ভাৰতৰ অভয়াৰণ্যসমূহ

ভাৰতত ৫০০ তকৈ অধিক প্ৰাণী অভয়াৰণ্য আছে যাক বন্য জীৱন অভয়াৰণ্য (IUCN শ্ৰেণী IV সংৰক্ষিত ক্ষেত্ৰ) বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ২৮ বাঘ অভয়াৰণ্য ব্যঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা সঞ্চালিত, যি বাঘ সংৰক্ষণৰ বাবে মহত্ত্বপূৰ্ণ। কিছু বন্য অভয়াৰণ্যক পক্ষী অভয়াৰণ্য বুলিও কোৱা হয়, (যেনে - কেওলাদেও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান) যদিও এতিয়ালৈকে তাক ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হোৱা নাই। বহুতো ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰথমে বন্য জীৱন অভয়াৰণ্য আছিল।

বন্য জীৱন অভয়াৰণ্য

Year	Name	State	Area (km²)
	Spike Island Wildlife Sanctuary	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	211.7
1985	Interview Island Wildlife Sanctuary	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	133
1987	Landfall Island Wildlife Sanctuary	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	29.48
1983	Lohabarrack Salt Water Crocodile Sanctuary	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	22.21
1987	Defence Island Wildlife Sanctuary	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	10.49
1987	Cinque Island Wildlife Sanctuary	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	9.51
1987	Flat Island Wildlife Sanctuary	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	9.36
1987	Buchaan Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	9.33
1977	Barren Island Wildlife Sanctuary	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	8.1
1987	Kyd Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	8
1987	Shearme Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	7.85
1987	Paget Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	7.36
1985	Tilanchang Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	6.83
1977	Narcondum Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	6.81
1987	West Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	6.4
1987	East Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	6.11
1987	Ranger Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	4.26
1987	Swamp Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	4.09
1987	East (Tingling) Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	3.55
1977	North Reef Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	3.48
1987	Benett Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	3.46
1987	Talabaicha Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	3.21
1987	Point Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	3.07
1987	Bondoville Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	2.55
1987	Table (Delgarno) Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	2.29
1985	Battimalve Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	2.23
1987	James Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	2.1
1987	Reef Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.74
1987	Table (Excelsior) Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.69
1977	South Sentinel Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.61
1987	Sandy Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.58
1987	Roper Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.46
1987	Pitman Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.37
1987	South Brother Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.24
1987	South Reef Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.17
