বাণীকান্ত কাকতি

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
বাণীকান্ত কাকতি
জন্ম ১৫ নৱেম্বৰ, ১৮৯৪
বৰপেটা
মৃত্যু ১৫ নৱেম্বৰ, ১৯৫২
ৰাষ্ট্ৰীয়তা ভাৰতীয়
শিক্ষা কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়

বাণীকান্ত কাকতি (ইংৰাজী: Banikanta Kakati) অসমীয়া ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ এজন একনিষ্ঠ সেৱক৷ ১৮৯৪ চনত বৰপেটা জিলাত তেওঁৰ জন্ম হয়৷ তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল ললিতৰাম কাকতি আৰু মাতৃ লহোবালা৷ অসমীয়া ভাষাৰ ভাষাতাত্বিক অধ্যয়নলৈ তেওঁ যথেষ্ট অৱদান দি থৈ গৈছে৷ তেওঁ প্ৰথম বাৰলৈ ১৯১৮ চনত কলিকতাৰ প্ৰেচিডেণ্সি কলেজৰ পৰা ইংৰাজী সাহিত্যত এম.এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে৷ তাৰপিছতো ১৯২৩ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ইংৰাজী ভাষাত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম হৈ এম.এ পাছ কৰে৷

শিক্ষা[সম্পাদনা কৰক]

বাণীকান্তৰ ককায়েক পৰমানন্দ কাকতি বাটিকুৰিহা নিম্ন প্ৰাইমেৰী বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক আছিল৷ পৰমানন্দ কাকতি ৰাধা পণ্ডিত নামেৰেহে সৰ্বাধিক পৰিচিত৷ উপযুক্ত বয়সত বাণীকান্তকো তেওঁ নিজে পঢ়ুৱা বিদ্যালয়খনতে নাম লগাই দিয়ে৷ ককায়েকৰ তত্বাৱধানত বাণীকান্তই মনোযোগ দি পঢ়া-শুনা কৰি প্ৰাইমেৰী বিদ্যালয়ৰ ষেষ পৰীক্ষাত ভালদৰে উত্তীৰ্ণ হয় আৰু চৰকাৰী ঘৰৰ পৰা বৃত্তি বা জলপানী লাভ কৰে৷

প্ৰাইমেৰী বিদ্যালয়ৰ পৰা শেষপৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পিছত ইংৰাজী ১৯০৫ চনত বাণীকান্তই বৰপেটা হাইস্কুলত নাম লগায়৷ সেই সময়ত বৰপেটা হাইস্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক আছিল কালীমোহন গুপ্ত৷ স্কুলখন তেতিয়া চৰকাৰী হোৱ নাছিল ৷ এবাৰ স্কুলৰ বছৰেকীয়া পৰীক্ষাত প্ৰথম হোৱা বাবে ইংৰাজ লেখক চেমুৱেল মাইলছৰ "চেলফ্ হেলেপ্"আৰু জাৰ্মান পণ্ডিত ""মেক্সমুলাৰৰ জীৱনী"নামৰ কিতাপ দুখন বাণীকান্তই পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰে ৷ দুয়োখন কিতাপকে বাণীকান্তই অতি মনোযোগেৰে অধ্যয়ন কৰে আৰু কিতাপ দুখনেও বাণীকান্তৰ মনৰ দ-সাঁচ বহুৱায়

ইংৰাজী ১৯১১ চনত বাণীকান্তই বৰপেটা হাইস্কুলৰপৰা প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষা দিয়ে৷ সেই সময়ত প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়ে চলাইছিল৷ অসমত তেতিয়াৰ দিনত বিশ্ববিদ্যালয় নাছিল৷ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়য়েই অসমতো প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষা চলোৱাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিছিল৷ বাণীকান্তই প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাত সমগ্ৰ অসম উপত্যকাৰ ভিতৰত প্ৰথম হৈ উত্তীৰ্ণ হয়৷ এই পৰীক্ষাত গোটেই অসমৰ ভিতৰত ইংৰাজীত সৰ্ব্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰি বাণীকান্তই সোণৰ আৰু ৰূপৰ পদক অৰ্জন কৰে৷

