বৃহস্পতি গ্ৰহ

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
বৃহস্পতি গ্ৰহ   বৃহস্পতিৰ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক একক
চিত্ৰখন ডাঙৰকৈ দেখাৰ বাবে চিত্ৰত ক্লিক কৰক
চিত্ৰখন ডাঙৰকৈ দেখাৰ বাবে চিত্ৰত ক্লিক কৰক
কক্ষীয় বৈশিষ্ট্যসমূহ
ইপক জে২০০০
অপসূৰ দূৰত্ব: ৮১৬,৬২০,০০০ কিমি[1][2]
৫.৪৬ এইউ
৫০৭,০০০,০০০ মাইল
অনুসূৰ দূৰত্ব: ৭৪০,৫২০,০০০ কিমি
৪.৯৫ এইউ
৪৬০,২৮০,০০০ মাইল
অৰ্ধ-মুখ্য অক্ষ: ৭৭৮,৩০০,০০০ কিমি
৫.২০৩৩৬৩০১ এইউ
৪৮৩,৬৮০,০০০ মাইল
কক্ষীয় পৰিধি: ৪.৮৮৮ টেৰামি
৩২.৬৭৫ এইউ
কক্ষীয় উৎকেন্দ্ৰিকতা: ০.০৪৮৩৯২৬৬
নাক্ষত্ৰিক পৰ্য্যায়: ৪,৩৩২.৫৮৯ দিন
(১১.৮৬২ বছৰ)
যুতিকাল: ৩৯৮.৮৮ দিন
গড় কক্ষীয় দ্ৰুতি: ১৩.০৭ কিমি/ছে
সৰ্বোচ্চ কক্ষীয় দ্ৰুতি: ১৩.৭২ কিমি/ছে
সৰ্বনিম্ন কক্ষীয় দ্ৰুতি: ১২.৪৪ কিমি/ছে
নতি: ১.৩০৫৩০°
(৬.০৯° সূৰ্য ৰ বিষুবৰ লগত)
উদ্বিন্দুৰ দ্ৰাঘিমা: ১০০.৫৫৬১৫°
অনুসূৰ কোণ: ১৪.৭৫৩৮৫°
উপগ্ৰহসমূহ: ৬৩
ভৌত বৈশিষ্ট্যসমূহ
বিষুৱীয় ব্যাসাৰ্ধ্য: ৭১,৪৯২ কিমি
(পৃথিৱীৰ ১১.২০৯ গুণ)
মেৰু ব্যাসাৰ্ধ্য: ৬৬,৮৫৪ কিমি
(পৃথিৱীৰ ১০.৫১৭ গুণ)
কমলাকৃতি: ০.০৬৪৮৭
পৃষ্ঠতলৰ ক্ষেত্ৰফল: ৬.১৪×১০১০ কিমি
(পৃথিৱীৰ ১২০.৫ গুণ)
আয়তন: ১.৪৩১২৮×১০১৫ কিমি
(পৃথিৱীৰ ১৩২১.৩ গুণ)
ভৰ: ১.৮৯৮৬×১০২৭ কেজি
(পৃথিৱীৰ ৩১৭.৮ গুণ)
গড় ঘনত্ব: ১.৩২৬ g/cm
বিষুবীয় পৃষ্ঠৰ অভিকৰ্ষ: ২৪.৭৯ মি/ছে
(২.৩৫৮ g)
মুক্তি বেগ: ৫৯.৫ কিমি/ছে
নাক্ষত্ৰিক ঘূৰ্ণনকাল: ৯.৯২৫০ h[3]
বিষুবীয় অঞ্চলত ঘূৰ্ণন বেগ: ১২.৬ কিমি/ছে = ৪৫,৩০০ কিমি/ঘণ্টা
এক্সিয়েল টিল্ট: ৩.১৩°
উত্তৰ মেৰুৰ বিষুবাংশ: ২৬৮.০৫° (১৭ ঘ ৫২ মি ১২ ছে)
বিষুবলম্ব: ৬৪.৪৯°
প্ৰতিফলন অনুপাত: ০.৫২
পৃষ্ঠৰ তাপমাত্ৰা:
   কেলভিন
সৰ্বনিম্ন গড় সৰ্বোচ্চ
১১০ K ১৫২ K নাই
বিশেষণসমূহ: Jovian
বায়ুমণ্ডল
পৃষ্ঠৰ চাপ: ২০–২০০ কিলোপাস্কেকেল[4] (মেঘৰ আস্তৰ)
গাঠনিক উপাদান: ~৮৬% H2
~১৩% হিলিয়াম
০.১% মিথেন
০.১% পানী বাষ্প
০.০২% এমনিয়া
০.০০০২% ইথেন
০.০০০১% ফছফিন
<০.০০০১০% হাইড্ৰজেন ছালফাইড


