মাঘ বিহু

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
মাঘ বিহু
ঠাই অসম, ভাৰত
মাঘ বিহুত জলোৱা মেজি


পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু পালন কৰা হয়।[1] এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়।[2] এই সময়ত কৃষকসকলে খেতি চপাই ভঁৰাল উপচাই ৰাখে বাবে এই বিহু ভোগালী বিহু ৰূপে প্ৰচলিত৷ এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা, লাডু, আখৈ, আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে।[2] মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল মেজি পোৰা। এই বিহুক ধৰ্মীয় ৰূপ দিবৰ কাৰণে মকৰ সংক্ৰান্তিও বোলে৷ এই সময়ত সূৰ্য্য মকৰ ক্ৰান্তিৰ ৰেখাৰ ওচৰলৈ যায় বাবে এই সংক্ৰান্তিৰ বিহু বা দোমাহীক মকৰ সংক্ৰান্তি বোলা হয়৷ [3]


জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলাপ্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমুহীয়াভাৱে যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। বিহুৰ জৰিয়তে মানুহৰ মাজত বয়ন শিল্প, খেল-ধেমালি আদিৰো উন্নতি সাধন হয়। বিহুৰ জৰিয়তে অসমীয়া জাতিয়ে এক নিজস্ব পৰিচয় বহন কৰিছে।

ইতিহাস[সম্পাদনা কৰক]

আহোমৰ ৰাজত্বকালত ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতাৰে এই বিহু পালন কৰা হয় বুলি জনা যায়৷ বিহুৰ দিনা ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিভিন্ন খেল-ধেমালি, ৰং-ৰহইচৰ আয়োজন কৰা হৈছিল৷ স্বৰ্গদেউসকলে তাত উপস্থিত থাকি এই উৎসৱ উপভোগ কৰিছিল৷ আকাশত শেন-কনুৱা আদি চৰাইৰ যুঁজ লগোৱা হৈছিল৷ সেইদৰে কুকুৰা যুঁজ, কণী যুঁজ, মল্ল যুঁজ, ম'হ যুঁজ আদিৰো সেইসময়তে প্ৰচলন হয় বুলি জানিব পৰা যায়৷[4]

উৰুকা[সম্পাদনা কৰক]

গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে।[5] উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। খেৰৰ নৰাৰে মেজিঘৰ সাজি গাৱঁৰ ৰাইজে মেজিঘৰত ভোজভাত খায়৷ তাৰোপৰি গাঁৱৰ ৰাইজে মিলি একেলগে জুই পুৱাই নাম-কীৰ্তন কৰে৷ মেজিৰ তলত ৰাইজৰ আশীৰ্বাদ ল'লে ব্যক্তিৰ মনৰ আকাংক্ষা পূৰণ হয় বুলি জনবিশ্বাস আছে৷

সাধাৰণতে খেৰৰ নৰাৰে সজা মেজিঘৰৰ দীঘ-প্ৰস্থ সমান হয়, কিন্তু ঠাইভেদে ইয়াৰ আকাৰ ভিন্ন হোৱা দেখা যায়৷ কোনো কোনো ঠাইত দুচলীয়া শংকু আৰু আয়তাকাৰ আকৃতিৰ মেজিঘৰৰ নিৰ্মাণ কৰাও দেখা যায়৷ তাৰোপৰি কামৰূপ-নলবাৰীৰ কিছু কিছু অঞ্চলত কলপাতেৰেও মেজিঘৰ সজা হয়৷ উজনি অসমত মেজিঘৰক হাৰলি ঘৰ বা ভেলাঘৰ নামেৰে জনা যায়৷


উৰুকাত মাছ ধৰাৰ পৰম্পৰা[সম্পাদনা কৰক]

মাঘ বিহুৰ উৰুকাৰ দিনা বিল, নদী, পুখুৰী, জান আদিত একোটা চুবুৰি বা একোখন গাঁৱৰ ৰাইজে সমূহীয়াকৈ মাছ ধৰে৷ জাতি-ধৰ্ম নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে এই মাছ ধৰা উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰে৷ এই প্ৰথা অনুসৰি, বিল, নদী, পুখুৰী আদিত মাছ মাৰি ৰাইজে সেই মাছেৰে উৰুকাৰ ভোজ খায়৷ [4]

উৰুকাৰ নিশাৰ পৰম্পৰা[সম্পাদনা কৰক]

