ভাৰতীয় টকা

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
ভাৰতীয় টকা
रुपया (হিন্দী)
Indian rupees.png
ISO 4217 ক’ড INR
কেন্ৰীয় বেঙ্ক ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক
ৱেবছাইট www.rbi.org.in
আধিকাৰিক ব্যৱহাৰ  ভাৰত
অনাধিকাৰিক ব্যৱহাৰ  ভূটান (ভূটানী ঙুলট্ৰুমৰ সৈতে একেলগে)
 নেপাল (নেপালী টকাৰ সৈতে একেলগে)
মুদ্ৰাস্ফীতি ৭.২৩%, এপ্ৰিল ২০১২
উৎস eaindustry.nic.in
পদ্ধতি WPI
Pegged by ভূটানী ঙুলট্ৰুম (at par)
নেপালী টকা (1 INR = 1.6 NPR)
Subunit
১/১০০ পইছা
Symbol
পইছা p
পূৰ্বতে ব্যৱহৃত চিহ্ন ₨, Rs, ৳, ૱, ௹, रु
Nickname টাকা (৳), ৰুপায়া, ৰুবিয়া
Coins ৫০ পইছা, INR ১, ২, ৫, ১০
Banknotes INR ১, ২, ৫, ১০, ২০, ৫০, ১০০, ৫০০, ১০০০
Printer ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক
Website www.rbi.org.in
Mint India Government Mint
Website www.spmcil.com

ভাৰতীয় টকা (চিহ্ন:INR ; ক’ড: INR) হৈছে ভাৰতৰ চৰকাৰী মুদ্ৰাৰ নাম। ভাৰতীয় মুদ্ৰাৰ মুখ্য নাম হৈছে ৰুপীয়া, ইংৰাজীত Rupee (ৰুপী), কিন্তু কেৱল বাংলা আৰু অসমীয়া ভাষাতহে ইয়াক টকা বুলি কোৱা হয়। ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে টকা প্ৰস্তুত কৰি বাণিজ্যিক বেংকসমুহৰ দ্বাৰা ৰাইজৰ মাজত বিতৰণ কৰে।[1]
আধুনিক ভাৰতীয় টকাক পইছালৈ ভাগ কৰা হৈছে। বৰ্তমান এটকাত ১০০ পইছা থাকে। কাগজৰ নোট ৫, ১০, ২০, ৫০, ১০০, ৫০০, আৰু ১০০০ টকাত পোৱা যায়। লগতে ধাতুৰ মুদ্ৰা ৫০ পইছা, ১ টকা, ২ টকা আৰু ৫ টকাত পোৱা যায়। ৰুপীয়া শব্দটো ৰূপৰ পৰা আহিছে, কাৰণ ভাৰতত আগতে মুদ্ৰা ৰূপেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।
২০১০ চনৰ ১৫ জুলাইত ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটে টকাৰ এটি প্ৰতীক চিহ্ন নিৰ্বাচন কৰে। এই প্ৰতীকটো দেৱনাগৰী "" () আৰু ৰোমান ডাঙৰ ফলা "R" আখৰ দুটাৰ সংমিশ্ৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰ আগতে Rs. (একবচনত Re.) শব্দটো টকাৰ প্ৰতীক হিচাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

নামকৰণ[সম্পাদনা কৰক]

ভাৰতীয় টকা ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ বিভিন্ন নামে পৰিচিত। হিন্দী ভাষাৰ নাম "ৰুপয়া" শব্দটো ৰূপৰ পৰা আহিছে, কাৰণ ভাৰতত আগতে মুদ্ৰা ৰূপেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এক ৰুপীয়াত ১৬ অনা, বা ৬৪ পইছা, বা ১৯২ পাই আছিল। এক ৰূপৰ টকা ১১.৬৬ গ্ৰাম ০.৯১৭ বিশুদ্ধতাৰ ৰূপেৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পাছত এয়া সলনি কৰা হয়, এতিয়া এক টকাত ১০০ পইছা থাকে। এতিয়া মুদ্ৰা ৰূপেৰে নহয়, মিশ্ৰিত ধাতুৰে নিৰ্মান কৰা হয়।
ভাৰতীয় বেংকনোটৰ ভাষা পেনেলত দেশৰ ২২টা চৰকাৰী ভাষাৰ মুদ্ৰাৰ অঙ্কটো লিখিত থাকে।[2]

প্ৰতীক চিহ্ন[সম্পাদনা কৰক]