1987	Bluff Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.14
1987	Sir Huge Rose Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.06
1987	Temple Island	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.04
1987	Ross Island (Andaman)	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	1.01
1970	Nelapattu Bird Sanctuary	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	4040
1978	Nagarjunsagar-Srisailam Tiger Reserve	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	3568
ND	Gundla Brahmeswaram Wildlife Sanctuary	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	1194
1963	Kolleru Lake	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	673
1988	Rollapadu Wildlife Sanctuary	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	614
1978	Papikonda Wildlife Sanctuary^[1]	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	591
1989	Sri Venkateswara National Park	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	353
1976	Pulicat Lake Bird Sanctuary	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	327.33
ND	Sri Lankamalleswara Wildlife Sanctuary	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	464.42
1990	Koundinya Wildlife Sanctuary	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	357
1978	Coringa Wildlife Sanctuary	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	235.79
ND	Krishna Wildlife Sanctuary	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	194.81
1972	Kambalakonda Wildlife Sanctuary	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	71
ND	Lanjamadugu Wildlife Sanctuary	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	ND
1977	Pakhui Tiger Reserve	অৰুণাচল প্ৰদেশ	861.95
1991	Dibang Wildlife Sanctuary	অৰুণাচল প্ৰদেশ	4149
1989	Kamlang Wildlife Sanctuary	অৰুণাচল প্ৰদেশ	783
1980	Mehao Wildlife Sanctuary	অৰুণাচল প্ৰদেশ	281.5
1989	ঈগলনেষ্ট বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য	অৰুণাচল প্ৰদেশ	217
1978	D'ering Memorial Wildlife Sanctuary	অৰুণাচল প্ৰদেশ	190
1978	Itanagar Wildlife Sanctuary	অৰুণাচল প্ৰদেশ	140.3
1989	Sessa Orchid Sanctuary	অৰুণাচল প্ৰদেশ	100
1991	Kane Wildlife Sanctuary	অৰুণাচল প্ৰদেশ	55
ND	Talley Valley Wildlife Sanctuary	অৰুণাচল প্ৰদেশ	337
1905	Kaziranga National Park	অসম	430
1980	Bornadi Wildlife Sanctuary^[2]	অসম	26.22
1989	Dipor Bil	অসম	40
ND	Garampani Wildlife Sanctuary	অসম	6.05
1997	Hoollongapar Gibbon Sanctuary	অসম	2098.62
1928	Manas National Park	অসম	391
1934	Sonai Rupai Wildlife Sanctuary	অসম	175
1985	Nameri National Park	অসম	137.07
1985	Orang National Park	অসম	72.6
1979	Laokhowa Wildlife Sanctuary	অসম	70.14
ND	Pabha Wildlife Sanctuary	অসম	49
1987	Pobitora Wildlife Sanctuary	অসম	38.83
1997	Barela Salim Ali Zubba Saheni Wildlife Sanctuary	বিহাৰ	1.96
1976	Bhimbandh Wildlife Sanctuary	বিহাৰ	681.9
1976	Gautam Budha Wildlife Sanctuary	বিহাৰ	259.48
1978	Kaimur Wildlife Sanctuary	বিহাৰ	1342.22
1989	Kanwar Lake Bird Sanctuary	বিহাৰ	63.11
1987	Nagi Dam Wildlife Sanctuary	বিহাৰ	7.91
1985	Nakti Dam Wildlife Sanctuary	বিহাৰ	206.4
1978	Rajgir Wildlife Sanctuary	বিহাৰ	35.84
1978	Udaypur Wildlife Sanctuary	বিহাৰ	8.74
1978	Valmikinagar Wildlife Sanctuary	বিহাৰ	880
1990	Vikramshila Gangetic Dolphin Sanctuary	বিহাৰ	50
ND	Sukhna Lake	চণ্ডীগড়	25.42
1975	Achanakmar Wildlife Sanctuary	ছত্তীছগঢ়	557.55
1983	Bhairamgarh Wildlife Sanctuary	ছত্তীছগঢ়	138.95