উৰুকাৰ ৰাতি চেমনীয়া ল'ৰাবোৰে গাঁৱৰ মানুহৰ বাৰীৰ পৰা খৰি, শাক-পাচলি আদি চুৰি কৰি আনে৷ কাৰোবাৰ ঘৰত দুজনমান ল'ৰাই পিঠা খোৱাৰ চলেৰে সোমায় আৰু বাকী দুজনমানে বাৰীৰ পৰা জেওৰা-জপনা, আলু-কবি আদি চুৰি কৰি লৈ যায়৷ এই প্ৰথাৰ বাবেই গৃহস্থয়ো সাধাৰণতে ওৰে ৰাতি ঘৰৰ বাৰী, চৌহদ আদিৰ চকু ৰাখে৷ সেইবাবে এই বিহুক চোৰ বিহু বুলিও কয়৷[6]

বিহু[সম্পাদনা কৰক]

ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে৷ জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে।[1][5] মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পুজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। মেজি ঘৰ দাহনৰ পিছত আধাপোৰা বাঁহচালি লাগনী গছত ওলোমাই দি উদ্ভিদৰ বৃদ্ধিৰ কামনা কৰা হয়৷ [7]

মেজিত জুই লগাই অগ্নি দেৱতাক শ্ৰদ্ধা নিবেদন কৰোঁতে তলৰ মন্ত্ৰ ফাঁকিগোৱা হয়-

অগ্নিং প্ৰজ্জ্বলিতং বন্দে চতুৰ্ব্বেদং হুতাশনং৷
সুবৰ্ণ-বৰ্ণমমলং জ্যোতি ৰূপায় তে মন:৷৷

ইয়াৰ পাছত ভোজ-ভাত খোৱা হয়৷ গুৰু-ভকতক ঘৰলৈ মাতি আনি ন ধানৰ ন মুঠি জা-জলপান খুৱাই আশীৰ্বাদ লোৱা হয়৷ [3]

বিহুৰ খাদ্য[সম্পাদনা কৰক]

মাঘ বিহুক ভোগালী অৰ্থাৎ খোৱা-লোৱাৰ উৎসৱ নুলি কোৱা হয়৷ বিহু উপলক্ষে অসমীয়া ৰাইজে বিভিন্ন ধৰণৰ জা-জলপান, পিঠা-পনা আৰু লাড়ুৰ প্ৰস্তুত কৰে৷ এই উৎসৱৰ এক বিশেষ পিঠা হ'ল তিল পিঠা৷ ইয়াৰ উপৰিও চুঙা পিঠা, ঘিলা পিঠা, সুতুলী পিঠা, হেঁচা পিঠা, ডেকা পিঠা, ভুৰভুৰী পিঠা ইত্যাদি তৈয়াৰ কৰা হয়৷ তদুপৰি ভজা চাউল, কোমল চাউল, চিৰা, সান্দহ, মুড়ী, আখৈ, চুঙা চাউল ইত্যাদি জলপান তৈয়াৰ কৰা দেখা যায়৷[4]

মাঘ বিহু উপলক্ষে অসমত অনুষ্ঠিত বিভিন্ন খেল ধেমালি[সম্পাদনা কৰক]

বুলবুলি চৰাইৰ যুঁজ[সম্পাদনা কৰক]

এহাল যুঁজাৰু বুলবুলি চৰাই

অসমহাজোত অৱস্থিত হয়গ্ৰীৱ মাধৱ দেৱালয়বুলবুলি চৰাইৰ যুঁজে এক সুকীয়া ঐতিহ্য বহন কৰি আহিছে। দুটা বুলবুলি চৰাইৰ মাজত অনুষ্ঠিত এই যুঁজত আটাইতকৈ শক্তিশালী বুলবুলি চৰাইটোৱেই জয়লাভ কৰে। এই বুলবুলি চৰাইৰ যুঁজৰ আৰম্ভণি কেতিয়া সেয়া পৰিষ্কাৰ নহয়। কথিত কাহিনী অনুসৰি মাঘ মাহৰ প্ৰথম দিনা এগৰাকী নৃপতিয়ে হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ দৰ্শন কৰিবলৈ আহি তাত দুটা বুলবুলি চৰাইৰ মাজত এখন যুঁজ দেখি মুগ্ধ হৈ পৰে আৰু তেতিয়াৰে পৰাই তাত বছৰি মাঘ বিহুত এই যুঁজ অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে।

ইয়াৰ বাবে বিশেষ ফান্দৰ সহায়ত বুলবুলি চৰাই ধৰা হয় আৰু এমাহ মান যুঁজৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। উৰুকাৰ দিনা নিচাজাতীয় ভোগ খুৱাই বুলবুলি বোৰ উত্তেজিত কৰি ৰখা হয় আৰু পাছদিনা অৰ্থাৎ বিহুৰ দিনা যুঁজৰ বাবে সজা বিশেষ মঞ্চত বুলবুলি চৰাইবোৰ এৰি দিয়া হয়।

