সোণোৱাল কছাৰী

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
Jump to navigation Jump to search


সোনোৱাল কছাৰী
ভাষাসমূহ

অসমীয়া

ধৰ্ম

হিন্দু ধৰ্ম

সোনোৱাল কছাৰী সকল উজনি অসমৰ এক ভূমিপুত্ৰ জনজাতি। সোনোৱাল কছাৰীসকল তিব্বত-বৰ্মী ভাষাভাষী বড়ো-কছাৰী মূলৰ এটা ঠাল আৰু অসমৰ ধেমাজি, লক্ষীমপুৰ, তিনিচুকীয়া আৰু ডিব্ৰুগড় জিলাত বিস্তাৰিতভাৱে বসবাস কৰে । শিৱসাগৰ, যোৰহাট, গোলাঘাট, মাজুলী, শোণিতপুৰ আৰু পূৰ্বভাৰতৰ নগাভূমি আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান ঠাইতো বিক্ষিপ্তভাবে বসবাস কৰা দেখা যায়।[1]

ইতিহাস[সম্পাদনা কৰক]

আদিম কালত এইসকল লোকে সোৱনশিৰি নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ বুটলা কাম কৰা কাৰণেই এওঁলোকে সোণোৱালকছাৰী নাম পোৱা বুলি কিছুমানে ক’ব খোজে [2]। সোনোৱালসকলৰ মাজত মুখ বাগৰি অহা এক লোক কথাৰ মতে, উজনি অসমত থকা কেইঘৰমান সোনোৱালকছাৰীয়ে আউনিআটীয় গোসাঁই কেশৱ দেৱগোস্বামীক অলৌকিক গুণসম্পন্ন লোক জ্ঞান কৰি বাঁহ চুঙাৰে এচুঙা সোণ দক্ষিণা দি তেওঁৰ ওচৰত শৰণ লোৱা বাবে এই সকল কছাৰী সোণোৱালকছাৰী হ’ল বুলি কিছুমানে ক’ব বিচাৰে । বৰ্তমান এওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় আঢ়ৈ লাখৰ (২,৫০,০০০) ওচৰাওচৰি ।

বংশমূল[সম্পাদনা কৰক]

সোনৱাল কছাৰী সকলে নিজকে মহাবীৰ বলীৰজা, প্ৰহ্লাদ, ভগদত্ত, বাণৰজা, নৰকাসুৰ আৰু ভাস্কৰ বৰ্মন আদিৰ উত্তৰ পুৰুষ বুলি ভাবে।[2] বলীৰজা, বিষ্ণুপুৰাণৰ মতে যাক ভগৱান বিষ্ণুৱে পাতাল পুৰীলৈ নিৰ্বাসণ দিছিল, তেওঁকেই সোনোৱাল কছাৰী সকলে তেওঁলোকৰ আদিৰজা বুলি গন্য কৰে। (সোনোৱাল কছাৰী সকলৰ হাইদাং হুচৰি গীতত এই কথাৰ উল্লেখ পোৱা যায় )। চুতিয়া সকলৰ আগেয়ে শদিয়া অঞ্চলত যে কোনো এক সময়ত সোনোৱাল কছাৰী সকলৰ ৰাজ্য আছিল সেই কথা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, কেঁচাইখাতী থান আৰু নদ-নদী বিলাকৰ নাম বিলাকে প্ৰমান কৰে। ডঃ লীলা গগৈৰ মতে ১১ আৰু ১২ শতাব্দীৰ ভিতৰত মানিক নামৰ সোনোৱাল কছাৰী সকলৰ ৰজা এজনে শদিয়া ৰাজ্যত ৰাজত্ব কৰিছিল। প্ৰখ্যাত বুৰঞ্জীবিদ বেণুধৰ শৰ্মাৰ মতে শদিয়াৰ কৌণ্ডিল্য বা কুণ্ডিলক সোণোৱাল কছাৰী সকলে ‘হালালী’ বুলিছিল।

যদিও সকলো কছাৰীৰে মূল একেটাই যদিও কছাৰীৰ কেইটামান ঠাল হৈছে -

  1. বড়চা
  2. ধ্যান বা দেহান
  3. লাথচা
  4. থাওথেনচা
  5. হাফলংচা আৰু
  6. হাম্মুচা।

সোনোৱাল কছাৰীসকল হাম্মুচা ঠালৰ উত্তৰ পুৰুষ।

সোনোৱাল কছাৰী সকলৰ মাজত প্ৰচলিত লোককথাত এনেধৰণৰ বিৱৰণ পোৱা যায়ঃ

সোনোৱাল কছাৰী সকলৰ আৰাধ্য দেৱতা খ্ৰীং ৰাজাৰ আশীৰ্বাদত মানিকৰ স্ত্ৰীৰ গৰ্ভত এটা মেকুৰীৰ জন্ম হয়। মেকুৰীটো সৰিয়হৰ দুলিত থোৱাত আচৰ্য্যকৰ ভাৱে ই সোণালী ৰঙৰ হৈ পৰে। খ্ৰীং ৰজাৰ পৰা এনে স্বৰ্গীয় উপহাৰ লাভ কৰি মানিক হালালীৰ ৰজা হ’বলৈ সক্ষম হয়। কালক্ৰমে ৰজা মানিকৰ নাতিয়েক মুকুতা হালালী ৰাজ্যৰ ৰজা হয়। এইটো নিশ্চিত যে উত্তৰ আৰু উত্তৰপূব দিশৰ পৰা অতি কমেও দুটা জনপ্ৰবাস ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত প্ৰৱেশ কৰিছিল। এটা জনপ্ৰবাস তিস্তা, ধৰলা আৰু সোণকোষ নদীৰ উপত্যকায়েদি বেঙ্গল আৰু অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু আনটোৱে উজনী অসমৰ সোৱণশিৰি, দিবাং আৰু দিহং নদীৰ উপত্যকায়েদি অসমত উপত্যকাত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু সোনোৱাল সকল সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়টো জনশ্ৰোততহে অসমত সোমায়।

