1978), A history of Greek philosophy, Volume 1: The earlier Presocratics and the Pythagoreans, page 173. Cambridge University Press
    • Biographies
    • https://en.wikipedia.org/wiki/Pythagoras
    • Herodotus, iv. 95, Isocrates, Busiris, 28–9; Later writers called him a Tyrrhenian or Phliasian, and gave Marmacus, or Demaratus, as the name of his father, Diogenes Laërtius, viii. 1; Porphyry, Vit. Pyth. 1, 2; Justin, xx. 4; Pausanias, ii. 13.
    • Diogenes Laërtius, viii. 39, 40; Porphyry, Vit. Pyth. 56; Iamblichus, Vit. Pyth. 249; Plutarch, de Stoic. Rep. 37
    • Arnob. adv. Gentes, i. p. 23
    • Diogenes Laërtius, viii. 39, 40; Porphyry, Vit. Pyth. 56; Iamblichus, Vit. Pyth. 249; Plutarch, de Stoic. Rep. 37
    • https://en.wikipedia.org/wiki/Pythagorean_theorem