ফাট বিহু

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা


ফাটবিহু (ইংৰাজী: Phato Bihu) ঢকুৱাখনাৰ চাৰিকড়ীয়া নৈৰ ‘ফাট’ ম’হঘূলি চাপৰিত ষোল্ল শতিকাৰ পৰাই অনুষ্ঠিত হৈ অহা বিহু। আহোম ৰাজত্বকালত স্বৰ্গদেউসকলে নৈৰ পাৰৰ একোডোখৰ ঠাইত বেহা-বেপাৰ কৰিবলৈ সুবিধা কৰি দি ফাট বহুৱাইছিল। উত্তৰ অসমৰ ঢকুৱাখনাতো এনে ফাট বা হাট বহিছিল আৰু কৰ-কাটল লোৱা হৈছিল। বেহা-বেপাৰৰ আৰু কৰ-কাটল সংগ্ৰহৰ ঠাই হোৱা বাবে স্বাভাৱিকতে বিভিন্ন ঠাইৰ মানুহ আহি এই ফাটত সমবেত হৈছিল। চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পানীফাট বা ঘাটতেই পূৰ্বতে ব'হাগৰ সাতবিহু যোৱাৰ পিছত ঢকুৱাখনা(পূৰ্বতে- হাবুঙ)ৰ কেইবাটাও জনগোষ্ঠীয় লোকে একেলগ হৈ বিহু মাৰিছিল। ফাটত অনুষ্ঠিত হোৱা বাবেই এই বিহুক ‘ফাটবিহু’ বোলা হয়।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] আহোম যুগৰে পৰা কুৰি শতিকাৰ দ্বিতীয় দশকমানলৈ ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম সাতদিনত ঢকুৱাখনাত ফাট-বিহু অনুষ্ঠিত হৈছিল বুলি জনা যায়। বৰ্তমান এই ফাটবিহু ব'হাগ মাহৰ শেষৰটো শুক্ৰ,শনি আৰু দেওবাৰে তিনিদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে পালন কৰা হয়।

নামৰ উৎপত্তি[সম্পাদনা কৰক]

তাই ভাষাৰ শব্দ ‘ফাট’ৰ অৰ্থ হ’ল নৈ বা গভীৰ পানী থকা ঠাইৰ দাঁতিত বেহা-বেপাৰ, কৰ-কাটল সংগ্ৰহ আদি কামৰ বাবে সমবেত হোৱা ঠাই ৷ Ahom Lexicons মতে ‘ফাট’ৰ অৰ্থ হ’ল– ‘‘a place where traders assemble for trade and for payment of duty.’’[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] এই ফাটক বহুতে ঘাট বা হাট ৰূপেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল ৷

অৱস্থিতি[সম্পাদনা কৰক]

ঢকুৱাখনা মহকুমা বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত যদিও ১৯৮৯ চনলৈকে ধেমাজী মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এটা বিস্তৃত অঞ্চল আছিল। সামগ্ৰিকভাৱে ঢকুৱাখনা বুলি ক'লে ২৭.২৬ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯৪.২৪ পূৱ দ্ৰাঘিমাংশৰ পৰা ৯৮.৪২ পূৱ দ্ৰাঘিমাংশৰ অন্তৰ্গত ভৌগলিক এলেকাৰ ভূখণ্ডক নিৰ্দেশ কৰে। ঢকুৱাখনাৰ মাটিকালি ৬৫৯ বৰ্গকিলোমিটাৰ। ঢকুৱাখনা অঞ্চলটোক ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ সোৱণশিৰিয়ে আৱৰি আছে।

ঢকুৱাখনা নগৰৰ দাতিয়েদি বৈ যোৱা চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰতে অনুস্থিত হয় ফাটবিহু। ঔপন্যাসিক হোমেন বৰগোহাঞিয়ে তেখেতৰ ‘গৰখীয়া’ শীৰ্ষক গল্পটোত ফাটবিহুতলিৰ নামটো ম'হঘূলি চাপৰি হিচাপে নামকৰণ কৰিছিল। তেখেতে চাৰিকড়ীয়া নৈৰ উত্তৰ দিশত থকা বৰ্তমান চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পকা দলংখনৰ পশ্চিমৰ এটি অৰণ্যময় চাপৰিৰ নাম ম'হঘূলি চাপৰি বুলি উল্লেখ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনৰ পৰা চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰৰ ম'হঘূলি চাপৰিৰ শিশু গছৰ বাগিছাৰ মাজত স্থায়ীভাৱে মঞ্চ সাজি ফাটবিহু অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে।


ফাটবিহুৰ উত্পত্তি ব্যাখ্যা[সম্পাদনা কৰক]

ঢকুৱাখনাৰ ফাটবিহুৰ বৈশিষ্ট্য আৰু ঐতিহাসিক দৃষ্টিকোণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ফাটবিহুৰ উত্পত্তি বাখ্য সন্দৰ্ভত বিভিন্নজনে বিভিন্ন মত আগবঢ়াইছে-

বিশিষ্ট বিহু গৱেষক ভৰত সন্দিকৈৰ মতে, বৰ্তমান ঢকুৱাখনালৈ দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰিলে সহজে অনুমান কৰিব পাৰি যে অতীততে চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰত, য’ত ফাটবিহু অনুষ্ঠিত হৈছিল; তাত জনবসতি বিশেষ নাছিল। গাওঁবোৰ কিছু দুৰত আছিল। ধান-মাহৰ খেতি পথাৰৰ লগতে ছন পৰি থকা চাপৰিবোৰত থকা গছৰ তলত আৰু মুকলি পথাৰত বিহু মাৰিবলৈ বহু দুৰ-দুৰণীৰ পৰা ডেকা-গাভৰুৰ দল আহিছিল। ভাগ ভাগ হৈ বিহু মাৰিছিল শত শত বিহুদলে। কোনোও কালৈকো চাবলৈ সময়েই নাই। শত সহস্ৰ ঢোল-তাল, পেঁপা-গগনাৰ মাতত আৰু বিহুনামৰ ধ্বনিত মুখৰিত হৈ পৰিছিল আকাশ আৰু চাৰিকড়ীয়া নৈৰ দুয়োপাৰ। সময় উৰি গৈছিল কিন্তু তাৰ প্ৰতি কোৰো ভ্ৰক্ষেপ নাছিল। লানি নিছিগা দৰ্শকৰ ভীৰত গোটেই অঞ্চলটোত বিৰ দি বাট পাবলৈ নোহোৱা হৈছিল। বিহুৰ এনে অনুপম আকৰ্ষন বা জনপ্ৰিয়তাৰ কাৰণ হ’ল- মানুহৰ আদিম প্ৰবৃত্তি ৰক্ষা আৰু বংশবৃদ্ধিৰ আকাংক্ষা নিবিড়ভাৱে জড়িত হৈ থকা। বিহুগীতসমূহ নাৰীদেহৰ ইন্দ্ৰিয়গ্ৰাহ্য আৰু ইন্দ্ৰিয়ভোগ্যৰ ৰূপৰ বৰ্ণনাৰে ভৰপূৰ নাৰী দেহৰ বন্দনাৰ এটি মাধ্যম। বুজন সংখ্যক বিহুগীত ৰচনা হৈছিল আদিম সমাজত অবাধ যৌন সম্পৰ্কৰ প্ৰচলন থকা কালতেই।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]

ডঃ চন্দ্ৰধৰ চমুৱাই ফাটবিহু সম্পৰ্কীয় এখন আলেখ্যত প্ৰকাশ কৰি ফাটবিহুৰ সম্পৰ্কত কৈছে যে, “লুইতপৰীয়া মিছিং ডেকা গাভৰুসকলে ৰং বিৰংৰ পোচাকেৰে ফাটবিহুলৈ ভাগি-ভুঁহৰি আহিছিল বুলি প্ৰকাশ কৰি কৈছে যে, দিনৰ ভাগত বাটৰ কাষত কিম্বা বৰচাপৰি-ম’হঘূলি চাপৰিৰ গছৰ তলত এই বিহু কৰিছিল। পশ্চিমীয়া, বিশেষকৈ বঙ্গীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত আঢ্যৱন্ত বা সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ জ্যেষ্ঠ লোকে বিহুৰ নৃত্য গীতক অৱজ্ঞাৰ চকুৰে চাইছিল। সেয়েহে ৰাতি বিহুলৈ ডেকা গাভৰু ওলাই যোৱাটোক বিহু জুপিবলৈ যোৱা বুলি কোৱা হৈছিল। পিছে অনুন্নত সম্প্ৰদায়ৰ ডেকা-গাভৰুৰ মাজত আছিল বিহুৰ প্ৰকৃত প্ৰাণ-প্ৰাচুৰ্য আৰু ঢকুৱাখনাৰ ফাটবিহুৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰই আছিল কৈৱৰ্ত্ত আৰু মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ লোক”।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]