বংশ বৃক্ষ[সম্পাদনা কৰক]

সোনোৱাল কছাৰী সকলৰ হাইদাং হুচৰীৰ মতে সোনোৱাল সকলৰ প্ৰধানকৈ সাত খেল চৌধ বংশ আৰু ছাপন্নটা সঁচ বা পৰিয়াল হ’ব লাগে।

  1. উজনীকুচীয়া,
  2. নামনীকুচীয়া,
  3. অমৰাবমীয়া,
  4. তিপমীয়া,
  5. ধুলীয়াল,
  6. চিৰিপুৰীয়া আৰু
  7. বালিখিতিয়াৰী।

এই সাত খেলৰ অন্তৰ্গত বংশ বিলাক –

  1. মদনীয়াল,
  2. মানিকীয়াল,
  3. হুগ্ৰাল,
  4. মুক্তাল,
  5. এজমাল,
  6. ফৰমাল,
  7. সৰু-সাজোৱাল,
  8. বৰ-হাজোৱাল,
  9. লথিয়াল,
  10. চতীয়াল,
  11. কুমৰাল,
  12. বৰমাল,
  13. দংৰাল আৰু
  14. ডিঙীয়াল।

মিৰি, ডফলা, বড়ো, ৰাভা, ডিমাচা, নগা, শ্যাম, কোঁচ আৰু আহোম আদি মূলৰ পৰা সোনোৱাল কছাৰীত অন্তৰ্ভুক্তি হোৱা আৰু নটা বংশ পোৱা যায়। সেই কেইটা হ’ল-

  1. মুখৰাল
  2. হুকৰাল
  3. ডেকৰাল
  4. চুঙীয়াল
  5. চুনীয়াল
  6. ধনশিৰীয়াল
  7. হাকোৱাল
  8. ধাদুমীয়াল আৰু
  9. দলংগ্ৰীয়াল

ওপৰত উল্লেখ কৰা বংশ বিলাকক সৰ্বমুঠ ১০৮ টা সঁচ বা পৰিয়ালত বিভক্ত হৈছে। পৰিয়াল বিলাকৰ নাম তলত উল্লেখ কৰা হ’ল।

  • গুঁইৰী
  • পিঠাৰ্‌
  • ধকোৱালী
  • বাগলাৰী
  • লক্ষণাৰী
  • ঘৰপুৰাৰী বা ফেটাৰী
  • গাওঁখোৱাৰী
  • বালিখেতীয়াৰী
  • বাইথৰী
  • আঁখুৱাৰী
  • ডেকাৰী
  • উঝাৰী
  • খনীৰী
  • লগুৱাৰী
  • গেলেপী
  • শুকুলী
  • মুক্তালী
  • মাক্ৰাৰী
  • গেজেপী
  • শগুণ মূৰাৰী
  • ধাকনাৰী
  • এজলাৰী
  • লাঙিৰী
  • তুহুৰী
  • তেপাৰী
  • লাপিটী
  • মুকুডুমী বা কেনাৰী
  • চৰুৰী
  • বৰমাঝিৰী, মিচনাৰী, নঘৰাৰী বা উদিৰী
  • খাটোৱালী
  • জাৰলগাৰী
  • মানাৰী বা মাৰাৰী
  • খটাৰী
  • নেজকাটাৰী
  • ফাটোৱালী
  • ফালাৰী
  • লালোৱাৰী
  • ঠাকুলী বা ঠাকুৰী
  • পেদাৰী
  • চেলেঙী
  • তাঙিৰী
  • শগুণমাৰাৰী
  • তাৰাৰী
  • কেদালী
  • হাটখোৱাৰী
  • বৰঘিয়াৰী বা বৰঘৰাৰী
  • বেতাৰী
  • কোমৰাৰী বা কুমাৰী
  • ধৱলী বা ধুৱঁলী
  • পিঙাৰী
  • ডুলিৰী
  • লেৰাঙী
  • ঝিঙিৰী
  • অকলশৰীয়াৰী
  • চৈতাৰী
  • বুঢ়ামুদৰী
  • মুদৰী
  • মেগ লাৰী
  • আঁঠুৱালী
  • ডাফলাৰী
  • কেওঁতাৰী
  • বাগগিৰী
  • লিকামিৰি
  • হাগুমিৰী
  • কলাৰী বা কপৌহিৰী
  • তুৰুকী
  • বাওলাৰী
  • তিতাৰী
  • গাঁঠিৰী
  • দেমাৰী বা দৈমাৰী
  • খাৰঘিয়াৰী বা খাৰঘৰাৰ
  • বৰগিয়াৰী বা বৰগঁয়াৰী
  • কেঁকোৱাৰী
  • সৰুমাঝিৰী
  • ঢেঁকীয়ালী
  • মুখৰাৰী
  • খেপৰাৰী
  • পিকৰাৰী বা পিকাৰী
  • ঘোঁতাৰী
  • লোকিৰী বা কান্ধভঙাৰী
  • ঘুঙিয়াৰী
  • গেবৰাৰী
  • ধকোৱালী
  • কলাখোৱাৰী
  • নাকৰী
  • ডেকানোৱাৰী
  • জপৰাৰী বা ঝপৰাৰী
  • আগাৰী
  • তিপামিয়াৰী
  • বুনিৰী
  • বাইলুং বা বাইলুঙিৰী
  • বেচনাৰী বা চাংপেতাৰী
  • ঘেৰাৰী
  • পলাশী
  • ধেমখাৰী বা ধামখাৰী
  • শদিয়াৰী
  • আহুৱাৰী
  • লোহাৰী
  • মটিয়াৰ বা মাটিয়াৰ
  • গহপুৰিয়াৰী
  • ধাদুমিয়াৰী
  • লোণপুৰিয়াৰী
  • ধাদুমিয়াল
  • হাজাৰী
  • কেনাৰী
  • লেধাৰী
  • তেজাৰী বা তেজিয়াৰী
  • ঘুণিয়াৰী আৰু
  • ফুটকাৰী।
পাৰম্পৰিক পোছাক পৰিধান কৰি এটা লেছেৰী বিহু দল

