চমাংকান

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
চমাংকান
পৃষ্ঠপোষক কাৰ্বি জনগোষ্ঠী

চমাংকান (ইংৰাজী: Chomangkan) কাৰ্বি জনগোষ্ঠীৰ এটা প্ৰধান উৎসৱ। মৃতকৰ আত্মাৰ শান্তি কামনা কৰি এই উৎসৱ পতা হয়। কাৰ্বি বিশ্বাস অনুসৰি চমাংকান অবিহনে মৃতকৰ আত্মাই সম্পূৰ্ণ ৰূ’পে পাপ-তাপ, দুখ-ক্লেশ আদিৰপৰা পৰিত্ৰাণ নাপায়। সাধাৰণতে তিনিদিনীয়াকৈ এই অনুষ্ঠান পতা হয়। চমাংকান এটা খৰছী অনুষ্ঠান, সেয়ে সকলো গৃহস্থই চমাংকান পাতিব নোৱাৰে। সেয়ে বহুকেইজন মৃতকৰ বাবে একেলগেও চমাংকান পতা হয়। বৈষয়িক অৱস্থা অনুসৰি 'চ'মাংকান' তিনি প্ৰকাৰে পতা হয়:

  1. সাধাৰণ পৰ্যায়: কান ফ্লাফ্লাং
  2. মধ্যম পৰ্যায়: লাংটুক আৰু
  3. উচ্চ পৰ্যায়: হাৰ্ণে

অনুষ্ঠানৰ সময়[সম্পাদনা কৰক]

এই অনুষ্ঠান পতাৰ নিৰ্দিষ্ট কোনো দিন বাৰ নাই যদিও কোনো "শুভ অনুষ্ঠান দেহাল বা ৰংকেৰ পূজাভাগ আৰু লখিমীপূজা হাচাকিকান পাতি উঠাৰ পাছতহে সাধাৰণতে 'চ'মাংকান' পতা হয়।

প্ৰথম দিন[সম্পাদনা কৰক]

'চ'মাংকান'ৰ প্ৰথম দিনা মৃতকৰ পৰিয়াল-পৰিজনে ৰাইজক লগত লৈ ঢোলে-দগৰে নিজৰ 'থিৰি' বা শ্মাশানশালিলৈ গৈ প্ৰতিজন মৃতকৰ চিতাশালি (টিপিত)ৰ পৰা অস্থিৰ সলনি কড়ি (ছ'বাই) এটাকে হাড়ৰ প্ৰতীক ৰূপে গাভৰু এগৰাকীয়ে বোকোচাত কৰি লৈ গৃহস্থৰ ঘৰলৈ আনে। সেয়া মৃতকৰ পুনৰ জীৱনৰ প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰা হয়। মৃতকৰ নিয়ম-নীতি জনা ওচেপী এগৰাকীয়ে প্ৰতীকী ৰূপত জীৱন লাভ কৰা ব্যক্তিকেইজনক ৰান্ধি-বাঢ়ি খুৱায়। তাৰ পাছতেই ওচেপীগৰাকীয়ে ঘোষণা কৰে যে এইসকল ব্যক্তিৰ পুনৰ টান নৰিয়া আৰু ওজাই মংগল চাই কয় যে এইসকল ব্যক্তিত বচাব নোৱাৰি। তেতিয়া ৰোগী থোৱা ঘৰৰ পৰা কান্দোনৰ সুৰ ভাঁহি আহে আৰু তেতিয়াৰ পৰাই আৰম্ভ হয় একেলেথাৰিয়ে বিননি তুলি কন্দাৰ পৰম্পৰা। যিগৰাকী মহিলাই বিননি তুলি কান্দে তেওঁক কাচাৰ্হেপী' বা 'লুঞ্চেপী' বোলে। বিননিত গোৱা হয় মৃত ব্যক্তিজনৰ জীৱিত কালৰ মনৰ হেঁপাহৰ কথা।

দ্বিতীয় দিন[সম্পাদনা কৰক]