বাণীকান্তই সুখ্যাতিৰে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষা উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পিছত ইংৰাজী ১৯১১চনত অসমৰ উচ্চ শিক্ষাৰ একমাত্ৰ অনুষ্ঠান কটন কলেজত আই.এ. মহলাত নাম ভৰ্তি কৰে[1]৷ ইংৰাজী ১৯১৩ চনত সেই কলেজৰ পৰাই কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত আই.এ. পৰীক্ষাত বহে ৷ এই পৰীক্ষাত বাণীকান্তই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰতে প্ৰথম স্থান অধিকাৰ কৰে৷ ইংৰাজী ১৯১৩ চনত বাণীকান্ত উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে কলিকতা চহৰলৈ যায় আৰু তাত বিখ্যাত প্ৰেচিডেন্সি কলেজত বি.এ.মহলাত নামভৰ্তি কৰে ৷ ইংৰাজী ১৯১৫ চনত বাণীকান্ত বি.এ. পৰীক্ষাত বহে আৰু ইংৰাজীত অনাৰ্চ লৈ দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ চতুৰ্থ স্থান লাভ কৰি স্নাতক হয় ৷ বি.এ. পাছ কৰাৰ পাছত ইংৰাজী ১৯১৫ চনত বাণীকান্তই কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতকোত্তৰ মহলাত ইংৰাজী বিভাগত নাম লগায় ৷ অসুস্থতাৰ কাৰনে তেওঁ ইংৰাজী ১৯১৭ চনত এম.এ. পৰীক্ষাত বহিব নোৱাৰিলে ৷ ইংৰাজী ১৯১৮ চনত তেওঁ এম.এ.পৰীক্ষাত বহে আৰু ইংৰাজী সাহিত্যৰ 'এ' গ্ৰুপত দ্বিতীয় শ্ৰেণীত উত্তীৰ্ণ হয় ৷ ইয়াৰ পাঁচ বছৰ পিছত ইংৰাজী ১৯২৩ চনত তেওঁ ইংৰাজী সাহিত্যৰ 'বি' গ্ৰুপৰ পৰীক্ষাত পুনৰ বহে আৰু প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থান লাভ কৰি উত্তীৰ্ণ হয়৷

কৰ্ম জীৱন[সম্পাদনা কৰক]

১৯১৮ চনত ইংৰাজীৰ অধ্যাপক হিচাপে কটন কলেজত যোগদান কৰে৷ ১৯৪৭ চনত তেখেত কলেজৰ অধ্যক্ষ পদলৈ পদোন্নতি লাভ কৰে ৷ ১৯৪৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে বাণীকান্ত কাকতিয়ে কটন কলেজৰ অধ্যক্ষ হিচাপে সেৱা আগবঢ়াই চৰকাৰী চাকৰিৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে৷ সেই বছৰতে তেখেতে নৱজাত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপক হিচাপে পুনৰ কামত যোগদান কৰে মৃত্যুৰ সময়লৈকে তেওঁ সেই পদতে থাকি সেৱা আগবঢ়াইছিল[1]

ব্যক্তিগত জীৱন[সম্পাদনা কৰক]

ইংৰাজী ১৯১৬ চনত বৰপেটাৰ চিৰস্তাদাৰ উমাকান্ত দাসৰ জীয়েক কনকলতা দাসক তেখেতে বিয়া কৰায়[1]। বাণীকান্ত কাকতি আৰু কনকলতা (দাস)কাকতিয়ে যুগ্ম জীৱনত তিনিজন পুত্ৰ আৰু তিনিজনী জীয়েকৰ জনক-জননী হোৱাৰ সৌভাগ্য লাভ কৰে ইংৰাজী ১৯৫২ চনত ১৭ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে বাণীকান্ত কাকতিৰ সহ-ধৰ্মিনী কনকলতা কাকতিয়ে বৈকুন্ঠলৈ গমন কৰে।