ভাৰতীয় টকাৰ প্ৰতীক

২০০৯ চনৰ ৫ মাৰ্চত ভাৰত চৰকাৰে টকাৰ প্ৰতীক অঙ্কনৰ এক প্ৰতিযোগিতাৰ কথা ঘোষণা কৰে।[3][4] ২০১০ চনৰ কেন্দ্ৰীয় বাজেট প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত [[ভাৰতৰ বিত্তমন্ত্ৰী|বিত্তমন্ত্ৰী] প্ৰণৱ মুখাৰ্জীয়ে উল্লেখ কৰে যে টাকৰ প্ৰস্তাৱিত প্ৰতীটো ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰতিফলন ঘটিব।[5] প্ৰতিযোগিতাৰ পৰা প্ৰাপ্ত প্ৰতীৰসমূহৰ পৰা পাঁচটি প্ৰতীকক বাছি উলিওৱা হয়।[6] ২০১০ চনৰ ২৪ জুনত কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটৰ এক বৈঠকত এই পাঁচটি প্ৰতীকৰ মাজৰ পৰা এটিক টকাৰ প্ৰতীক হিচাবে গ্ৰহণ কৰাৰ কথা আছিল।[7] কিন্তু কেন্দ্ৰীয় বিত্তমন্ত্ৰীৰ এটি অনুৰোধ ৰক্ষা কৰিব লগা হোৱাৰ ফলত এই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ কিছু বিলম্ব হয়।[5] ২০১০ চনৰ ১৫ জুলাইত পুণৰ কেবিনেটৰ বৈঠক স্থিৰ হয় ।[8] এই বৈঠকতে আইআইটিৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ ডি উদয় কুমাৰ অঙ্কিত প্ৰতীকটি ভাৰতীয় টকাৰ চৰকাৰী প্ৰতীক হিচাবে নিৰ্বাচন কৰা হয়।[8][9]

এই প্ৰতীকটো দেৱনাগৰী "" () আৰু ৰোমান ডাঙৰ ফলা "R" আখৰ দুটাৰ সংমিশ্ৰণত সৃষ্টি কৰা হৈছে। প্ৰতীকটোৰ উপৰ অংশত দুটি সমান্তৰাল ৰেখাই জাতীয় পতাকাৰ একৰ ৰূপকল্প সৃষ্টি কৰিছে।[10]

তথ্যসূত্ৰ[সম্পাদনা কৰক]

  1. "Reserve Bank of India FAQ - Your Guide to Money Matters". Rbi.org.in. http://www.rbi.org.in/scripts/FAQView.aspx?Id=39। আহৰণ কৰা হৈছে: 2011-11-05. 
  2. Indian banknotes
  3. http://finmin.nic.in/the_ministry/dept_eco_affairs/currency_coinage/Comp_Design.pdf COMPETITION FOR DESIGN
  4. "India seeks global symbol for rupee". Hindustan Times. 2009-03-06. http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=HomePage&id=c8097698-a806-4cc2-8c67-668d594057dc&Headline=India+seeks+global+symbol+for+rupee। আহৰণ কৰা হৈছে: 2009-03-07. 
  5. 5.0 5.1 "Cabinet defers decision on rupee symbol". Sify Finance. 2010-06-24. http://sify.com/finance/budget-symbol-for-indian-rupee-news-budget-kc0pkgacdbj.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2010-07-10. 
  6. "List of Five Entries which have been selected for Final". Ministry of Finance, Govt of India. http://finmin.nic.in/the_ministry/dept_eco_affairs/infrastructure_div/message_symbol_final.asp। আহৰণ কৰা হৈছে: 2010-07-15. 
  7. "Rupee to get a symbol today!". Money Control.com. 2010-02-26. http://www.moneycontrol.com/news/economy/rupee-to-getsymbol-today_466059.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2010-07-10. 
  8. 8.0 8.1 "Cabinet approves new rupee symbol". Times of India. 2010-07-15. http://timesofindia.indiatimes.com/biz/india-business/Cabinet-approves-new-rupee-symbol/articleshow/6171234.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: 2010-07-15. 
  9. "D. Udaya Kumar". IIT Bombay. http://www.idc.iitb.ac.in/students/phd/udayakumar/index.html. 
  10. "IIT post-graduate gives Rupee its symbol". Indian Express. 2010-07-15. http://www.indianexpress.com/news/rupee-symbol/646761। আহৰণ কৰা হৈছে: 2010-07-15.