এখন যুঁজত দুটা বুলবুলিয়ে অংশ লয় আৰু যিটো চৰাই বিজয়ী হয়, তাক পাছৰ যুঁজলৈ বাচনি কৰা হয়। যুঁজত হৰা বুলবুলি চৰাইবোৰক আঁতৰাই দিয়া হয়। সাধাৰণতে এডোখৰ ভীমকলৰ লোভ দেখুৱাই দুটা বুলবুলিৰ মাজত যুঁজ লগোৱা হয়। যুঁজত দেখুওৱা পাৰদৰ্শিতাৰ ভিতৰত তিনিটা বুলবুলি চৰাইক প্ৰথম, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পুৰষ্কাৰ প্ৰদান কৰা হয়, চৰাইৰ মালিকে এই বঁটা লাভ কৰে। যুঁজ শেষ হোৱাৰ পাছত চৰাইবোৰ মুকলি কৰি দিয়া হয়।

বৰ্তমান বুলবুলি চৰাইৰ যুঁজ অসমহাজো অঞ্চলত প্ৰচলিত হোৱা দেখা যায়। অৱশ্যে মাজে মাজে জীৱ-জন্তু প্ৰেমী সংগঠন সমূহে এই যুঁজৰ ব্যাপক সমালোচনা কৰাও দেখা যায়।[8]

ম'হ যুঁজ[সম্পাদনা কৰক]

ম'হ যুঁজ

মাঘ বিহুৰ সময়ত ম'হ যুঁজৰ আয়োজনৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনৰ ভিন্ন মত পোৱা যায়৷ এই খেল আহোম ৰজাৰ দিনত ৰংপুৰৰ ৰূপহী পথাৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল বুলি জনা যায়৷ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে ৰংঘৰৰ ওপৰৰ পৰা এই খেল উপভোগ কৰিছিল৷ [4]

মাঘ বিহুত যুঁজত অংশগ্ৰহণ কৰা ম'হবোৰৰ আহিন-কাতি মাহত প্ৰতিপালন কৰি সাজু কৰোৱা হয়৷ ম'হ যুঁজ সাধাৰণতে মুকলি পথাৰত হয় আৰু দৰ্শকসকলে নিৰাপদ স্থানৰ পৰা এউ খেল উপভোগ কৰে৷

মাঘ বিহুৰ ম'হ যুঁজত দুবিধ ভিন্ন জাতিৰ ম'হে অংশগ্ৰহণ কৰা দেখা যায়- অসমীয়া আৰু আদৰাঙী (mixed origin)৷ অসমীয়া ম'হৰ শিংযোৰ মেলাহি (wide mouthed) , কপাল বহল আৰু অৱয়ব ডাঙৰ৷ ইহঁতে প্ৰতিপক্ষক ওচৰত দেখাৰ লগে লগে মূৰটো ডাঙি ফেৰ পাতে৷ গোৱালে নাকী খুলি দিয়াৰ পাছত কপালে কপালে খুন্দা মাৰি শিঙেৰে ইহঁতে ইটোৱে সিটোক আঘাত সানিবলৈ চেষ্টা কৰে৷ কিন্তু ইহঁতে বেছি সময় নুযুঁজে৷

আনহাতে আদৰাঙী ম'হে বহুসময় যুঁজি থাকিব পাৰে৷ ইহঁতৰ শিংযোৰ ঘুৰণীয়া৷ ইহঁতে ইটোৱে সিটোক গলধনত আঘাত সানিবলৈ চেষ্টা কৰে৷ এই যুঁজক উজনি অসমত 'কাপ যুঁজ' বুলি কোৱা হয়৷

ম'হে যুঁজোতে চকু দুটা মুদি লয়৷ যুঁজত এবাৰ হৰা ম'হে জাকত চৰোতে পুনৰ অনয় ম'হৰ লগত নুযুঁজে৷[4]

কণীযুঁজ[সম্পাদনা কৰক]

কড়ি খেল[সম্পাদনা কৰক]

নাওখেল[সম্পাদনা কৰক]

মাঘ বিহু উপলক্ষে অসমত অনুষ্ঠিত বিভিন্ন মেলাসমূহ[সম্পাদনা কৰক]

জোনবিল মেলা[সম্পাদনা কৰক]

জোনবিল মেলাৰ প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ

অসমৰ এটা অতি আকৰ্ষণীয় উৎসৱ হ'ল জোনবিল মেলা৷ মৰিগাঁও জিলাৰ মধ্যৱৰ্তী অঞ্চলৰ জাগীৰোডৰ পৰা উত্তৰে তিনি কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এখন বিলৰ নাম হৈছে জোনবিল৷ এই বিলৰ পাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা মেলাৰ নামেই জোনবিল মেলা৷ মাঘ বিহুৰ পিছৰ সপ্তাহত এই মেলা অনুষ্ঠিত হয়৷[9]