1976	Barnawapara Wildlife Sanctuary^[3]	ছত্তীছগঢ়	244.66
1972	Udanti Wildlife Sanctuary^[4]	ছত্তীছগঢ়	232
1978	Semarsot Wildlife Sanctuary^[5]	ছত্তীছগঢ়	430.36
1974	Sitanadi Wildlife Sanctuary^[6]	ছত্তীছগঢ়	556
1978	Tamor Pingla Wildlife Sanctuary	ছত্তীছগঢ়	608.55
1983	Pamed Wildlife Sanctuary	ছত্তীছগঢ়	262
1975	Badalkohl Wildlife Sanctuary	ছত্তীছগঢ়	104.35
1972	Gomarda Reserve Forest	ছত্তীছগঢ়	277.82
ND	Indira Priyadarshini	দিল্লী	13.2
1967	Bhagwan Mahavir	গোৱা	148.52
1972	Bondla Wildlife Sanctuary	গোৱা	8
1979	Salim Ali Bird Sanctuary	গোৱা	1.8
1982	Shoolpaneshwar Wildlife Sanctuary	গুজৰাট	607.7
1989	Balaram Ambaji Wildlife Sanctuary	গুজৰাট	542.08
1986	Kutch Desert Wildlife Sanctuary	গুজৰাট	7506.22
1973	Indian Wild Ass Sanctuary	গুজৰাট	4953.7
1965	Gir Forest National Park	গুজৰাট	1153.42
1981	Narayan Sarovar Sanctuary	গুজৰাট	765.79
1980	Marine National Park, Gulf of Kutch	গুজৰাট	293.03
1979	Barda Wildlife Sanctuary	গুজৰাট	192.31
1978	Jessore	গুজৰাট	180.66
1990	Purna	গুজৰাট	160.84
1990	Jambughoda	গুজৰাট	130.38
1969	Nal Sarovar	গুজৰাট	120.82
1982	Ratanmahal	গুজৰাট	55.65
1989	Paniya	গুজৰাট	39.63
1988	Rampura	গুজৰাট	15.01
1982	Khijadiya	গুজৰাট	ND
ND	Dhumkhal	গুজৰাট	ND
1988	Thol Bird Sanctuary	গুজৰাট	153
1987	Chautala	হাৰিয়ানা	113.96
1978	Bir Shikargarh	হাৰিয়ানা	10.93
1982	Rupi Bhabha Sanctuary	হিমাচল প্ৰদেশ	354.14
1962	Sechu Tuan Nala Wildlife Sanctuary	হিমাচল প্ৰদেশ	655.32
1962	Tundah Wildlife Sanctuary	হিমাচল প্ৰদেশ	419.48
1962	Kugti Wildlife Sanctuary	হিমাচল প্ৰদেশ	330
1983	Pong Dam Sanctuary	হিমাচল প্ৰদেশ	322.7
1962	Nargu Wildlife Sanctuary	হিমাচল প্ৰদেশ	243.13
1962	Bandli	হিমাচল প্ৰদেশ	239.47
1962	Gobind Sagar & Naina Devi	হিমাচল প্ৰদেশ	120.67
1976	Chail	হিমাচল প্ৰদেশ	110.04
1949	Gamgul Siahbehi	হিমাচল প্ৰদেশ	105.46
1962	Darlaghat	হিমাচল প্ৰদেশ	98.71
1962	Shikari Devi	হিমাচল প্ৰদেশ	71.19
1976	Tirthan	হিমাচল প্ৰদেশ	68.25
1954	Kanawar	হিমাচল প্ৰদেশ	61.57
1985	Churdhar	হিমাচল প্ৰদেশ	56.59
1962	Raksham Chitkul	হিমাচল প্ৰদেশ	38.27
1962	Naina Devi	হিমাচল প্ৰদেশ	37.19
1962	Talra	হিমাচল প্ৰদেশ	36.16
1962	Majathal	হিমাচল প্ৰদেশ	31.64
1954	Manali sanctuary	হিমাচল প্ৰদেশ	31.27
1949	Kalatop & Khajjiar	হিমাচল প্ৰদেশ	30.69
1962	Lippa Asrang	হিমাচল প্ৰদেশ	29.53
1962	Daranghati	হিমাচল প্ৰদেশ	27.01
1954	Khokhan	হিমাচল প্ৰদেশ	17.6
1958	Simbalbara	হিমাচল প্ৰদেশ	17.2
1954	Kais	হিমাচল প্ৰদেশ	12.2
ND	Renuka	হিমাচল প্ৰদেশ	ND
ND	Shilli	হিমাচল প্ৰদেশ	ND
ND	Karakoram Wildlife Sanctuary	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	1800
1987	Lachipora	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	800
1987	Overa-Aru	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	425
1988	Kanji Wildlife Sanctuary	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	250
1987	Gulmarg	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	186
1987	Hirpora Wildlife Sanctuary	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	341
1981	Surinsar-Mansar	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	39.58
1981	Nandini	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	33.72
2008	Achabal	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	ND
1987	Limber	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	26
ND	Tongri	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	20
1981	Ramnagar	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	12.9
ND	Hokarsar	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	10
1987	Baltal	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	3
1987	Changtang Wildlife Sanctuary	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	4000
1976	Dalma Wildlife Sanctuary	ঝাড়খণ্ড	193.22
1977	Gautam Budha Wildlife Sanctuary	ঝাড়খণ্ড	121.14
1977	Hazaribagh Wildlife Sanctuary	ঝাড়খণ্ড	186.25
1985	Koderma Wildlife Sanctuary	ঝাড়খণ্ড	177.95
1978	Lawalong Wildlife Sanctuary	ঝাড়খণ্ড	211.03
1976	Mahuadand Wildlife Sanctuary	ঝাড়খণ্ড	63.26
1976	Palamau Wildlife Sanctuary	ঝাড়খণ্ড	752.94
1990	Palkot Wildlife Sanctuary	ঝাড়খণ্ড	182.83
1984	Parasnath Wildlife Sanctuary	ঝাড়খণ্ড	49.33
1978	Topchanchi Wildlife Sanctuary	ঝাড়খণ্ড	12.82
1978	Udhwa Lake Bird Sanctuary	ঝাড়খণ্ড	5.65
1974	Mookambika Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	247
1974	Melkote Temple	কৰ্ণাটক	49.82
1974	Nugu Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	30.32
1974	Ghataprabha Bird Sanctuary	কৰ্ণাটক	29.78
1985	Arabithittu Wildlife Sanctuary^[7]	কৰ্ণাটক	13.5
1985	Adichunchanagiri Wildlife Sanctuary^[8]	কৰ্ণাটক	0.88
1974	Bhadra Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	492.46
2011	Bhimgad Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	190.42
1987	Biligiriranga Swamy Temple Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	539.58
1974	Brahmagiri Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	181.29
1987	Cauvery Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	510.51
1987	Dandeli Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	834.16
ND	Gudavi Bird Sanctuary	কৰ্ণাটক	0.74
ND	Mandagadde Bird Sanctuary	কৰ্ণাটক	0.005
1974	Melukote Temple Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	45.82
1987	Pushpagiri Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	102.59
1940	Ranganthittu Bird Sanctuary	কৰ্ণাটক	0.67
1974	Ranibennur Blackbuck Sanctuary	কৰ্ণাটক	119
1972	Sharavathi Valley Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	413.23
1974	Shettihalli Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	395.6
1974	Someshwara Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	88.4
1987	Talakaveri Wildlife Sanctuary	কৰ্ণাটক	105
1950	Periyar National Park	কেৰালা	472
1973	Waynad	কেৰালা	344.44
1973	Parambikulam Wildlife Sanctuary	কেৰালা	285
1958	Neyyar	কেৰালা	128
1958	Peechi-Vazhani Wildlife Sanctuary	কেৰালা	125
1984	Chimmony Wildlife sanctuary	কেৰালা	105
1984	Shenduruny	কেৰালা	100.32
1984	Chinnar	কেৰালা	90.44
1976	Idukki	কেৰালা	77
1984	Aralam	কেৰালা	55
1983	Peppara	কেৰালা	53
1983	Thattekkad Bird Sanctuary	কেৰালা	25
ND	Kumarakom	কেৰালা	ND
2010	Malabar Wildlife Sanctuary^[9]	কেৰালা	74.21
1977	Bori Wildlife Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	518.25
1978	Bagdara Wildlife Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	478.9
1983	Phen Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	110.24
1981	Ghatigaon Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	512
1974	Gandhi Sagar Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	368.62
1981	Karera Wildlife Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	202.21
1981	Ken Ghariyal Sanctuary^[10]	মধ্য প্ৰদেশ	45
1955	Kheoni Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	134.778
1974	Narsinghgarh Wildlife Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	57.19
1978	National Chambal Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	320