বংশ আৰু সঁচ বিলাকৰ মাজত তেজৰ সম্বন্ধ থকা গতিকে সোনোৱাল সকলৰ মাজত একে সঁচ আৰু বংশৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ। একবিবাহ প্ৰথাই সোনোৱাল সমাজত প্ৰচলিত নিয়ম যদিও একাধিক বিবাহ নিষিদ্ধ নহয়। দুয়ো পক্ষৰ সন্মতি মৰ্মে বিপত্নীক বা বিধবা সকলে পুণৰ্বিবাহ কৰাত বাধা নাই। সোনোৱাল কছাৰী সকলে তেওঁলোকৰ নামৰ পাচত সঁচৰ নাম প্ৰতিসৰ্গ হিচাবে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উপৰি শইকীয়া, বৰশইকীয়া, হাজৰিকা, বড়া, বৰুৱা, ডেকাবৰুৱা, দাস আদি উপাধিও ব্যৱহাৰ কৰে। সোণোৱাল কছাৰী সকলৰ বৰ্তমান নিজ ভাষা নেথাকিলেও তেওঁলোকৰ মাজত কথিত উপভাষা প্ৰচলিত দেখা যায়। সোণোৱাল কছাৰী সকলে প্ৰধানকৈ অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিলেও তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উপভাষাৰ ভালেমান শব্দ অভিধানত পোৱা নেযায়।

খাদ্যাভ্যাস[সম্পাদনা কৰক]

সোনোৱাল কছাৰী সকলৰ খাদ্যাভ্যাসত সিদ্ধ ভাত, তৰকাৰী, মাছ, মাংস আদিয়েই প্ৰধান। সোনোৱাল কছাৰী সকল সাধাৰণতে আমিষ ভোজী । সোনোৱাল কছাৰী সকলে কুকুৰ আৰু গোমাংসৰ বাহিৰে প্ৰায় সকলোবিলাক জীৱ-জন্তুৰেই মাংস আহাৰ হিচাবে গ্ৰহন কৰে। তেওঁলোকৰ দৈনন্দিন আহাৰত অতি ক্ষুদ্ৰ পৰিমানৰ মচলা আৰু জাল ব্যৱহাৰ কৰে। সোনোৱাল কছাৰী সকলৰ খাদ্যাভ্যাসত জনজাতিয় অতুলনীয় সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাগত বৈশিষ্ট বিদ্যমান। তেওঁলোকে জীৱ-জন্তুৰ কোনো অঙ্গকেই পেলনীয়া হিচাবে নলৈ সুস্বাদু আঞ্জা তৈয়াৰ কৰি লয়। ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ বাবে সোনোৱাল কছাৰী সকলে কিছুমান জীৱ-জন্তুৰ মাংস অখাদ্য হিচাবে জ্ঞান কৰে। মহিলা আৰু বৃদ্ধ-বৃদ্ধাৰ ক্ষেত্ৰত খাদ্যৰ বাধা অধিক পৰিলক্ষিত হয়। সোনোৱাল কছাৰী সকলে অধিক মচলাযুক্ত আহাৰ পচন্দ নকৰে। মাছ সোনোৱাল কছাৰী সকলৰ অতি প্ৰিয় খাদ্য। তেওঁলোকে দাতি-কাষৰীয় নৈ-বিলৰ পৰা মাছ ধৰি আনি বিধে বিধে তৃপ্তিকৰ আঞ্জা তৈয়াৰ কৰি লয়। সোণোৱাল কছাৰী সকলে নানাবিধ পোক পৰুৱাও হাবিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰি আনি খাদ্য হিচাবে গ্ৰহন কৰে। কোমল চাউল, চিৰা, পিঠা, চেৱা দিয়া বৰা ভাত, চাউলচুঙা (চুঙাত দিয়া ভাত), টোপোলা ভাত ইত্যাদি জল পান হিচাবে ব্যৱহাৰ কৰে। সোনোৱাল কছাৰী সকলে চাউল আৰু ফলৰ পৰা নানাবিধ পানীয় তৈয়াৰ কৰি লয়। সোনোৱাল কছাৰী সকলৰ কেইবিধমান স্বকীয় পানীয় হ’ল- মদ, ৰহি মদ আৰু গুৰৰ লালিৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা চেৰাপ। সোনোৱাল কছাৰী সকলে পুৰুষ-নাৰী, ল’ৰা-বুঢ়া সকলোৱে মিলি একেলগে পানীয় গ্ৰহন কৰাত কোনো বাধা নাই।[3]

বস্ত্ৰ আৰু সাজপাৰ[সম্পাদনা কৰক]

