মৃণাল সেন

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
মৃণাল সেন
জন্ম ১৪ মে', ১৯২৩
ফৰিদপুৰ, বংগ ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব, ব্ৰিটিছ ভাৰত
(এতিয়া বাংলাদেশ)
মৃত্যু ৩০ ডিচেম্বৰ, ২০১৮ (৯৫ বছৰ)[1]
[কলকাতা]], পশ্চিম বংগ, ভাৰত
শিক্ষানুষ্ঠান কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়
পেচা Director
সক্ৰিয় হৈ থকা সময় ১৯৫৫–২০০০
দাম্পত্যসঙ্গী গীতা সেন (বি. ১৯৫২; her death ২০১৭)
বঁটা, সন্মান, পুৰস্কাৰ আদি Padma Bhushan (1983)
Ordre des Arts et des Lettres (1985)
Order of Friendship (2000)
Dadasaheb Phalke Award (2003)
Member of Parliament, Rajya Sabha
(nominated)
কাৰ্যকাল
27 August 1997 – 26 August 2003


মৃণাল সেন (ইংৰাজী: Mrinal Sen) আছিল এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। তেওঁ ভাৰতীয় সংসদৰ মনোনীত সদস্য আছিল। সত্যজিত ৰায়ৰ লগতে মৃণাল সেনকো সৰ্বকালৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] সেনে মূলতঃ বাংলা আৰু হিন্দী ভাষাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনা কৰিছিল। সমসাময়িক ঋত্বিক ঘটক, তপন সিনহা আৰু সত্যজিৎ ৰায়ৰ সৈতে তেওঁ ভাৰতত নিউ ৱেভ চিনেমাৰ পথ প্ৰদৰ্শক আছিল। তেওঁ ১৮টা ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাকে ধৰি একাধিক বঁটা লাভ কৰিছে। ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক পদ্মভূষণ বঁটা প্ৰদান কৰিছে। ফ্ৰান্স চৰকাৰে তেওঁক Ordre des Arts et des Lettres বঁটা প্ৰদান কৰাৰ বিপৰীতে ৰাছিয়া চৰকাৰে তেওঁক অৰ্ডাৰ অৱ ফ্ৰেণ্ডশ্বিপ প্ৰদান কৰিছে। সেনক দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটাও প্ৰদান কৰা হয়। সত্যজিৎ ৰায়ৰ সৈতে তেওঁ একমাত্ৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আছিল যাৰ ছবিসমূহ তিনিটা প্ৰভাৱশালী চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ যেনে কাঁ‌ন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, ভেনিচ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আৰু বাৰ্লিন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত বঁটা লাভ কৰিছে। সেনে নিজকে "ব্যক্তিগত মাৰ্ক্সবাদী" বুলি কৈছিল।[2][3][4]

প্ৰভাৱ[সম্পাদনা কৰক]

পাঁচখন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত তেওঁ ভাৰত চৰকাৰে প্ৰদান কৰা অতি কম বাজেটেৰে এখন চিনেমা নিৰ্মাণ কৰে। ভুৱন শোমে (মিষ্টাৰ শ্বোমে, ১৯৬৯) নামৰ এই ছবিখনে অৱশেষত তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত এজন প্ৰধান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে চিনাকি কৰি দিলে। ভুৱন শোমে ভাৰততো "নতুন চিনেমা" চলচ্চিত্ৰ আন্দোলনৰ সূচনা কৰিছিল। [5]

সামাজিক প্ৰেক্ষাপট আৰু ইয়াৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ[সম্পাদনা কৰক]

ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিৰ্মাণ কৰা ছবিসমূহ মূলতঃ ৰাজনৈতিক আছিল, আৰু ইয়ে তেওঁক মাৰ্ক্সবাদী শিল্পী হিচাপে জনাজাত কৰাই দিছিল। সমগ্ৰ ভাৰততে বৃহৎ পৰিসৰৰ ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ সময়ো আছিল সেয়া। বিশেষকৈ কলিকতা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে এই সময়ছোৱাক বৰ্তমান নক্সালবাদী আন্দোলন বুলি জনা যায়। এই পৰ্যায়ৰ লগে লগে তেওঁ ধাৰাবাহিকভাৱে এখনৰ পাছত এখন ছবিৰ সৃষ্টি কৰে য’ত তেওঁ নিজৰ মনোযোগ সলনি কৰে আৰু বাহিৰত শত্ৰু বিচৰাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ নিজৰ মধ্যবিত্ত সমাজৰ ভিতৰৰশত্ৰুক বিচাৰিছিল। তৰ্কসাপেক্ষভাৱে এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ আটাইতকৈ সৃষ্টিশীল পৰ্যায়।[6]

কলকাতাৰ চিত্ৰায়ণ[সম্পাদনা কৰক]

পুনশঃ (১৯৬১)ৰ পৰা মহাপৃথিৱী (১৯৯২)লৈকে মৃণাল সেনৰ বহুতো চিনেমাত কলকাতাৰ বিশেষ স্থান আছে। তেওঁ কলকাতাক চৰিত্ৰ হিচাপে, আৰু প্ৰেৰণা হিচাপে দেখুৱাইছে। তেওঁ জনসাধাৰণ, মূল্যবোধ ব্যৱস্থা, শ্ৰেণী পাৰ্থক্য আৰু কলকাতা চহৰৰ পথবোৰক চিনেমাত সুন্দৰকৈ প্ৰতিফলিত কৰিছে।

স্বীকৃতি[সম্পাদনা কৰক]