দ্বিতীয় দিনা বিভিন্ন গাঁওৰ পৰা দহা বা শ্ৰাদ্ধৰ থলীলৈ ৰাইজ আহে। বয়সস্থ পুৰুষ-মহিলা, ডেকা-গাভৰু প্ৰত্যেকেই মৃতকলৈ মদ-ভাত, বিড়ি-চাধাৰ লগতে খনীয়া তামোল একোখন যাচে। গৃহস্থ ঘৰেও আলহীক সন্মান যাচি মদ-পানী খুৱায়। তাৰ লগতে দ্বিতীয় দিনাই 'চ'মাংকান' নাচিবলৈ বিভিন্ন গাঁৱৰ পৰা ডেকা-গাভৰুৰ শিল্পী দলসমূহ আহি মৃতকৰ ঘৰত উপস্হিত হয়। তেওঁলোকে নিজৰ লগত প্ৰতিখন গাঁওৰ কাৰ্বি জাতীয় প্ৰতীক 'জাম্বিলী আথন' একোটা আনে। 'চ'মাংকান' উৎসৱ কাৰ্বি সকলৰ কৃষ্টিৰ প্ৰাণ বুলি ধৰা হয় যদিও জাম্বিলী আথনক কাৰ্বি কৃষ্টিৰ আত্মা বুলি কোৱা হয়। ইহলোক আৰু পৰলোকৰ মাজত যোগসুত্ৰ স্থাপনাৰ্থে এই প্ৰতীক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। চাৰ্হেপীয়ে তোলা বিননি আৰু ঢুলীয়াই বজোৱা ঢোলৰ মাত 'চ'মাংকান'ৰ তিনিটা দিনত বন্ধ কৰিব নালাগে। বন্ধ হোৱাটোক অশুভ বুলি বিবেচিত কৰা হয়।

'দুহুইদি'জন চোতাললৈ ওলাই অহাৰ পিছত 'চ'মাংকান' শোকৰ বা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান হৈ নাথাকি, ই উৎসৱলৈ পৰিণত হয় আৰু মৃত ব্যক্তিৰ ঘৰৰ চোতালত নাচ-গানৰ পৰিবেশন কৰা হয়। ঢোল-বাদ্যৰ তালে তালে নচা হয় ঢাল-তৰোৱাল নৃত্য (চাং কিদামকেকান), 'চ'মাংকান' নৃত্য মিৱেই ৱই ককোন, আৰু গাভৰু সকলে মুখত ওৰণি লৈ ডেকাসকলৰ কঁকালত ধৰি নচা নৃত্য মিমচু কেৰং কেকান। এই নৃত্যত একে কুলৰ ডেকাই একে কুলৰ গাভৰুৰ হাতত ধৰি নাচিব নোৱাৰে। 'চ'মাংকান'ত মৃতকৰ মংগলাৰ্থে গাহৰি, কুকুৰাও কটা হয়। এই কাৰ্য্য সাধাৰণতে কাৰ্বি সমাজত উচ্চ স্থানত ৰখা মোমায়েক সকলে সমাধান কৰিব লাগে।

তৃত্বীয় দিন[সম্পাদনা কৰক]

তৃতীয় দিনাৰ আবেলিপৰত ঢোলে-দগৰে মৃতকৰ প্ৰতীক ৰূপৰ খেৰৰ জুমুঠিকেইটা পুনৰ শ্মশানলৈ নিয়া হয় আৰু চিতাৰ জুইত জুমুঠিবোৰ তুলি দিয়া হয়। কাৰ্বিসকলৰ মতে তেতিয়া হে মৃতকৰ আত্মাই সিপুৰীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু স্বৰ্গপ্ৰাপ্তি হয়।

তথ্য সংগ্ৰহ[সম্পাদনা কৰক]

  1. তিৱা আৰু কাৰ্বি লোক-সংস্কৃতিৰ লেছেৰি বুটলি, লিখক মুৰুলীধৰ দাস, পৃষ্ঠা = ৪৮
  2. কাৰবি কৃষ্টিৰ উৎস,
  3. কাৰবি লোক সমাজ-সাহিত্য সংস্কৃতিত এভূমুকি,লিখক সুৰেন্দ্ৰ বৰুৱা, পৃষ্ঠা = ১৪
  4. গুগ’লত সন্ধানৰ ফলাফল