তিৰোতাসকলে পৰিধান কৰা মুগাচাদৰ, মুগাৰ মেখেলা

গাওঁত থকা সোনোৱালকছাৰী সকলে নানা বৰণীয়া আটক ধুনীয়া সাজপাৰ পৰিধান কৰে। সম্ভ্ৰান্ত পুৰষ সকলে সাধাৰণতে ধুতী আৰু কামিজ পিন্ধি কান্ধত চেলেং চাদৰ লয় । সাধাৰণ চহালোকে আঁঠুৰ মূৰলৈকে চুৰীয়া পিন্ধি গাত গামোচা লয়। সোণোৱালকছাৰী সকলৰ বয়ন শিল্প এক পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতি। ঘৰতে সাজি লোৱা তাঁতৰ শালত সোনোৱালকছাৰী সকলৰ তিৰুতা সকল কাপোৰ বোৱাত বৰ পাকৈত। ছোৱালী বিয়া দিওঁতে ছোৱালীক তাঁতৰ শাল এযোৰ যৌতুক দিয়াতো প্ৰায় বাধ্যতামূলক। সোনোৱালকছাৰী শিপিনী সকলে ঘৰতে বৈ লোৱা এড়ীচাঁদৰ, বৰকাপোৰ আদি গৰম কাপোৰ আৰু ৰংচঙীয়া ফুল বচা মুগা আৰু পাটৰ চাঁদৰ, মেখেলা, ৰিহাঁ,কপাহি মেখেলা, কপাহী চাঁদৰ, ধুতী,গামুচা, তিয়নি, একাঠীয়া, চেলেং কাপোৰ আদি সোনোৱালকছাৰী শিপিনী সকলৰ শিল্পীসূলভ প্ৰতীক। সোনোৱালকছাৰী মহিলা সকলে মূৰ ঢাকিবলৈ সদায় টকয়া ব্যৱহাৰ কৰে। সোনোৱালকছাৰী সকলৰ সৰহ সংক্ষকেই খেতী-বাতি আৰু কৃষি কাৰ্যত আত্মনিয়োজিত। গাম খাৰু বা হাঁচৰমৰা খাৰু,কেৰু, জাংফাই কেৰু, ঠুৰিয়া, বিৰী, জোনবিৰি,কংকন, ডুগডুগি, লাটুমনি, মাদুলি আদি পৰম্পৰাগত আ-অলঙ্কাৰ সোনোৱালকছাৰী মহিলা সকলে ব্যৱহাৰ কৰাত ৰুচি দেখুৱায়।

ধৰ্ম[সম্পাদনা কৰক]

সোনোৱালকছাৰী সকলৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্ম থাকিলেও সৰ্বশক্তিমান একঈশ্বৰ আৰু পৰজন্মত বিশ্বাস কৰে। সোনঝৱালকছাৰী সকলৰ এটা ভাগে এতিয়াও চৈতন্যবাদ আৰু জড়োপাসনাত বিশ্বাস ৰাখে। তেওঁলোকৰ মতে বিপদৰ সময়ত পূৰ্বপুৰুষ সকলৰ আত্মাই সহায় কৰে আৰু সেই বিশ্বাসতেই পূৰ্বপুৰুষ সকলৰ আত্মাৰ সন্তুষ্টিৰ অৰ্থে পূজা-পাতল কৰে। সোনোৱালকছাৰী সকলৰ মাজত সত্ৰসংহতি সোমোৱাৰ আগেয়ে পূৰ্বপুৰুষ সকলৰ আত্মাৰ পূজা-পাতলতেই বিশ্বাস ৰাখিছিল। সোতৰ শতিকাৰ মাজ ভাগত সত্ৰাধিকাৰীৰ প্ৰভাৱত সোনোৱালকছাৰী সকলৰ মাজত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচলন হয় আৰু বৰ্তমান সোনোৱালকছাৰী সকলৰ সৰহ সংক্ষকেই বৈষ্ণৱ। সোনোৱালকছাৰী সকলৰ সকলো গাওঁতে একোটা স্বকীয় নামঘৰ দেখা যায় যিয়ে তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় আৰু সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰা বহন কৰি আহিছে। সোনোৱালকছাৰী সকলৰ অন্য দেৱ-দেৱীক নমনা বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰতি বিশ্বাস থাকিলেও তেওঁলোকে এতিয়াও পুৰণীকলিয়া ধৰ্মাচাৰ পদ্ধতিক সম্পূৰ্ণৰূপে এৰি পেলাব পৰা নাই। তেওঁলোকে এতিয়াও তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত উপাস্য দেৱ-দেৱীক পূজাপাতল কৰি আহিছে। তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত বিশ্বাস মতে এতিয়াও সমাজৰ হিতাৰ্থে বিভিন্ন জীৱ-জন্তু আৰু গছ-গছনিক উপাসনা কৰে।

সোনোৱালকছাৰী সকলৰ পূজা-পাৰ্বণ দুই ধৰণৰ ; সামোহিক আৰু পৰিয়াল কেন্দ্ৰিক। একোটা পৰিয়ালৰ সুখ-শান্তিৰ বাবে ঘৰুৱা দেৱ-দেৱীক আৰু সমোহ ৰাইজৰ বাবে বিশেষ বিশেষ দেৱ-দেৱীক সমজোৱাভাবে পূজা-পাতল কৰে। বাইথ’ পূজা, বাঘদেউ পূজা, গাতিগীৰি সবাহ, গজাই ভোজ, সৰগদেউ পূজা, গোকালিকা পূজা, জলখাই পূজা, ক’লাচামোন পূজা, ৰঙাচামোন পূজা, বৰচামোন পূজা, ক্ষেত্ৰ পূজা, কেঁচাইখাতী গোঁসানী পূজা, আচাৰকটা পূজা, তাপচিলিং পূজা, বুঢ়াবুঢ়ী থানৰ পূজা, বলিয়াবাবা থানৰ পূজা, ভূৰুলী-হাবুকী থানৰ পূজা, কলীআই থানৰ পূজা, লখিমী তোলা সবাহ, ভুৰ উটোৱা সবাহ, বালি সবাহ, চেঙেলী মাছৰ সবাহ, নৰাচিঙা সবাহ, বাটৰ সবাহ, ফল-মূলৰ সবাহ, মিঠৈ বটা সবাহ, বৰ সবাহ আদি সোনোৱালকছাৰী সকলৰ সামোহিক পূজা পাতল। খিন ভঙা, বুঢ়া পোহা, চাউল খুউৱা, মৰাক দিয়া, পিৰি দিয়া, ন-পুৰষৰ সকাম, লখিমী মতা, বাৰিচুকৰ সকাম‌, আয়ুস তোলা সকাম, আই মতা, আপেশ্বৰী সবাহ, বাটৰুৱা সকাম, গৰখীয়া সবাহ, গা-চলনি দিয়া, উজান মাছ ধৰা পূজা, ডাঙৰ গছ কটা পূজা, হাবি জুই জলোৱা পূজা, চিটিকা পতা পূজা, কাছ-ঘাঁহ কটা পূজা, চুমনী পূজা, কচুকুৱঁৰী পূজা, ডাঙৰীয়া পূজা আদি সোনোৱালকছাৰী সকলৰ ব্যক্তিগত ঘৰুৱা পূজা পাতল।[3]