মৃণাল সেন ১৯৮২ চনত ৩২ সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ জুৰীৰ সদস্য আছিল। ১৯৮৩ চনত তেওঁ ত্ৰয়োদশ মস্কো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জুৰীৰ সদস্য আছিল। ১৯৯৭ চনত সেন ২০ সংখ্যক মস্কো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জুৰীৰ সদস্য হয়। ২০১২ চনৰ ২৪ জুলাইত পশ্চিমবংগ চৰকাৰে ৰাজ্যখনৰ পৰা চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্বক সম্বৰ্ধনা জনোৱাৰ বাবে আয়োজন কৰা অনুষ্ঠানলৈ সেনক আমন্ত্ৰণ জনোৱা হোৱা নাছিল। খবৰ অনুসৰি তেওঁৰ ৰাজনৈতিক মতামতেই তেওঁক অনুষ্ঠানৰ পৰা বাদ দিয়াৰ কাৰণ বুলি ধৰা হয়। [7]

চলচ্চিত্ৰসমূহ[সম্পাদনা কৰক]

Raat Bhore (The Dawn) (1955)

Neel Akasher Neechey (Under the Blue Sky) (1959)

Baishey Shravana (Wedding Day) (1960)

Punascha (Over Again) (1961)

Abasheshe (And at Last) (1963)

Pratinidhi (The Representative) (1964)

Akash Kusum (Up in the Clouds) (1965)

Matira Manisha (Man of the Soil) (Odia film) (1966)

Bhuvan Shome (Mr. Bhuvan Shome) (1969)

Interview (1971)

Ek Adhuri Kahani (An Unfinished Story) (1971)

Calcutta 71 (1972)

Padatik (The Guerilla Fighter) (1973)

Chorus (1974)

Mrigayaa (The Royal Hunt) (1976)

Oka Oori Katha (The Outsiders) (1977)

Parashuram (The Man with the Axe) (1978)

Ek Din Pratidin (And Quiet Rolls the Dawn) (1979)

Akaler Sandhane (In Search of Famine) (1980)

Chalchitra (The Kaleidoscope) (1981)

Kharij (The Case Is Closed) (1982)

Khandhar (The Ruins) (1983)

Genesis (1986)

Kabhi Door Kabhi Paas (1986–87) (12 short films made for television broadcast)

Ek Din Achanak (Suddenly, One Day) (1989)

Mahaprithibi (World Within, World Without) (1991)

Antareen (The Confined) (1993)

Aamaar Bhuvan (This, My Land) (2002)

মৃত্যু[সম্পাদনা কৰক]

সেন বহু বছৰ ধৰি বয়সৰ লগত জড়িত ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল। ২০১৮ চনৰ ৩০ ডিচেম্বৰত ৯৫ বছৰ বয়সত কলকাতাৰ ভৱানীপুৰৰ নিজ গৃহত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। [8][9][10]

তথ্যসূত্ৰ[সম্পাদনা কৰক]

  1. Rakesh Sharma (30 December 2018). "The Dadasaheb Phalke award-winning film director Mrinal Sen Passed away on Sunday at the age of 95". Bollywood Galiyara. BollywoodGaliyara.com. https://bollywoodgaliyara.com/2018/12/the-dadasaheb-phalke-award-winning-film-director-mrinal-sen-passed-away-on-sunday-at-the-age-of-95/। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 December 2018. 
  2. "Memories from Mrinalda". Rediff. Rediff.com. 1 February 2005. http://us.rediff.com/movies/2005/feb/02mrinal.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 27 January 2010. 
  3. "Mrinal SEN - Festival de Cannes 2021". festival-cannes.com. http://www.festival-cannes.com/en/artist/mrinal-sen। আহৰণ কৰা হৈছে: 25 February 2022. 
  4. Tuhina Mondol (31 December 2018). "Mrinal Sen — the 'accidental filmmaker'". The Statesman. https://www.thestatesman.com/entertainment/mrinal-sen-accidental-filmmaker-1502720904.html#:~:text=While%20studying%20in%20college%2C%20Mrinal,called%20himself%20a%20'private%20Marxist'&text=Mrinal%20Sen%20has%20often%20been%20called%20the%20%E2%80%9Caccidental%20filmmaker%E2%80%9D.। আহৰণ কৰা হৈছে: 27 January 2020. 
  5. Vasudev, Aruna (1986). The New Indian Cinema. Macmillan India. ISBN 0-333-90928-3. 
  6. Thorval, Yves (2000). Cinemas of India. Macmillan India. পৃষ্ঠা. 280–282. ISBN 0-333-93410-5. 
  7. "Omission of Mrinal Sen from West Bengal film awards triggers controversy". 25 July 2012. http://www.thehindu.com/news/article3679675.ece. 
  8. "Mrinal Sen, legendary filmmaker and Phalke awardee, passes away at 95". Indian Express. https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/mrinal-sen-dead-5515743/। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 December 2018. 
  9. "Bengali filmmaker Mrinal Sen dies at 95". 30 December 2018. http://zeenews.india.com/people/bengali-filmmaker-mrinal-sen-dies-at-95-2166800.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 December 2018. 
  10. Rakesh Sharma (30 December 2018). "The Dadasaheb Phalke award-winning film director Mrinal Sen Passed away on Sunday at the age of 95". Bollywood Galiyara. BollywoodGaliyara.com. https://bollywoodgaliyara.com/2018/12/the-dadasaheb-phalke-award-winning-film-director-mrinal-sen-passed-away-on-sunday-at-the-age-of-95/। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 December 2018.