সু-সাহিত্যক তথা সাংবাদিক হোমেন বৰগোহাঞিয়ে এই সম্পৰ্কত লিখিছে যে- “ফাটবিহু ঢকুৱাখনাৰ এটা নিজস্ব উত্সৱ। ঢকুৱাখনাৰ চাৰিওফালে অসংখ্য মিচিং গাওঁ আছে। প্ৰতি বছৰে ব’হাগ বিহুৰ সময়ত বিহু বলীয়া মিচিং ডেকা গাভৰুৱে দল বান্ধি ঢকুৱাখনাৰ চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰত বিহু মাৰিবলৈ আহে। এই বিহু চাবলৈ গাওঁ ভুঁই ভাঁহি ভুহৰি আহি হাজাৰ হাজাৰ মানুহ ঢকুৱাখনাত জমা হয়। ঠাইখন লোকে লোকাৰণ্য হয়। সাতদিন সাতৰাতি এই বিহু চলে। কেৱল যে মিচিং সকলেই এই বিহু উত্সৱত অংশ লয় এনে নহয়, ঢকুৱাখনাৰ আহোম, চুতীয়া, কৈৱৰ্ত্ত্য আদি সকলো সম্প্ৰদায়ৰ মানুহেই আনন্দৰ এই বলিয়া বানত নিজক উটুৱাই দিয়ে”।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]

ক্ৰমবিকাশ[সম্পাদনা কৰক]

ঢকুৱাখনাৰ লোক সংস্কৃতিৰ আধাৰস্বৰূপ ফাটবিহু উত্সৱটিৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্ক বিভিন্ন লোকে আনুমানিক বিভিন্ন ধাৰণা আগবঢ়াইছে। এইবোৰ প্ৰামাণিক ধাৰণা নহয় যদিও ষোল্ল শতিকাৰ পৰাই ঢকুৱাখনা (তেতিয়াৰ হাবুং)ৰ চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰত গতানুগতিকভাৱে ফাটবিহু অনুস্থিত হৈ আহিছিল। তেতিয়া বিশেষকৈ জনগোষ্ঠীয় লোকৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ আছিল ফাটবিহু। সেই ফাটবিহু ১৯১৮ চনত ফাটবিহু স্তব্ধ হৈ পৰিল। ইয়াৰ প্ৰামাণিক কাৰণ হল- দ্বিতীয় বিশ্ব যুদ্ধৰ যেতিয়া অৱসান ঘটিল, তেতিয়া সেই যুদ্ধত ইংৰাজ হাৰিল বুলি এটা উৰাবাতৰি ওলাল। তেতিয়া ঢকুৱাখনাৰ আশে পাশে থকা মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ মাজত এটা জনৰব উঠিল যে তেওঁলোক স্বাধীন হল। সেয়ে মোহন গাম নামৰ এজন মিচিং প্ৰতাপী লোকৰ নেতৃত্বত ঢকুৱাখনা অঞ্চলত থকা মাৰোৱাৰী দোকানবোৰত লুট পাট আৰম্ভ কৰি দিলে। এই লুট পাতৰ ফলতেই ফাটবিহু স্তব্ধ হৈ পৰিল।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] পুনৰ কুৰি শতিকাৰ আশী দশকমানৰ পৰা স্থানীয় লোকৰ আন্তৰিক প্ৰচেষ্টাত ঢকুৱাখনাত ফাটবিহু অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত ঢকুৱাখনা নৰ্মাল স্কুলৰ খেল পথাৰত মঞ্চ পাতি ফাটবিহু অনুষ্ঠিত হৈছিল। কেইবছৰমান ঢকুৱাখনাৰ মুগা ফাৰ্মৰ চুমনিৰ মাজত ফাটবিহু অনুষ্ঠিত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৯৬ চনৰ পৰা চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰৰ মনোমোহা মহঘূলি চাপৰিৰ শিশু গছৰ বাগিছাৰ মাজত স্থায়ীভাৱে মঞ্চ সাজি ফাটবিহু অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে।

বিভিন্ন ঠাইত অনুষ্ঠিত হোৱা ব’হাগ বিহুতকৈ ঢকুৱাখনাৰ ফাটবিহু যিকেইটা দিশত বৈচিত্ৰ্যময় সেই দিশকেইটাৰ অন্যতম হ’ল ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, ঠাই-ঐতিহ্য, বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিহুনাচ, মন-পৰশা সুৰত বিহুনাম আৰু জাতনাম, হুঁচৰি, পোছাক-পৰিচ্ছদ, বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ অংশ গ্ৰহণ আদি ৷

ফাটবিহুৰ ৱেবছাইট

www.faatobihu.com


তথ্যসূত্ৰ[সম্পাদনা কৰক]