1975	Nauradehi Wildlife Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	1034.52
1977	Pachmarhi Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	461.85
1983	Panpatha Wildlife Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	245.84
1981	Kuno Wildlife Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	344.68
1976	Ratapani Tiger Reserve	মধ্য প্ৰদেশ	688.79
1975	Snajay-Dubri Wildlife Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	364.69
1976	Singhori Wildlife Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	287.91
1981	Son Ghariyal Sanctuary^[11]	মধ্য প্ৰদেশ	41.8
1983	Sardarpur Sanctuary	মধ্য প্ৰদেশ	348.12
1985	Melghat	মহাৰাষ্ট্ৰ	597.23
1986	Tadoba Andhari Tiger Project	মহাৰাষ্ট্ৰ	625.4
1985	Koyna Wildlife Sanctuary	মহাৰাষ্ট্ৰ	423.55
1958	Radhanagari Wildlife Sanctuary	মহাৰাষ্ট্ৰ	371.88
1986	Kalsubai Harishchandra	মহাৰাষ্ট্ৰ	361.71
1986	Jaikwadi	মহাৰাষ্ট্ৰ	341.05
1986	Painganga	মহাৰাষ্ট্ৰ	324.62
1979	Great Indian Bustard Sanctuary	মহাৰাষ্ট্ৰ	8496.44
1985	Chandoli National Park	মহাৰাষ্ট্ৰ	308.97
1986	Gautala Autramghat Sanctuary	মহাৰাষ্ট্ৰ	260.61
1969	Yawal	মহাৰাষ্ট্ৰ	177.52
1970	Nagzira	মহাৰাষ্ট্ৰ	152.81
1986	Chaprala	মহাৰাষ্ট্ৰ	134.78
1985	Bhimashankar	মহাৰাষ্ট্ৰ	130.78
1986	Nandpur Madmeshwar	মহাৰাষ্ট্ৰ	100.12
1986	Aner Dam	মহাৰাষ্ট্ৰ	82.94
1988	Katepurna	মহাৰাষ্ট্ৰ	73.69
1986	Phansad Wildlife Sanctuary	মহাৰাষ্ট্ৰ	69.79
1970	Bor	মহাৰাষ্ট্ৰ	61.1
1970	Tansa	মহাৰাষ্ট্ৰ	30.41
1987	Malvan Marine	মহাৰাষ্ট্ৰ	29.12
1985	Sagershwar	মহাৰাষ্ট্ৰ	10.87
ND	Dhakna Kolkaz	মহাৰাষ্ট্ৰ	ND
ND	Gandhari	মহাৰাষ্ট্ৰ	ND
ND	Yedshi Ramling Ghat^[12]	মহাৰাষ্ট্ৰ	22.37
ND	Wainganga	মহাৰাষ্ট্ৰ	ND
1989	Yagoupokpi Lokchao	মণিপুৰ	184.8
1981	Nongkhyllem	মেঘালয়	29
ND	Bhagmara	মেঘালয়	ND
ND	Siju	মেঘালয়	ND
1985	Dampa Tiger Reserve	মিজোৰাম	550
1991	Khawnglung	মিজোৰাম	41
1991	Ngengpui	মিজোৰাম	150
ND	Fakim	নাগালেণ্ড	ND
1975	Intanki	নাগালেণ্ড	202.02
ND	Pulebatze	নাগালেণ্ড	ND
1988	Badrama Wildlife Sanctuary (Ushakothi)	ওড়িশা	304.03
1981	Baisipalli Wildlife Sanctuary	ওড়িশা	168.35
1984	Balukhand-Konark Wildlife Sanctuary	ওড়িশা	71.72
1975	Bhitarkanika	ওড়িশা	70
1982	Chandaka Dampara Wildlife Sanctuary	ওড়িশা	175.79
1987	Chilika Bird Sanctuary	ওড়িশা	1100
1985	Debrigarh Wildlife Sanctuary	ওড়িশা	346.91
1997	Gahirmatha Sanctuary	ওড়িশা	1435
1978	Hadgarh Wildlife Sanctuary	ওড়িশা	191.06
1992	Karlapat	ওড়িশা	147.66
1981	Kotgarh	ওড়িশা	399.05
1982	Khalasuni	ওড়িশা	116
1984	Kuldiha Wildlife Sanctuary^[13]	ওড়িশা	300
1985	Lakhari Valley Wildlife Sanctuary	ওড়িশা	185.87
1979	Nandankanan Wildlife Sanctuary	ওড়িশা	14.16
1976	Satkosia Gorge Wildlife Sanctuary	ওড়িশা	795.52
1979	Simlipal National Park	ওড়িশা	845.7
1986	Sunabeda Wildlife Sanctuary	ওড়িশা	600
ND	Bir Motibagh	পঞ্জাব	ND
1975	Abohar	পঞ্জাব	188.24
ND	Bir Bunnerheri	পঞ্জাব	ND
ND	Bir Gurdialpura	পঞ্জাব	ND
1982	Harike Lake	পঞ্জাব	43
1960	Mount Abu Wildlife Sanctuary	ৰাজস্থান	288.84
1985	Baretha	ৰাজস্থান	192.76
ND	Bassi	ৰাজস্থান	ND
1983	Bhensrodgarh	ৰাজস্থান	229.14
1983	Chambal	ৰাজস্থান	280
1955	Darrah Wildlife Sanctuary^[14]	ৰাজস্থান	ND
ND	Garhial	ৰাজস্থান	ND
1956	Jaisamand	ৰাজস্থান	52
1955	Jaswant Sagar Wildlife Sanctuary	ৰাজস্থান	ND
1980	Jawahar Sagar	ৰাজস্থান	100
1983	Keladevi Wildlife Sanctuary	ৰাজস্থান	676
1971	Kumbhalgarh	ৰাজস্থান	578.26
1980	Nahargarh	ৰাজস্থান	50
1983	Phulwari Wildlife Sanctuary	ৰাজস্থান	511.41
1982	Jamwa Ramgarh Wildlife Sanctuary	ৰাজস্থান	300