এই মেলাৰ বিশেষ তাৎপৰ্য হৈছে পাহাৰত বসবাস কৰা জনজাতীয় তিৱা লোকসকলে তাত উৎপাদিত বিভিন্ন দ্ৰব্য ভৈয়ামত বাস কৰা তিৱা তথা অন্য জনগোষ্ঠীয় লোকসকলে তৈয়াৰ কৰা পিঠা, সান্দহ, শুকান মাছ আদিৰ সৈতে বিনিময় কৰে৷ ইয়াত জাতি-বৰ্ণ-ভাষা নিৰ্বিশেষে সকলোৱে দ্ৰব্য বিনিময় কৰে৷ সেয়ে এই মেলা হৈছে সম্প্ৰীতিৰ মেলা৷[9][10]

জোনবিল মেলাৰ আৰম্ভণিত মাছ মৰাৰ দৃশ্য

জোনবিল মেলা মাঘ বিহুৰ পিছৰ সপ্তাহত আৰম্ভ হয়৷ সপ্তাহটোৰ মঙ্গল-বুধবাৰৰ পৰা মানুহৰ সমাগম হয় যদিও শুক্ৰবাৰ আৰু শনিবাৰেহে প্ৰধান মেলা হয়৷ মেলা আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে জোনবিলত ৰজাৰ পাৰিষদবৰ্গ তথা বিভিন্ন গাঁৱৰ নিৰ্দিষ্ট ব্যক্তিবোৰে মাছ মাৰে, ইয়াক 'ৰজা মাছ' মৰা বুলি কয়৷ সেই মাছেৰে জোনবিলৰ পাৰত ৰজাৰ সহিতে সকলোৱে মিলিজুলি ভোজভাত খায়৷ ইয়াৰ পিছদিনা সকলো ৰাইজলৈ এই বিলখন মাছ মৰাৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়ে৷[9]

উৰুচ মেলা[সম্পাদনা কৰক]

ভোগালী বিহু উপলক্ষে এই মেলা হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰত অনুষ্ঠিত হয়৷

মাঘী মেলা[সম্পাদনা কৰক]

মণিকূট উৎসৱ[সম্পাদনা কৰক]

তথ্য সংগ্ৰহ[সম্পাদনা কৰক]

  1. 1.0 1.1 "Magh Bihu or Bhogali Bihu:". Assam Electronics Development Corporation Ltd. Govt Of Assam. http://online.assam.gov.in/web/guest/introductionofassam। আহৰণ কৰা হৈছে: January 13, 2013. 
  2. 2.0 2.1 "The Bihu Festival of Assam". http://assamtoday.tripod.com/bihu1.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: January 13, 2013. 
  3. 3.0 3.1 "ৰচনা সঞ্চয়ন" লেখকদ্বয় - ড° দাস আৰু ড° ভট্টাচাৰ্য ৷ ISBN No-81-86384-28-6
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 "অসমীয়া খবৰ কাকতত প্ৰকাশিত বাতৰি". ১৩ জানুৱাৰী, ২০১৪. http://www.assamiyakhabor.com/publishfinal/asset/guwahati/current/4.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 13 জানুৱাৰী 2014. 
  5. 5.0 5.1 "ভোগালী বিহু". Pan India Internet Private Limited. http://www.festivalsofindia.in/BhogaliBihu/। আহৰণ কৰা হৈছে: January 13, 2013. 
  6. "আজিৰ দৈনিক বাতৰিৰ ১২ তাৰিখৰ দেওবৰীয়া পৰিপুৰিকা 'সুৰভি'ত প্ৰকাশিত বাতৰি". http://www.ajirdainikbatori.com/surabhi/main/special3.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 13 জানুৱাৰী 2014. 
  7. "দৈনিক অসম কাকতত প্ৰকাশিত বাতৰি". ১৩ জানুৱাৰী,২০১৪. http://www.assamtribune.com/scripts/dainik.asp?id=jan1314/Page4। আহৰণ কৰা হৈছে: 13 জানুৱাৰী 2014. 
  8. [1] ব্ল'গ: মই আৰু মোৰ পৃথিৱী, হিমজ্যোতি তালুকদাৰ
  9. 9.0 9.1 9.2 [2] "মৰিগাঁও জিলাৰ তিৱাসকলৰ জোনবিল মেলা", ধীৰাজ পাটৰ; গণ অধিকাৰ, ১৮ জানুৱাৰী ২০১২; আহৰণ: ১৮ জানুৱাৰী ২০১২
  10. [3] Jonbeel Mela, Vedanti.com, 2 Feb 2011; আহৰণ: ১৮ জানুৱাৰী ২০১২