ভাষাতাত্বিক অধ্যয়ন[সম্পাদনা কৰক]

Assamese:Its formation and development তেখেতৰ এখন অতি মূল্যবান গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ৷ এই গ্ৰন্থখনৰ কাৰণেই তেখেতক কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট উপাধী প্ৰদান কৰা হয়৷

প্ৰকাশিত পুথি[সম্পাদনা কৰক]

ইংৰাজী গ্ৰন্থ
  1. Assamese: Its formation and Development
  2. Mother Goddess Kamakhya
  3. Life and Teachings of Sankardeva
  4. Vaishnavite Myths and legends
অসমীয়া গ্ৰন্থ
  1. পুৰণি অসমীয়া সাহিত্য
  2. সাহিত্য আৰু প্ৰেম
  3. কলিতা জাতিৰ ইতিবৃত্ত
  4. পুৰণি কামৰূপত ধৰ্মৰ ধাৰা
  5. পখিলা

সন্মান লাভ[সম্পাদনা কৰক]

কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ে ডক্টৰ বাণীকান্ত কাকতিয়ে গৱেষনামূলক গ্ৰন্থ "অসমীয়া ভাষা:ইয়াৰ গঠন আৰু ক্ৰমবিকাশ"ৰ বাবে তেওঁক পি.এইচ.ডি.ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে৷ আনহাতে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে তেওঁক "ডিন অৱ দি ফেকাল্টি অৱ আৰ্টছ এণ্ড কমাৰ্ছ" বা "কলাগুৰু" উপাধিৰে বিভূষিত কৰে[1]

ব্যক্তিগত জীৱন[সম্পাদনা কৰক]

এটি সাধাৰণ পৰিয়ালত জন্মলাভ কৰিও নিজ প্ৰচেষ্টাৰে সমাজৰ শিখৰত আৰোহণ কৰা ডক্টৰ কাকতিৰ চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যই আছিল তেওঁৰ জীৱনৰ উন্নতিৰ চাবি-কাঠি ৷ শৃংখলাবদ্ধতা ,নিয়মানুৱৰ্তিতা,একাগ্ৰতা আদিয়েই আছিল তেওঁৰ জীৱনৰ মূলধন৷ সহজ-সৰল জীৱন-যাপন আৰু উচ্চ-চিন্তনেই আছিল কাকতিৰ জীৱনৰ আদৰ্শ৷ সেই হেতুকেই তেওঁ অসম চৰকাৰৰ শিক্ষাধিকাৰ ,লোকসেৱা আয়োগৰ চেয়াৰমেন আৰু বিধানসভাৰ সদস্য পদৰ দৰে লোভনীয় পদত যোগদান নকৰি আজীৱন শিক্ষকতা কৰিয়েই কটাইছিল৷ তেওঁ অতি সাধাৰণ পোছাক পিন্ধিছিল৷ কাকতি আছিল স্পষ্টবাদী ব্যক্তি ৷

মৃত্যু[সম্পাদনা কৰক]

ইংৰাজী ১৯৫২ চনৰ ১৫ নৱেম্বৰ তাৰিখে শনিবাৰৰ দিনা প্ৰাত:ভ্ৰমনৰপৰা ঘূৰি অহাৰ পিছতেই ডক্টৰ বাণীকান্ত কাকতিয়ে অসুস্থতা অনুভৱ কৰি বিছনাত শুই পৰে আৰু খন্তেক পিছতেই তেওঁ শেষ নিস্বাস ত্যাগ কৰে[1]৷ মৃত্যুৰ সময়ত তেখেতৰ বয়স আছিল ৫৮ বছৰ ৷

তথ্য সংগ্ৰহ[সম্পাদনা কৰক]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 এম. আব্দুল মজিদ খান. জিলিকালে লুইতৰ পাৰ. বনলতা প্ৰকাশন, নতুন বজাৰ, ডিব্ৰুগড়-১. পৃষ্ঠা. ১৯–২৫. ISBN নাই. 

বাহ্যিক সংযোগ[সম্পাদনা কৰক]