সোনোৱা কছাৰী সকলৰ আৰাধ্য দেৱতা ৰাজা খ্ৰীং দেউতাৰ সম্পৰ্কে :-

পৃথিৱীৰ প্ৰত্যেকটো জনগোষ্ঠীৰ মাজতে প্ৰত্যেকটো জনগোষ্ঠীৰে নিজ নিজ বিভিন্ন ধৰ্ম্ম-সংস্কৃতি বা লোকাচাৰ, লোকবিশ্বাস, লোকসাহিত্য, লোকসংগীত, স্বতন্ত্ৰ ভাবে প্ৰচলিত হৈ থকা দেখা যায় । পৃথিৱীৰ আন আন জনগোষ্ঠীৰ দৰে সোনোৱাল সকলৰ মাজতো নিজাকৈ বিভিন্ন ধৰ্ম্ম-সংস্কৃতি বা লোকাচাৰ, লোকবিশ্বাস, লোকসাহিত্য, লোকসংগীত স্বতন্ত্ৰ ভাবে প্ৰচলিত হৈ আহিছে । সোনোৱাল সকলৰ ধৰ্ম্ম-সংস্কৃতি বা লোকাচাৰ, বুলিলে সমাজ জীৱনত পালন কৰি অহা ধৰ্ম্মীয় অনুস্থান সমুহ ; বসবাহ কৰিবলৈ বিভিন্ন ধৰণৰ ঘৰ-বাৰী, অহিলাপাতি তৈয়াৰ কৰাৰ পদ্ধতি ; জীয়াই থাকিবলৈ জীৱিকাৰ বাবে কৰা খেতি-বাতি, চিকাৰ কৰাৰ পদ্ধতি ; বছৰটোৰ বিভিন্ন সময়ত উদযাপন কৰা বিভিন্ন উৎসৱ পাৰ্ৱন, বিয়াবাৰু আদি ; সুস্বাস্থ্যৰ বাবে কৰা জৰা-ফুকা, বেজ-বেজালি সমুহ ; জন্ম-মৃত্যুৰ বাবে কৰা বিভিন্ন নীতি-নিয়ম বিলাক ; অৱসৰ বিনোদনৰ বাবে কৰা বিভিন্ন খেল-ধেমালি, গীত-মাত, উপকথা, কাহিনি ইত্যাদি । সোনোৱাল সকলৰ কিছুমান লোকাচাৰত বাহ্যিক প্ৰভাৱ পৰি লোকাচাৰৰ মৌলিকতাত হানি ঘটাইছে যদিও প্ৰায় বিলাক লোকাচাৰেই তেওঁলোকৰ নিজস্ব বৈশিষ্ট আৰু মৌলিকতা বহন কৰি আহিছে । সোনোৱাল সকলৰ ধৰ্ম্মীয় অনুস্থান বিলাকৰ ভিতৰত ১/ খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা ২/ ভুৰুলী-হাবুকীৰ পূজা ৩/ বাঘদেউ পূজা ৪/ গাতিগিৰি পূজা ৫/ গজাই পূজা ৬/ সৰগদেউ পূজা ৭/ জলখাই পূজা ৮/ কোলাচামোন পূজা ৯/ ৰঙাচামোন বা ৰঙা-ৰাঙলী পূজা ১০/ বৰচামোন পূজা ১১/ ক্ষেত্ৰদেৱতাৰ পূজা ১২/ খীন ভঙা পূজা ১৩/ তাপচিলিঙ পূজা ১৪/ গোকালিকা পূজা ১৫/ বুঢ়া-বুঢ়ীৰ পূজা ১৬/ বলিয়া বাবাৰ পূজা ১৭/ কেঁচাই খাইতীৰ পূজা ১৮/ আই থানৰ পূজা ইত্যাদি । সোনোৱাল সকলে পালন কৰি অহা সবাহ সমুহ হ’ল ১/ লখিমী সবাহ ২/ ভূৰ উটোৱা সবাহ ৩/ বালি সবাহ ৪/ চেঙেলী মাছৰ সবাহ ৫/ নৰাচিগা সবাহ ৬/ গৰখীয়া সবাহ ৭/ ফল-মূলৰ সবাহ ৮/ মিঠৈ বটা সবাহ ৯/ আপেস্বৰাৰ সবাহ ১০/ বৰসবাহ ১১/ বাটৰ সবাহ আদি । সকামৰ ভিতৰত ১/ বুঢ়া পোহা ২/ চাউল খোওৱা ৩/ মৰাক দিয়া ৪/ পিৰি দিয়া ৫/ নপুৰুষৰ সকাম ৬/ আই সকাম ৭/ লখিমী সকাম ৮/ বাৰীৰ চুকৰ সকাম ৯/ চুমনি বা মুগা পোহা সকাম ১০/ উজান ধৰা সকাম ১১/ গছ কটা সকাম ১২/ হাবিত জুই জলোৱা সকাম ইত্যাদি । সোনোৱাল সকলৰ এই সকলোবোৰ লোকাচাৰতেই সোনোৱাল সকলৰ নিজস্ব বৈশিষ্ট আৰু মৌলিকতা বহন কৰিছে আৰু এই বিলাক লোকাচাৰ সোনোৱাল সকলে ঐতিহ্যৰে পৰা নিজাববিয়াকৈ মৌলিকতা ৰক্ষা কৰি স্বতন্ত্ৰ ভাৱে পালন কৰি আহিছে । বিশেষ ভাৱে সোনোৱাল সকলৰ পৰম আৰাধ্য দেৱতা খ্ৰীং খ্ৰী বাইথ’ পূজাৰ যি লোকবিশ্বাস বা লোকাচাৰ বা পৰম্পৰা তাত অদ্যপি কোনো বাহ্যিকতাৰ প্ৰভাৱ পৰা নাই । সোনোৱাল সকলৰ হাইদাং দে বা হাইদাং গীতৰ ৰচনাশৈলী, গীতৰ সঞ্চাৰ আৰু তাৰ দৰ্শণে সোনোৱাল সকলৰ এক স্বকীয় পৰম্পৰাকে বহন কৰিছে । খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা প্ৰথমতে আৰম্ভ হৈছিল অৰণ্যৰ মাজত গছৰ গুৰিত । কালক্ৰমে গজাই গুৰুদেউৰ নিৰ্দেশ মৰ্মে পূজাৰীৰ ঘৰলৈ লৈ অহা হয় । গৰখীয়া সকলে হাবিৰ মাজত গৰু চাৰি থাকোঁতে গৰখীয়া সকলৰ মাজতে এই পূজা আৰম্ভ হয় । শিৱই মাধপুৰুষ আৰু পাৰ্ৱতীয়ে সুৰেশ্বৰীৰ ৰূপ ধৰি সোনোৱাল সকলৰ মাজলৈ আহি কৈৰাতীয় আচাৰ ব্যৱহাৰেৰে সোনোৱাল সকলক জীৱন ধাৰণৰ আভাষ দিয়ে । গৰখীয়া সকলৰ মাজত মাধপুৰুষে ঘাই গৰখীয়া হৈ গৰু-গাই বিলাক নিৰাপদে থাকিবলৈ গন্ধসৰৈ গছৰ গুৰিত ফৰিং বলি দি পূজা কৰিবলৈ গৰখীয়া সকলক উপদেশ দিয়ে । মাধপুৰুষৰ উপদেশ মতে গৰখীয়া সকলে ফৰিং বিচাৰি আনি গন্ধসৰৈ গছৰ তলত উলুখেৰৰ পাতেৰে ফৰিং বলি দি গীত-মাতেৰে গীত-মাতৰ সজুলি সমোহ জামুক গছৰ তলত মাধপুৰুষক সঁপি দি এই খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ সূচনা কৰিছিল । এই কম কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল তাক ঠাৱৰ কৰাটো সম্ভৱ নহয় । পূৰ্বৰ পৰম্পৰা অনুসৰি প্ৰতি বছৰে দৌল পূৰ্ণিমাৰ শুক্লপক্ষৰ দ্বিতীয়টো সোমবাৰে শিৱৰাত্ৰিৰ পাচত ( ১৩ নং চন্দ্ৰমাহত ) সোণোৱাল সকলৰ খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজাভাগ আগ বঢ়োৱা হয় । পূজাৰ আৰাধ্য দেৱতা জনক খ্ৰীং ৰাজা বোলা হয় । খ্ৰীং শব্দৰ তাৎপৰ্য এনে ধৰণৰ । খ, ৰ, ঈ আৰু ং, এই চাৰি বৰ্ণ লগ লাগি খ্ৰীং শব্দ গঠিত হৈছে । অৰ্থ হৈছে চাৰিমুঠি জীৱ- উৰণ, বুৰণ, গজন আৰু ভ্ৰমন, এই চাৰিমুঠি জীৱৰ ত্ৰানকৰ্তা বা ৰক্ষক । সোণোৱাল সকলে বাইথ’ মন্দিৰৰ পূজাৰী জনক ৰাজাগুৰু বা দেউতা বুলি সম্বোধন কৰে । মন্দিৰৰ মূল খুটাটো মুধচৰ ওপৰলৈ ওলাই যোৱাকৈ কলডিলৰ আকৃতিৰে গঢ়া হয় । কলডিলৰ তাৎপৰ্য হ’ল প্ৰজনন ক্ষমতা । মূল খুটাৰ গুৰিত দুখন হেতামাৰি লগাই দি দুয়োফালে দুটা চাৰিমুখীয়া মাটিৰ চাকী জলোৱা হয় । এটা চাকিৰ চাৰিডাল শলিতাই খ্ৰীং ৰাজা, গজাই, মনাই আৰু ফুলকোৱঁৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু আনটো চাকিৰ চাৰিডাল শলিতাই উৰণ, বুৰণ, গজন আৰু ভ্ৰমন এই চাৰিমুঠি জীৱক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে । এই চাকি দুটাক পুৰুষ আৰু প্ৰকৃতীৰ প্ৰতীক বুলিও গন্য কৰা হয় । বাইথ’ পূজাৰ সময়ত খ্ৰীং ৰাজাৰ পূজাৰ উপৰিও মন্দিৰৰ বাহিৰত ভূৰুলী আইৰ পূজাভাগ আগ বঢ়োৱা হয় । বাইথ’ শালৰ পূজাৰীক বাইথ’ বা ৰাজাগুৰু আখ্যা দিয়া হয় আৰু ভূৰুলী শালৰ পূজাৰীক শইকীয়া বোলা হয় । মূল খুটাৰ সৈতে ৬ টা কুমৰ খুটা আৰু পালিখুটা ১৪ টাৰে তিনিচলিয়াকৈ মন্দিৰ নিৰ্ম্মান কৰি এখন মূল দুৱাৰ ৰখা হয় । এই খুটা কেইটাৰ মূল খুটাৰ সৈতে ৬ টা কুমৰ খুটা লগাই ৭ টা খুটাই সোণোৱাল সকলৰ সাতখেল আৰু ১৪ টা পালি খুটাই চৌদ্ধ বংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে । তিনিখন চালে খ্ৰীং ৰাজা, গজাই আৰু মনাইক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে । মন্দিৰৰ মূল খুটাৰ চাৰিওফালে নভনী লখিমীৰ উদ্দেশ্যে নটা চাকি জলোৱা হয় । সোণোৱাল সকলৰ মতে নভনী লখিমী সকলৰ নাম এনে ধৰণৰ :- চেংদৈ, বেংদৈ, হাক্লাদৈ, ফাকলাদৈ, দোনদৈ, কুলাদৈ, দেউবুঢ়ী, সোমবুঢ়ী আৰু বুধবুঢ়ী আই । ভূৰুলী শালত কৰা তেত্ৰিচ কোটি দেৱতাৰ নাম বিলাকে সোণোৱাল সকলৰ স্বকীয়তাৰ এক বিশেষ তাৎপৰ্য বহন কৰিছে । তেত্ৰিচ কোটি দেৱতা সকল যেনে: ফুলকোঁৱৰ, ভূৰুলী, হাবুকী, বুঢ়া-বুঢ়ী, বলিয়া বাবা, টকালি পৰা, হুহুৰি বোৱা, ঢোল কুবুৱা, কুলামন, ৰিগিৰাগাম, চাৰিবুঢ়া, চাৰিগোঁসাই, ওঁঠৰকোঁৱৰ, বৰগাতিয়াল, জলখাই, বৰচামুন, সাতভাই, চেলাযখ, লোহিত কোঁৱৰ, বৰমবাহু, হৰিচৰণ, ৰঙাচৰণ, নমতা, সমতা, হেলৌ, দেলৌ, কনৈ, কণকণ, বায়ুৰ, বাংৰি, বৰুণ, সাতভাই ডাঙৰীয়া, নাক্লেং, চাক্লেং, সূৰ্য্য, থলৰ নভনী, কুবেৰ বুঢ়া-বুঢ়ী, নভনী লখিমী, হৰ, পাৰ্ৱতী, সৱস্বতী, আইৰ নভনী, জল কুবেৰ, জলৰ নভনী, ৰাজ মৰাক ইত্যাদি । তেত্ৰিচ কোটি দেৱতাৰ এই নামকৰণে সোণোৱাল সকলৰ মাজত প্ৰচলিত এক বিশেষ বৈশিষ্টপূৰ্ণ উমৈহতীয়া লোকাচাৰ বা সংস্কৃতিকেই প্ৰতিপন্ন কৰিছে ।