বৃহস্পতি গ্ৰহ (ইংৰাজীত: Jupiter জুপিটৰ, আ-ধ্ব-ব: ˈdʒu:.pɪ.tə(ɹ)) সূৰ্যৰ পৰা দূৰত্বৰ দিশত এই গ্ৰহ পঞ্চম আৰু আকাৰ আয়তনৰ দিশত সৌৰজগতৰ বৃহত্তম গ্ৰহ। বৃহস্পতিগ্ৰহটোক বাদ দি সৌৰজগতৰ বাকী সকলো গ্ৰহৰ ভৰকে একেলগ কৰিলেও বৃহস্পতিৰ ভৰতকৈ আঢ়ৈ গুণ বেছি হ’ব। বৃহস্পতিসহ আৰু তিনিটা গ্ৰহ অৰ্থাৎ শনি, ইউৰেনাছ আৰু নেপচুনক একেলগে “গ্যাস দানৱ” বোলা হয়। এই চাৰিটাৰ অন্য এটি জনপ্ৰিয় নাম হৈছে জোভিয়ান গ্ৰহ। জোভিয়ান শব্দটি জুপিটাৰ শব্দৰ বিশেষণ ৰূপ। জুপিটাৰৰ গ্ৰীক প্ৰতিশব্দ হিচাপে ব্যৱহৃত হয় “জিউস”। এই জিউসৰ পৰাই জেনো- মূলটি উৎপত্তি হৈছে। এই মূল শব্দৰ দ্বাৰা অন্য বহুটো জুপিটাৰ তথা বৃহস্পতি গ্ৰহ সংশ্লিষ্ট শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে। যেনে: জেনোগ্ৰাফিক।[5] পৃথিৱীৰ পৰা চালে বৃহস্পতিৰ ২.৮ আপাত মান পোৱা যায়। এই গ্ৰহটো পৃথিৱীৰ আকাশত দৃশ্যমান তৃতীয় উজ্জ্বল জ্যোতিষ্ক। কেৱল চন্দ্ৰ আৰু শুক্ৰ গ্ৰহৰ উজ্জ্বলতাৰ এই গ্ৰহটোতকৈ বেছি। অৱশ্যে কক্ষপথৰ কিছু বিন্দুত মঙ্গল গ্ৰহৰ উজ্জ্বলতা বৃহস্পতিতকৈ বেছি হয়। প্ৰাচীনকালৰ পৰাই এই গ্ৰহটো জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আৰু জ্যোতিষীসকলৰ বাবে পৰিচিত আছিল। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ প্ৰচুৰ পৌৰাণিক কাহিনী আৰু ধৰ্মীয় বিশ্বাস বৃহস্পতিক কেন্দ্ৰ কৰি বৰ্তমানেও চলি আছে। ৰোমানসকলে গ্ৰহটোৰ নাম পৌৰাণিক চৰিত্ৰ জুপিটাৰৰ নামত ৰাখিছিল। জুপিটাৰ ৰোমান পুৰাণৰ প্ৰধান দেৱতা। এই নামটো “প্ৰাক-ইন্দো-ইউৰোপীয় ধৰ্মৰ” ভোকেটিভ কাঠামোৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ আকাশৰ পিতা[6]