1982	Ramgarh Vishdhari Wildlife Sanctuary	ৰাজস্থান	307
1955	Sariska Tiger Reserve	ৰাজস্থান	866
1984	Sawai Mansingh	ৰাজস্থান	103.25
1983	Shergarh	ৰাজস্থান	98.71
1979	Sita Mata Wildlife Sanctuary	ৰাজস্থান	422.94
ND	Sundha Mata	ৰাজস্থান	107
ND	Tal Chhapar Sanctuary	ৰাজস্থান	ND
1983	Todgarh-Raoli Sanctuary	ৰাজস্থান	495.27
1955	Van Vihar	ৰাজস্থান	59.93
1984	Barsey Rhododendron Sanctuary	ছিক্কিম	51.76
1984	Fambong Lho Wildlife Sanctuary	ছিক্কিম	51.76
1984	Pangolakha Wildlife Sanctuary	ছিক্কিম	51.76
1977	Kyongnosla Alpine Sanctuary	ছিক্কিম	ND
1987	Maenam Wildlife Sanctuary	ছিক্কিম	35.34
1984	Shingba Rhododendron Sanctuary	ছিক্কিম	32.5
1988	Kalakkad Mundanthurai Tiger Reserve	তামিলনাডু	895
ND	Kalakkadu	তামিলনাডু	223.58
ND	Karikili	তামিলনাডু	ND
1940	Mudumalai National Park	তামিলনাডু	321.55
ND	Mukkurthi	তামিলনাডু	78.46
1967	Point Calimere	তামিলনাডু	17.26
ND	Pulicat Lake Bird Sanctuary	তামিলনাডু	153.67
2008	Sathyamangalam Wildlife Sanctuary	তামিলনাডু	1411.6
1989	Shenbagathoppu Grizzled Squirrel Wildlife Sanctuary	তামিলনাডু	480
ND	Vallanadu	তামিলনাডু	16.41
1936	Vedantangal	তামিলনাডু	0.3
ND	Vettangudi	তামিলনাডু	ND
1978	Nagarjunsagar-Srisailam Tiger Reserve	তেলঙ্গানা	3568
1953	Eturnagaram Wildlife Sanctuary	তেলঙ্গানা	803
1965	Kawal Wildlife Sanctuary	তেলঙ্গানা	893
1977	Kinnerasani Wildlife Sanctuary	তেলঙ্গানা	655.41
1978	Manjira Wildlife Sanctuary	তেলঙ্গানা	20
1952	Pakhal Wildlife Sanctuary	তেলঙ্গানা	879.3
1952	Pocharam Forest & Wildlife Sanctuary	তেলঙ্গানা	130
1980	Pranahita Wildlife Sanctuary	তেলঙ্গানা	136.02
1978	Shivaram Wildlife Sanctuary	তেলঙ্গানা	36.29
ND	Charilam	ত্ৰিপুৰা	ND
1988	Gumti Wildlife Sanctuary^[15]	ত্ৰিপুৰা	389.54
1987	Sepahijala	ত্ৰিপুৰা	18.53
1987	Trishna	ত্ৰিপুৰা	170.56
ND	Asan Bradge Bird Watching	উত্তৰ প্ৰদেশ	ND
1957	Chandra Prabha Wildlife Sanctuary	উত্তৰ প্ৰদেশ	78
ND	Chilla	উত্তৰ প্ৰদেশ	ND
1982	Kaimoor Sanctuary	উত্তৰ প্ৰদেশ	500.75
1976	Katarniaghat Wildlife Sanctuary	উত্তৰ প্ৰদেশ	400
1977	Ranipur Sanctuary	উত্তৰ প্ৰদেশ	230.31
1987	Sohagi Barwa Sanctuary	উত্তৰ প্ৰদেশ	428.2
1972	Kishanpur Wildlife Sanctuary	উত্তৰ প্ৰদেশ	227.12
1986	Hastinapur Sanctuary	উত্তৰ প্ৰদেশ	2073
ND	Mahavir Swamy	উত্তৰ প্ৰদেশ	ND
ND	Nawabganj	উত্তৰ প্ৰদেশ	ND
ND	Samaspur	উত্তৰ প্ৰদেশ	ND
1989	Okhla Bird Sanctuary	উত্তৰ প্ৰদেশ	4.00
1990	Sandi Bird Sanctuary	উত্তৰ প্ৰদেশ	3.09
1979	National Chambal Sanctuary	উত্তৰ প্ৰদেশ	635
2015	Naina Devi Himalayan Bird Conservation Reserve	উত্তৰাখণ্ড	599.93
1986	Askot Musk Deer Sanctuary	উত্তৰাখণ্ড	599.93
1988	Binsar	উত্তৰাখণ্ড	45.59
1936	Jim Corbett National Park	উত্তৰাখণ্ড	1,318.54
1931	ভেলী অৱ ফ্লাৱাৰ্ছ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান	উত্তৰাখণ্ড	87.50
1954	Govind Pashu Vihar Wildlife Sanctuary	উত্তৰাখণ্ড	481.04
1972	Kedarnath Wild Life Sanctuary	উত্তৰাখণ্ড	975.24
1987	Sonanadi Wildlife Sanctuary	উত্তৰাখণ্ড^[16]	301.18
1976	Singalila National Park	পশ্চিমবঙ্গ	362.4
1986	Buxa Tiger Reserve	পশ্চিমবঙ্গ	251.89
1976	Murti Wildlife	পশ্চিমবঙ্গ	127.22
1976	Senchal	পশ্চিমবঙ্গ	38.88
1976	Lothian Island	পশ্চিমবঙ্গ	38
1976	Haliday Island	পশ্চিমবঙ্গ	5.95
1964	Bibhutibhushan	পশ্চিমবঙ্গ	ND
1980	Bethudahari	পশ্চিমবঙ্গ	ND
1977	Ballabhpur	পশ্চিমবঙ্গ	ND
1998	Chapramari	পশ্চিমবঙ্গ	ND
1949	Gorumara	পশ্চিমবঙ্গ	ND
ND	Jore Pokhri	পশ্চিমবঙ্গ	ND
1959	Mahananda	পশ্চিমবঙ্গ	159
ND	Parnadhan	পশ্চিমবঙ্গ	ND
ND	Ramnabagan	পশ্চিমবঙ্গ	ND
1985	Raiganj	পশ্চিমবঙ্গ	ND