জাতীয় উৎসৱ[সম্পাদনা কৰক]

সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ দ্বাৰা বিহু নৃত্য পৰিৱেশন

সোণোৱালকছাৰীসকলে বৰ উৎসাহ আৰু উদ্দীপনাৰে তেওঁলোকৰ স্বকীয় জাতীয় উৎসৱ উদযাপন কৰে। অনান্য অসমীয়া সমাজৰ দৰেই সোণোৱালকছাৰী সকলৰো বিহু কেইটাই তেওঁলোকৰ জাতীয় উৎসৱ। বহাগ বা ৰঙালী বিহু, মাঘ বা ভোগালী বিহু আৰু কাতি বা কঙালী বিহু সোণোৱালকছাৰী সকলে বৰ ৰং-ৰহস্য আৰু উল্লাহেৰে পালন কৰে। উৎসৱ, বিয়া, শস্য চপোৱা আদি যিকোনো আনন্দৰ মূহুৰ্তত সোণোৱালকছাৰী সকলে নাচি-বাগি আনন্দত মতলীয়া হৈ পৰে।

ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান সমুহ[সম্পাদনা কৰক]

১/ বহুৱা নাচ বহুৱা নাচ অসমৰ সোণোৱাল কছাৰী সকলৰ এক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান৷ সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ কলা-কৃষ্টীৰ এক প্ৰকাশ হ’ল এই বহুৱা নাচ৷ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ বৃহৎ জামিৰা অঞ্চলৰ ধমল গাঁৱত বসবাস কৰা সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ মাজত অতীজৰে পৰা বহুৱা নাচ প্ৰচলন হৈ আহিছে ৷ প্ৰতি দুবছৰৰ অন্তত তেওঁলোকে এই নাচৰ আয়োজন কৰে ৷ এই নৃত্যৰ আৰম্ভনি কেতিয়া হৈছিল সেইকথা তেওঁলোকে ক'ব নোৱাৰে কিন্তু তেওঁলোকৰ আজোককাকৰ দিনৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল বুলি বিশ্বাস কৰে৷

বহুৱা নাচৰ এক দৃশ্য
বহুৱা নাচৰ এক দেৱাল অংকন

এই নাচ প্ৰদৰ্শন কৰোতে শিল্পীসকলে মুখা আৰু দেহটো কলপাতেৰে মেৰিয়াই লয় ৷ এই নাচৰ প্ৰস্তুতিপৰ্বত শিল্পীসকলৰ সাজ-সজ্জা কৰা হয় এখন হাবিত ৷ তাত কেৱল বয়সস্থ লোকৰ প্ৰৱেশৰহে অনুমতি থাকে ৷ বহুৱা নাচত অভিনয় কৰা শিল্পীসকলৰ পৰিচয়ো অতি গোপনে ৰখা হয় ৷ একোজন বহুৱাক সাজ-সজ্জাৰে তৈয়াৰ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩-৪ ঘন্টা সময় লাগে ৷ হাবিৰপৰা ওলোৱা বহুৱাই মুকলি মঞ্চত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে এখন ৰঙা আঁৰ কাপোৰ আঁৰি দিয়া হয় ৷ এই ৰঙা কাপোৰখনক সোণোৱাল কছাৰীসকলে ধ্বংস আৰু সৃষ্টিৰ ঐশ্বৰিক লীলাৰ প্ৰতীক বুলি জ্ঞান কৰে ৷