উপগ্ৰহ[সম্পাদনা কৰক]

বৃহষ্পতিৰ ৬৩টা উপগ্ৰহ আছে। ইয়াৰ মাজৰ ৪৭টাৰ ব্যাস ১০ কিলোমিটাৰৰো কম আৰু ১৯৭৫ চনৰ পিছত আৱিস্কাৰ কৰা হৈছে। বৃহস্পতিৰ সবাতোকৈ ডাঙৰ চাৰিটা উপগ্ৰহ হ’ল আয়ো, ইউৰোপা, গ্যানিমেড আৰু কেলিষ্টো, এইকেইটাক একেলগে গ্যালিলিঅ’ উপগ্ৰহ বোলা হয় কিয়নো এই গ্ৰহবোৰ গেলিলিঅ’ গেলিলিয়ে আৱিস্কাৰ কৰিছিল। বৃহস্পতিৰ উপগ্ৰহসমূহৰ তালিকা:

  1. মেটিছ (Metis)
  2. এডৰাস্টে (Adrastea)
  3. আমালথে (Amalthea)
  4. থীব (Thebe)
  5. আয়ো (Io)
  6. ইউৰোপা (Europa)
  7. গেনিমেড (Ganymede)
  8. কেলিস্টো (Callisto)
  9. থেমিস্টো (Themisto)
  10. লেডা (Leda)
  11. হিমালিয়া (Himalia)
  12. লিসিথে (Lysithea)
  13. এলাৰা (Elara)
  14. এস/২০০০ জে ১১ (S/2003 J 11)
  15. কাৰ্পো (Carpo)
  16. এস/২০০৩ জে ১২ (S/2003 J 12)
  17. ইউপোৰী (Euporie)
  18. এস/২০০৩ জে ৩ (S/2003 J 3)
  19. এস/২০০৩ জে ১৮ (S/2003 J 18)
  20. থেলযিনো (Thelxinoe)
  21. ইউয়ান্থে (Euanthe)
  22. হেলিকে (Helike)
  23. অৰ্থোছাই (Orhtosie)
  24. লোকাস্টে (Locaste)
  25. এস/২০০৩ জে ১৬ (S/2003 J 16)
  26. প্ৰাক্সিডাইক (Praxidike)
  27. হাৰ্পালাইক (Harpalyke)
  28. নেমে (Mneme)
  29. হাৰমিপ্প (Hermippe)
  30. থাইয়ন (Thyone)
  31. আনাক (Anake)
  32. হাৰ্স (Herse)
  33. এল্টনে (Altne)
  34. কেল (Kale)
  35. টাইগেট (Taygete)
  36. এস/২০০৩ জে ১৯ (S/2003 J 19)
  37. চালডেন (Chaldene)
  38. এস/২০০৩ জে ১৫ (S/2003 J 15)
  39. এস/২০০৩ জে ১০ (S/2003 J 10)
  40. এস/২০০৩ জে ২৩ (S/2003 J 23)
  41. এৰিনম (Erinome)
  42. এওয়েডে (Aoede)
  43. কালিচোৰ (Kallichore)
  44. কালাইক (Kalyke)
  45. কাৰমে (Carme)
  46. কালিৰহ (Callirrhoe)
  47. ইউৰিডোম (Eurydome)
  48. পেছিথী (Pasithee)
  49. কোৰ (Kore)
  50. চাইলীন (Cyllene)
  51. ইউকেলাড (Eukelade)
  52. এস/২০০৩ জে ১৪ (S/2003 J 14)
  53. পেচিফে (Pasiphae)
  54. হেজেমোন (Hegemone)
  55. আৰ্কে (Arche)
  56. আইসোন (Isonoe)
  57. এস/২০০৩ জে ৯ (S/2003 J 9)
  58. এস/২০০৩ জে ৫ (S/2003 J 5)
  59. চিনোপ (Sinope)
  60. স্পোণ্ড (Sponde)
  61. অটোনো (Autonoe)
  62. মেগাক্লাইট (Megaclite)
  63. এস/২০০৩ জে ২ (S/2003 J 2)
কেলিষ্টো, গ্যানিমেড, বৃহস্পতি আৰু ইউৰোপ