তথ্য সংগ্ৰহ

↑ "Papikonda Wildlife Sanctuary অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ". Archived from the original on 2013-05-09. https://web.archive.org/web/20130509223717/http://www.indianationalpark.com/papikonda_wildlife_sanctuary.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-07-28.
↑ "Department of Environment & Forests (Government of অসম)". http://অসমforest.in/NP_Sanctuaries/wls_Bornadi.php. ^{[সংযোগবিহীন উৎস]}
↑ "Barnawapara Wildlife Sanctuary, Barnawapara Sanctuary, Sita Nadi Sanctuary, ছত্তীছগঢ় Wildlife Tour, ছত্তীছগঢ় Wildlife Tours". http://www.tourismofছত্তীছগঢ়.com/wildlife-tourism-of-ছত্তীছগঢ়/barnawapara-wildlife-sanctuary.html. ^{[সংযোগবিহীন উৎস]}
↑ "Udanti Wildlife Sanctuary, Udanti Sanctuary, ছত্তীছগঢ় Wildlife Tour, ছত্তীছগঢ় Wildlife Tours, Wildlife Tour ছত্তীছগঢ়". http://www.tourismofছত্তীছগঢ়.com/wildlife-tourism-of-ছত্তীছগঢ়/udanti-wildlife-sanctuary.html. ^{[সংযোগবিহীন উৎস]}
↑ Semarsot Wildlife Sanctuary
↑ "Sitanadi Wildlife Sanctuary,Sitanadi Sanctuary,Sita Nadi Sanctuary,ছত্তীছগঢ় Wildlife Tour, ছত্তীছগঢ় Wildlife Tours". http://www.tourismofছত্তীছগঢ়.com/wildlife-tourism-of-ছত্তীছগঢ়/sitanadi-wildlife-sanctuary.html. ^{[সংযোগবিহীন উৎস]}
↑ "Arabithittu Wildlife Sanctuary". Archived from the original on 2013-10-29. https://web.archive.org/web/20131029192811/http://www.mysorenature.org/hunsur-sector। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-07-28.
↑ "Adichunchanagiri Wildlife Sanctuary". Archived from the original on 2014-10-07. https://web.archive.org/web/20141007080055/http://www.mysorenature.org/adichunchanagiri-wildlife-sanctuary। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-07-28.
↑ "Location and Extent". Archived from the original on 2012-09-26. https://web.archive.org/web/20120926013116/http://www.malabarsanctuary.org/pages/locationAndExtent.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-07-28.
↑ "M.P. Department of forest - Ken Ghariyal Wild Life Sanctuary". http://mpforest.org/kenghariyal.html.
↑ "Department of forest - Songhariyal Sanctuary". http://mpforest.org/songhariyal.html.
↑ Pinjarkar, Vijay (4 March 2008). "Scanty funds endanger tiger future". The Times of India. Archived from the original on 2013-05-03. https://web.archive.org/web/20130503043227/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-03-04/flora-fauna/27755407_1_tiger-reserves-wildlife-sanctuaries-reserves-and-national-parks.
↑ Kuldiha Wildlife Sanctuary^{[সংযোগবিহীন উৎস]}
↑ "Rajputana Tours@9414055932". http://www.rajputanatours.org/ৰাজস্থান-wildlife-tours/darrah-sanctuary.html. ^{[সংযোগবিহীন উৎস]}
↑ Gumti Wildlife Sanctuary
↑ "Sonanadi Wildlife Sanctuary". Archived from the original on 2013-01-23. https://web.archive.org/web/20130123210049/http://jim-corbett-national-park.com/sonanadi-wildlife-sanctuary.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-07-28.

বাহ্যিক সংযোগ

United Nations List of National Parks and Protected Areas: India (2003) Archived 2004-07-01 at the Library of Congress Web Archives
Ministry of Forests and Environment Protected Areas website
List of sanctuaries in the Andoman and Nicobar Islands with locations Archived 2016-05-29 at the Wayback Machine
Van Vihar National Park, Bhopal, MP Archived 2007-03-26 at the Wayback Machine
Sanctuary Asia Magazine Archived 2007-10-06 at the Wayback Machine
Wildlife Sanctuaries in India Archived 2020-02-29 at the Wayback Machine
Forest cover in India and state of wildlife sanctuaries Statistical data based on India Statistical Report, 2011

[1] "Papikonda Wildlife Sanctuary অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ". Archived from the original on 2013-05-09. https://web.archive.org/web/20130509223717/http://www.indianationalpark.com/papikonda_wildlife_sanctuary.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-07-28.

[2] "Department of Environment & Forests (Government of অসম)". http://অসমforest.in/NP_Sanctuaries/wls_Bornadi.php. ^{[সংযোগবিহীন উৎস]}

[3] "Barnawapara Wildlife Sanctuary, Barnawapara Sanctuary, Sita Nadi Sanctuary, ছত্তীছগঢ় Wildlife Tour, ছত্তীছগঢ় Wildlife Tours". http://www.tourismofছত্তীছগঢ়.com/wildlife-tourism-of-ছত্তীছগঢ়/barnawapara-wildlife-sanctuary.html. ^{[সংযোগবিহীন উৎস]}

[4] "Udanti Wildlife Sanctuary, Udanti Sanctuary, ছত্তীছগঢ় Wildlife Tour, ছত্তীছগঢ় Wildlife Tours, Wildlife Tour ছত্তীছগঢ়". http://www.tourismofছত্তীছগঢ়.com/wildlife-tourism-of-ছত্তীছগঢ়/udanti-wildlife-sanctuary.html. ^{[সংযোগবিহীন উৎস]}

[5] Semarsot Wildlife Sanctuary

[6] "Sitanadi Wildlife Sanctuary,Sitanadi Sanctuary,Sita Nadi Sanctuary,ছত্তীছগঢ় Wildlife Tour, ছত্তীছগঢ় Wildlife Tours". http://www.tourismofছত্তীছগঢ়.com/wildlife-tourism-of-ছত্তীছগঢ়/sitanadi-wildlife-sanctuary.html. ^{[সংযোগবিহীন উৎস]}

[7] "Arabithittu Wildlife Sanctuary". Archived from the original on 2013-10-29. https://web.archive.org/web/20131029192811/http://www.mysorenature.org/hunsur-sector। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-07-28.

[8] "Adichunchanagiri Wildlife Sanctuary". Archived from the original on 2014-10-07. https://web.archive.org/web/20141007080055/http://www.mysorenature.org/adichunchanagiri-wildlife-sanctuary। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-07-28.

[9] "Location and Extent". Archived from the original on 2012-09-26. https://web.archive.org/web/20120926013116/http://www.malabarsanctuary.org/pages/locationAndExtent.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-07-28.

[10] "M.P. Department of forest - Ken Ghariyal Wild Life Sanctuary". http://mpforest.org/kenghariyal.html.

[11] "Department of forest - Songhariyal Sanctuary". http://mpforest.org/songhariyal.html.

[12] Pinjarkar, Vijay (4 March 2008). "Scanty funds endanger tiger future". The Times of India. Archived from the original on 2013-05-03. https://web.archive.org/web/20130503043227/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-03-04/flora-fauna/27755407_1_tiger-reserves-wildlife-sanctuaries-reserves-and-national-parks.

[13] Kuldiha Wildlife Sanctuary^{[সংযোগবিহীন উৎস]}

[14] "Rajputana Tours@9414055932". http://www.rajputanatours.org/ৰাজস্থান-wildlife-tours/darrah-sanctuary.html. ^{[সংযোগবিহীন উৎস]}

[15] Gumti Wildlife Sanctuary

[16] "Sonanadi Wildlife Sanctuary". Archived from the original on 2013-01-23. https://web.archive.org/web/20130123210049/http://jim-corbett-national-park.com/sonanadi-wildlife-sanctuary.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-07-28.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]