বহুৱা নাচত বাদ্যযন্ত্ৰ হিচাপে মৃদংগ (সোণোৱাল কছাৰী সকলে মৃদংগক মেদং বোলে) আৰু তাল ব্যৱহাৰ কৰা হয় ৷ মৃদংগৰ তালে তালে গায়ন-বায়ন, বহুৱা, ভূত-প্ৰেত সকলোৱে একেলগে নাচে ৷ বহুৱা দলৰ পিছতে এটা বিহুৱা দলেও মুকলি মঞ্চত বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে ৷ এই নাচ শেষ হোৱাৰ পিছত সকলো ভাৱৰীয়াই গা-পা ধুই গাঁৱৰ এঘৰত একেলগে ভোজ-ভাত খায় ৷ লোক-বৈভৱ,আকাশবাণী গুৱাহাটী ৷

বৈৱাহিক প্ৰথা[সম্পাদনা কৰক]

আগেয়েই উল্লেখ কৰা হৈছে যে একবিবাহ প্ৰথাই সোণোৱাল সমাজত প্ৰচলিত নিয়ম যদিও একাধিক বিবাহ নিষিদ্ধ নহয় আৰু দুয়ো পক্ষৰ সন্মতি মৰ্মে বিপত্নীক বা বিধবা সকলেও পুণৰ্বিবাহ কৰাত বাধা নাই। কোনো বিশেষ কাৰণত প্ৰথমা পত্নীৰ অনুমতি সাপেক্ষে পুৰুষে দ্বিতীয় পত্নী গ্ৰহন কৰাতো বাধা নাই। সোণোৱালকছাৰী সমাজত অসবৰ্ণ বিবাহো বিৰল নহয়। সোণোৱালকছাৰী সমাজত অভিভাৱক সকলে অসবৰ্ণ বিবাহক মানি লবলৈ টান পায় যদিও সেইয়া ধৰা-বন্ধা নিয়ম নহয়। সোণোৱালকছাৰী সমাজে কন্যামূল্য গ্ৰহন নকৰে। বৰ্তমান সোণোৱালকছাৰী সমাজত পাঁচ বিধ বৈৱাহিক প্ৰথা পৰিলক্ষিত হয়। এই বিলাকৰ ভিতৰত

  1. শান্তিবিয়া বা নোৱাই তোলনী বিয়া
  2. নোৱা-ধুৱা বা বৰবিয়া
  3. হোম দিয়া বিয়া
  4. গন্ধৰ্ব বিয়া

৫. ৰভা সৰকাই দিয়া বিয়া

সোণোৱাল সমাজত প্ৰচলিত নিয়ম অনুসৰি একে বংশ বা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহ সম্পুৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ। তেনে বিবাহ সংঘটিত হ'লে তেওঁলোকৰ উত্তৰ পুৰুষে তিনিখন মেখেলা পাৰ নোহোৱালৈকে তেওঁলোকক বংশৰ পৰা বহিস্কৃত কৰি ৰখাৰ নিয়ম।

সমাজ নেতৃত্ব[সম্পাদনা কৰক]

উত্তৰ পূব ভাৰতৰ অনান্য গাঁৱলীয়া জনসমাজ গাঠনিৰ সৈতে সোণোৱালকছাৰী সকলৰ জনসমাজ গাঠনিও প্ৰায় একে । গাওঁ একোখনৰ প্ৰসাশনিক মোক্ষ হিচাবে গাওঁবুঢ়াকে ধৰি আন কিছুমান বিষয় ববীয়াক লৈ গাওঁখনৰ প্ৰসাশন যন্ত্ৰ গঠিত হয় । অন্নান্য বিষয় ববীয়া সকল এনে ধৰণৰ – ৰাজাগুৰু, পূজাৰী, দেউৰী, টিকাধৰা, মূৰাধৰা, মজিন্দাৰ, বাৰিক, ভৰালী, তামুলী, বিলনীয়া, ৰান্ধনী, বাঢ়নী, গীতঘাই, মেধী, বায়ন, পাঠেকি, আশীৰ্বদীয়া ইত্যাদি। ইজনে সিজনৰ প্ৰতি থ’কা পাৰস্পৰিক সহায় আৰু সহযোগিতাৰ বাবে কোনো পাৰিশ্ৰমিক নোলোৱাকৈ শ্ৰমদান কৰা অনুস্থান ‘হাৰি’ বা ‘হাউৰি’ সোণোৱালকছাৰী সকলৰ সমাজত মিলাপ্ৰিতিৰ এক উৎকৃষ্ট নমুনা । এই অনুস্থানত গৃহস্থই অৱশ্যে আমন্ত্ৰিত সকলক খাদ্য আৰু পানীয়ৰ যোগান ধৰিব লগা হয়। সোণোৱালকছাৰী সাহিত্য প্ৰকাশণ পৰিষদৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত "সোণোৱালকছাৰী কৃষ্টি আৰু সংস্কৃতি"।

লগতে পঢ়ক[সম্পাদনা কৰক]

তথ্য সংগ্ৰহ[সম্পাদনা কৰক]

  1. সোনোৱাল কছাৰীসকলৰ বিষয়ে শ্ৰীমন্ত ডট নেটৰ তথ্য আহৰণ ৭ মাৰ্চ, ২০১২
  2. 2.0 2.1 উদ্ধৃতি ত্ৰুটি: অবৈধ <ref> টেগ; সোণোৱাল কছাৰী নামৰ refৰ বাবে কোনো পাঠ্য প্ৰদান কৰা হোৱা নাই
  3. 3.0 3.1 সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ বিষয়ে শ্ৰীমন্ত ডট নেটৰ তথ্য আহৰণ ৭ মাৰ্চ, ২০১২

বাহ্যিক সংযোগ[সম্পাদনা কৰক]