তথ্যসূত্ৰ[সম্পাদনা কৰক]

  1. Williams, David R. (নৱেম্বৰ ১৬, ২০০৪). "জুপিটাৰ ফেক্ট". নাছা. http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/jupiterfact.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ২০০৭-০২-২১. 
  2. "জুপিটাৰ". European Space Agency. ছেপ্টেম্বৰ ২০, ২০০৪. http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=৩৫৬৫১। আহৰণ কৰা হৈছে: ২০০৭-০২-২১. 
  3. Seidelmann, P. K.; Abalakin, V. K.; Bursa, M.; Davies, M. E.; de Burgh, C.; Lieske, J. H.; Oberst, J.; Simon, J. L.; Standish, E. M.; Stooke, P.; Thomas, P. C. (২০০১). "Report of the IAU/IAG Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites: ২০০০". HNSKY Planitarium Program. http://www.hnsky.org/iau-iag.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: ২০০৭-০২-০২. 
  4. "Probe Nephelometer". Galileo Messenger (NASA/JPL) (৬). March ১৯৮৩. http://www2.jpl.nasa.gov/galileo/messenger/oldmess/২Probe.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ২০০৭-০২-১২. 
  5. See for example IAUC 2844: Jupiter (1975 October 1). That particular word has been in use since at least 1966.
  6. Harper, Douglas (November 2001). "Jupiter". Online Etymology Dictionary. http://www.etymonline.com/index.php?term=Jupiter। আহৰণ কৰা হৈছে: 2007-02-23. 
সূৰ্য বুধ শুক্ৰ চন্দ্ৰ পৃথিৱী Phobos and Deimos মঙ্গল Ceres The asteroid belt বৃহস্পতি Jupiter's natural satellites শনি Saturn's natural satellites ইউৰেনাচ Uranus' natural satellites Neptune's natural satellites নেপচুন Charon, Nix, and Hydra প্লুটো The Kuiper belt Dysnomia এৰিছ The scattered disc ওৰ্ট মেঘSolar System XXVII.png
সূৰ্য

সৌৰ গোলক
সৌৰ আৱৰণ
হেলিওপজ
হাইড্ৰজেন দেৱাল
গ্ৰহসমূহ
= প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহ= বলয়সমূহ
বুধ শুক্ৰ পৃথিৱী মঙ্গল
বৃহস্পতি শনি ইউৰেনাচ নেপচুন
বাওনা গ্ৰহসমূহ চেৰেছ প্লুটো এৰিছ
সুক্ষ্ম
সৌৰ
জাগতিক
অৱয়ব
গ্ৰহাণু
(সুক্ষ্ম গ্ৰহ)
গ্ৰহাণু শ্ৰেণী আৰু পৰিবাৰ: ভালকানয়েডসমূহ · পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী গ্ৰহাণু · গ্ৰহাণু বেষ্টনী
বৃহস্পতি ট্ৰজানসমূহ · চেন্টাউৰ · নেপচুন ট্ৰজান · গ্ৰহাণু চন্দ্ৰ · উল্কা
আৰু চাওক: গ্ৰহাণুসমূহৰ তালিকা, অৰ্থ আৰু গ্ৰহাণুসমূহৰ নামৰ উচ্চাৰণ.
নেপচুন-
উত্তৰ
কুইপাৰ বেষ্টনীপ্লুটিনো: অৰকাচ · ইক্সিয়নকিউৱানো:
ধূমকেতু পৰ্যাবৃত্ত আৰু অপৰ্যাবৃত্ত ধূমকেতুসমূহৰ তালিকা · ডেমোক্লয়েড · ওৰ্ট মেঘ
আৰু চাওক: জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক অৱয়ব, সৌৰজগতৰ অৱয়বসমূহৰ তালিকা, যাৰ ভিত্তি হৈছে; ব্যাসাৰ্ধ অথবা ভৰ, আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান